Zihin sağlığı

Yayın tarihi: 25.08.2006

Zihin sağlığı

 

Yaşlılık korkulacak ya da zor kabullenilecek bir durum değildir. Tersine, sağlıklı yaşlanıldığı takdirde yaşlılığın keyifli birçok yönü vardır.

 

Yaşlanma, doğumla başlayıp büyüme ve erişkinlik ile devam eden doğal sürecin bir sonraki aşamasını oluşturur. Yaşlanma sırasında vücuttaki tüm organlarda ve bunların yaptıkları işlerde yaşlanmaya özgü doğal değişiklikler meydana gelir. Ne var ki, insanoğlu var olduğundan beri içinde taşıdığı sonsuz gençlik ve ölümsüzlük isteği nedeniyle yaşlanmayı büyüme ve erişkinlik kadar kolay kabullenemez. Bu durum, özellikle de insanı diğer canlılardan ayıran en önemli organ olan beyin ve beynin gerçekleştirdiği zihinsel faaliyetler konusunda geçerlidir.

Yaşlanma, -temenni ederim ki- hepimizin başına gelecek olan, varlığını reddetmekle kurtulamayacağımız doğal bir durumdur. Kişinin yaşlanmayı reddetmek veya yok saymak gibi bir davranış içine girmesinin tek sonucu, bu duruma kendini bedensel ve zihinsel olarak hazırlama ve başarılı bir biçimde yaşlanma fırsatını kaçırmasıdır. Yaygın inanışın tersine, sağlıklı yaşlanabilmek için yapılabilecek çok şey vardır ve yaşlılık, yaşamın diğer dönemleri gibi kendine özgü birçok hoş tadı da bizlere sunar. Örneğin artık kendinize ayırabileceğiniz daha çok zamanınız vardır, çocuklar büyümüş, sorumluluklarınız azalmıştır, gençliğinizde deli dolu ve tecrübesiz oluşunuz nedeniyle karşılaştığınız pek çok zorluk yerini yılların getirdiği tecrübelere dayanan daha sakin, daha aklı başında ve güvenli davranışlara bırakmıştır.

Yaşlanma herkes için söz konusu olmasına karşın, kişilerin yaşlanma hızları ve biçimleri birbirlerinden çok farklıdır. Bazı kişiler çok ileri yaşlara dek gerek zihinsel, gerekse bedensel olarak dinç ve faal olmalarına karşın, diğer bazı insanlarda yaşlanma belirtileri çok daha erken yaşlarda ortaya çıkar. Yaşlanma hızını ve biçimini belirleyen en önemli faktörlerden biri kalıtımdır. Kimi ailelerde yaşlanma daha erken ve hızlı seyrederken, kimilerinde bu daha geç ve yavaş gerçekleşir. Ama beyin ve zihinsel faaliyetler söz konusu olduğunda, gerek gelişme, gerekse yaşlanma kişinin yaşam biçimi, eğitim düzeyi, mensubu olduğu kültürel topluluk ve içinde yaşadığı toplumdan da mutlaka etkilenir. Afrika’nın bir köyünde doğan ve hiç eğitim almayan bir çocuk ile Avrupa’nın büyük bir şehrinde doğup üniversite eğitimi alan bir çocuk, zihinsel kapasite açısından başlangıçta aynı seviyede olsalar bile, sonuçta aynı noktaya gelemezler. Eğitim, kültürel zemin ve yaşam biçiminin getirdiği bu zihinsel gelişim farklılığı, zihinsel yaşlanmada da kendini gösterecektir. Zihin sağlığı açısından başarılı bir yaşlanma göstermek için çaba harcayan biri ile bu konuda hiçbir çabası olmayan biri aynı biçimde yaşlanmazlar. Genel olarak zihinsel yaşlanmanın 60-65 yaşlarından itibaren başladığı zannedilir. Bu yanlış bir kanıdır. Beyin sanıldığından çok daha erken bir yaşta, 30’lu yaşlarda yaşlanmayla ilgili değişiklikleri göstermeye başlar ve bu değişiklikler çok yavaş bir biçimde giderek artar. Beyinde meydana gelen değişikliklerin kişinin günlük yaşamına yansıması, yani kişinin zihinsel faaliyetlerinin eskisi gibi olmadığını hissetmesi ise, yaklaşık bir 10 yıl sonra, yani 40’lı yaşlarda olur. Zihinsel yaşlanmamızın sağlıklı olmasını istiyorsak, ilk bilmemiz gereken şey neyin normal, neyin normal dışı olduğudur. İkinci basamakta ise, zihnin sağlıklı yaşlanması için yapılabilecekleri bilmek ve bunun için çaba göstermek gelir.

 

Vücut organlarını oluşturan hücrelerin ne kadar yaşayacakları, kendilerini kaç kere yenileyebilecekleri daha doğduğumuz anda yaklaşık bellidir. Bu yüzden, herhangi bir hastalık söz konusu olmasa bile, kişiler hücreler artık kendilerini yenileyemez hale geldiklerinde “yaşlılık nedeniyle” vefat ederler. Bu açıdan bakıldığında, ortalama bir insan ömrü 85 yıl kadardır, en iyi şartlarda bile 100 yaşını geçenlerin sayısı çok azdır. Bugüne dek bilinen en uzun yaşayan kişi 122 yaşına dek yaşamıştır, 115 yaşına ulaşmak bile 2 milyarda bir görülen bir durumdur.

© 2018 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler