Enerji Tüketimi

Yayın tarihi: 14.08.2006

Enerji tüketimi

 

Vücut fonksiyonlarının çalışmasını sağlayan çeşitli kimyasal işlemler sürekli olarak enerji üretilmesini gerektirir. Çoğu durumda bu enerji, temel yakıtlar olan glikoz ve yağ asitlerinin kullanılmasıyla elde edilir. Vücudun bu enerjiyi tüketimi, aynı zamanda oksijen tüketimini gerektirir. Bu da karbondioksit üretimi ve ısı açığa çıkması ile sonuçlanır.

 

Günlük enerji harcamasının %55-70’i dinlenme halindeki metabolik hız (bazal metabolizma) ile, % 10-15’i yiyeceklerin termik (sıcaklık, ısı) etkisiyle, % 15-20’si de fiziksel egzersiz ile sağlanır.

Tüm vücut enerji tüketimi, temel farklılıkların dinlenme ve aktivite arasında olduğu bir dizi bileşene ayrılabilir. Sedanter, obez olmayan bireylerde fiziksel aktiviteyle tüketilen enerji, toplam enerjinin yalnızca % 10-20’sini oluştururken, bu oran obez bireylerde daha düşük olabilir.

Bazal Metabolizma

Dinlenme halindeyken doku ve organların işlevlerini sürdürebilmesi için gerekli enerji sarfıdır. Azalması şişmanlamayı kolaylaştırıcıdır. Ancak obezlerde düşük olarak bulunmamıştır. Bu da bize sadece şişmanlık gelişiminde primer (temel) faktör olmadığını gösterir. Açlık bazal metabolizmanın ana belirleyicileri, vücut büyüklüğü ve bileşimi, özellikle metabolik işlemlerin gerçekleştiği yağdan bağımsız kitlenin büyüklüğüdür.

Termogenez

Isı oluşumudur. Enerji tüketiminin önemli yollarından biridir. Örneğin karaciğer gibi birçok dokuda termogenez ile kalori tüketimi yapılır. Kahve renkli yağ dokusu organizmanın kaloriferidir. Belirlenen en önemli görevi ısı oluşumudur. Bu doku mitokondriumdan oldukça zengin olup geniş damar ağına sahiptir.

Besin tüketimi, enerji ve oksijen tüketimindeki artış ile ilişkilidir.      Bu, ilk olarak 200 yılı aşan bir zaman öncesinde gözlenmiş ve o günden bu yana bir dizi terim kullanılarak tanımlanmıştır. Bu işlem için en uygun terim; besinin termik etkisi (diyetle uyarılan termogenez) olarak verilebilir.

En uygun olarak kullanıldığı durum, tek öğün ile ilişkili metabolizma artışıdır ve dinlenme halindeki bireylerde, havalandırılmış kapalı ortamda indirekt kalorimetre kullanılarak ölçülebilir. Tüketilen besin miktarı ve bileşimi ile ilişkili   24 saatlik enerji tüketiminin bir parçasıdır. Az beslenme dönemlerinde ya da yüksek yağ içerikli diyet tüketiminde besinlerin termik etkisi azalabilir.

Soğuk; enerji tüketiminde titremeye bağlı artışa yol açar. Şiddetli titreme, enerji tüketimini bazal dinlenme değerlerinin en az 4 katına çıkarabilir.

Fizik aktivite

Günlük enerji tüketiminin yaklaşık %30’unu oluşturmaktadır. Bu durum şüphesiz son yıllarda obezite insidansının artmasında rol oynamıştır. Düşük düzeylerdeki fiziksel aktivite kardiyovasküler hastalık gelişimi açısından da ayrı bir risk faktörü olarak tanımlanmıştır. Bu nedenle, fiziksel aktivite düzeylerindeki artış, sağlık açısından önemli olup, obezitenin gelişme ihtimalini azaltmak için gereken yaşam tarzı stratejisinin bir parçasını oluşturmaktadır.

En basit düzeyde, aktivite ile ilişkili enerji tüketimini, dinlenme durumunda, sırt üstü yatar ya da oturma pozisyonundaki düzeyin üstüne çıkaran herhangi bir durum olarak tanımlanabilir. Böylece, ayakta duruş postürünü korumak, oturmaya göre daha fazla enerji tüketimini gerektirir ve aradaki fark genellikle oturma durumundaki değerin % 20-50’si kadardır.

Ağırlık taşımayı gerektiren herhangi bir aktivite (örneğin; yürüme, koşma, tırmanma), vücut ağırlığı ve hareket hızı ile orantılı bir enerji tüketimini gerektirir.

 

Bunun aksine, yüzme, kürek çekme ve bisiklete binme gibi aktiviteler vücut ağırlığından daha az etkilenir. Standart aktiviteler için gereken yaklaşık enerji tüketimleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Ancak her birey için geçerli olan değer, o kişinin vücut ağırlığına ve egzersiz performansına bağlı olarak değişir.

Obezite yalnızca, uzun süreli pozitif enerji dengesinin sonucu olarak düşünülürse, enerji tüketimindeki azalma teorik olarak ağırlık artışına katkıda bulunur. Enerji alımı ve kaybının sağlanmasında dengenin oluşturulması önemlidir.

 

Fiziksel aktivitelerde harcanan kalori

Aktivite                                                  Kadın           Erkek

Bir (1) saatte yapılan iş

Ayakta durmak                             40-50            50-60

Araba kullanmak                           100-120         120-140

Basketbol oynamak                       600-800         800-1200

Bisiklete binmek (yavaş)                200-240         240-280

Bisiklete binmek (hızlı)                   400-600         500-700

Büro işi yapmak (hareketli)            120-250         180-300

Koşmak                                       600-800         800-1000

Ev işleri yapmak (hareketli)          160-200          200-320

Bahçede çalışmak                        240-280          280-360

Dinlenmek (uzanmak)                  30-40             40-50

Daktilo yazmak (hızlı)                   160-200          180-220

Futbol oynamak                           500-700         700-800

Dikiş dikmek                                50-60             60-70

Jimnastik yapmak (normal)           280-340          360-440

Jimnastik yapmak (kuvvetli)          400-500          500-700

Dans etmek (hızlı)                        400-800          500-1000

Bulaşık yıkamak                           120-180         160-220

 

Yandaki tabloda 70 kg ağırlığında, obez olmayan bir birey ile 100 kg ağırlığında obez bir kişinin vücut bileşimleri karşılaştırılmıştır.

 

                                Obez olmayan     Obez

Ağırlık (kg)                       70                100

Yağ kitlesi (kg)                  8.4               35

Vücut ağırlığı %                12                35

Yağ enerjisi (MJ)               327              1365

Protein enerjisi (MJ)           225              272      

Yağsız kitle (kg)                 61.6            65

Glikojen (kg)                      1                 1          

Protein (kg)                       15               16

Toplam enerji (MJ)            598              1653     

© 2019 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler