Bağırsak yumuşatıcı ve müshil bitkiler

Yayın tarihi: 28.08.2006

Bağırsak yumuşatıcı ve müshil bitkiler

  

Aloe (Aloe vera)

 

 

Son yıllarda özel önem kazanmış olan, ancak kullanılışı antik çağlara uzanan bir diğer drog da, kuru reçinesi Sarısabır olarak bilinen Aloe bitkilerinden elde edilir. Sarısabır iyi bir müshil olmanın yanında mikrop öldürücü ve yara iyi edici olarak eski orduların (İskender vb.) çok önem verdiği ilaçlardan biridir. Bu etkisi dahilen (mide ve bağırsaklarda) ve haricen görülmektedir. Ancak yara iyi edici özellik aslında tüm Antrakinon taşıyan droglar için de söz konusudur. Bazı ilaçları eczanelerde eskiden beri bulunmaktadır. Son yıllarda özellikle ABD menşeli bazı firmaların, bitkinin yetiştiği yerlerde tonik, bağışıklık sistemi ve direnç güçlendirici olarak kullanılan taze Aloe öz suyunu bozulmadan, dayanıklı bir içecek haline getirip pazarlaması ile drogun bu formunun da ülkemizde kullanımı mümkün hale gelmiştir. Burada yalnız bağışıklık sistemi ile ilişkisi olan bir maddenin (Asemannan) varlığını vurgulamakla yetineceğiz. Antrakinon sınıfı maddeler taşıyan bitki ve droglar, bağırsak yumuşatıcı ve müshil etkileri yanında Aloe’de sözü edilen bağışıklık sistemi destekleyicisi ve yara iyi edici olarak da (özellikle son yıllarda) büyük önem kazanmış olup, bu etkileri çok sayıda bilimsel araştırma ile kanıtlanmıştır. Bu bitkilerden en önemlilerinin başında Ravent (Rheum spec) ve Boyacı Dikeni, Akdiken (Rhamnus spec) türleri gelir. Ravent türleri Çin ve Tibet bölgelerinde yetişir, ancak eskiden Baharat Yolu ile Türkiye üstünden Avrupa’ ya ulaşan köklerin ticari şekillerine “Türk Raventi” demek adet olmuştur. Cehri bitkisi (Rhamnus petiolaris), Boyacı Dikeni (R. Tinctorius) ve Akdiken (R. Catharticus) gibi bitkiler ise Türkiye’de vardır ve aynı amaçlarla kullanılabilir.

 

Hint yağı bitkisi (Ricinus communis )

Hint yağı bitkisi (Ricinus communis) tohumlarındaki yağın müshil etkisi nedeniyle kullanılmaktadır. Bitki ülkemizde özellikle sahillerde süs bitkisi olarak yaygın şekilde yetişmektedir. Tıpta kullanılan yağın mutlaka çok iyi rafine edilmiş olması gerekir. Mevcut bitki tohumlarından elde edilen ham Hint yağlarının öldürücü etkisi kimyasal silah yapımında kullanılacak kadar şiddetli olan bir madde (risin) taşıdığı için hiç kullanılmamalı ve hatta temas dahi edilmemelidir.

 

Hint Yağı Ağacı, Rrisin (toksalbümin grubundan bir madde) adı verilen bir katkı maddesi yapımında kullanılır; bu madde son derece toksiktir, zehirlenmeye neden olabilir.

 

          

Tıbbi Ravent (R. officinalis) bitkisinin rizomları (kökgövdesi) çok eski zamanlardan beri tıbbi amaçlarla kullanılmaktadır. Az miktarda alındığında  sindirimi kolaylaştırıcı etki yapar. Çok alınırsa bu kez müshil etkisi gösterir. Ayrıca bitkinin bedeni güçlendirici (tonik) etkisi vardır.

 

Kudret Helvası (Fraxinus syriaca)

Antik çağlardan beri kullanılan bir diğer drog Kudret Helvası (Manna) denen, besleyici değeri çok yüksek şekerli bileşikler (mannitol, lüvüloz, glukoz vb.) içeren ve Dişbudak (Fraxinus spec.), Alhagi (İran, Suriye vb.de yetişen bir ağaç) ve bazı Meşe (Quercus spec.) türlerinin kabuklarında açılan yaralardan sızıp kurumuş olan bir usaredir.

Din kitaplarında, Musevilerin Filistin’e göçü sırasında, çölde yalnızca bu maddeyi yiyerek beslenebildikleri yer alır. Taşıdığı bir reçine nedeniyle, çocuklarda dahi rahatlıkla kullanılabilecek, güvenilir, hafif bir müshil ve iyi bir bağırsak yumuşatıcısıdır.

 

Demirhindi Meyvesi (Tamarindus indicae Fructus)

Ülkemizde bitkisi bulunmakla birlikte drog üretilmemekte ve bazen ithal edilmektedir.        

Manna gibi güvenilir bir bağırsak yumuşatıcısı ve kullanılan miktarına göre müshil de olabilir. Demirhindi (Tamarindus indica) Afrika kökenlidir ancak Mısır ve Hindistan’da yetiştirilmiştir. Özellikle taşıdığı bazı organik asitler ve bunların potasyum tuzları nedeniyle idrar söktürücü etki de gösterir. Tahriş oluşturmaz. Çocuklarda da kullanılabilir.

Osmanlı döneminde, özellikle İstanbul’da, meyvelerinden elde edilen Demirhindi şurubu olarak çok kullanılmış bir preparattır. Maalesef günümüzde unutulmuş olan değerli bitkisel ilaçlardan biridir.

© 2017 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler