KAHRAMANMARAŞ

Yayın tarihi: 01.09.2006
KAHRAMANMARAŞ, Akdeniz Bölgesi’nin kuzeydoğusunda, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri sınırında il

KAHRAMANMARAŞ, Akdeniz Bölgesi’nin kuzeydoğusunda, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri sınırında il. Kuzeybatıda Kayseri, kuzeyde Sivas, kuzeydoğu ve doğuda Malatya ve Adıyaman, güneyde Gaziantep ve batıda da Adana illeriyle sınırlanır. Yüzey Biçimleri: İlin yüzey biçimlerini en genel çizgileriyle Güneydoğu ve Orta Torosların uzantıları olan dağlar ve bu dağlar arasında yer alan çöküntü ovalarıyla, özellikle ilin kuzeyinde yükseltinin Orta Anadolu’ya doğru giderek azaldığı kesimlere yayılan platolar oluşturur. İl alanının %60’ını engebelendiren dağların en önemlileri, ile güneybatıdan sokulan ve kuzeye doğru sıralanan Nur (Amanos) Dağlarının uzantıları Ahır, Engizek ve Nurhak Dağlarıdır. Merkez ilçenin kuzeydoğusuna düşen Engizek Dağı (2.814 metre), kuzeyindeki Nurhak (3.081 metre) ve güneyindeki Ahır Dağı’ndan çukur alanlarla ayrılır. Elbistan ilçesinin 30 km güneybatısında yükselen Berit Dağı’nın en yüksek tepesi 3.014 metredir. İli kuzeybatıdan sınırlayan Binboğa Dağları’nın yüksekliği 2.935 metredir. İl alanının %24’ünü kaplayan platolar çoğunlukla kuzeyde toplanmıştır. Binboğa Dağları’nın doğuya doğru yükselti yitirmesiyle oluşan bu platoların yükseltileri 1.500-2.000 metre arasında değişir. Elbistan çöküntü alanının çevresinde yer alan ve Ceyhan Irmağı’nın kollarıyla parçalanan platolarsa, dağların yaklaşık 1.500 metre yükselti kuşağında sıralanır. Güneydeki az sayıda plato genellikle Torosların uzantıları üzerindedir. Bu platoların yükseklik ve yüzölçümleri düşüktür; ancak iklim koşulları ve bitki örtüsü kuzeydekilerine oranla ekonomik etkinliklere ve yaşama daha elverişlidir. İl alanının yaklaşık %16’sını üç büyük ova kaplar. Kahramanmaraş’ta yaşamın ve yerleşimin en yoğun olduğu kesim olan bu ovaların en önemlileri Binboğa, Nurhak ve Engizek Dağları arasında 1.000-1.500 metre yükseltili Elbistan Ovası’dır. 800-1.000 metre yükseltili Kahramanmaraş Ovası ise ilin güneyinde yer alır. Göksun Çayı’yla sulanan Göksun Ovası, Binboğa, Berit, Delihöbek Dağlarıyla çevrilidir. Tümüyle Ceyhan Havzası’nda yer alan Kahramanmaraş’ta geniş bir akarsu ağı vardır. İlin iki büyük ırmağı Ceyhan ve en büyük kolu Aksu’dur. Bunların dışında Erkenes, Karaçay, Deliçay, Üngüt, Kerhan, Körsulu, Geben, Üzücük, Başpınar, Andırın, Göksun, Gökpınar, Hurman, Nargile, Ardıl gibi irili ufaklı akarsular sayılabilir. İldeki en önemli göl, Aksu üzerindeki Kartalkaya Baraj Gölü’dür. İklim ve Bitki Örtüsü: İlde denize uzaklık ve yükseklik gibi özelliklere göre değişiklik gösteren Akdeniz iklimi egemendir. Yazlar sıcak, kışlar orta derecede soğuktur. Bu yönüyle karasal iklimin kimi özelliklerini taşır. Doğal bitki örtüsü bakımından kurakçıl orman kuşağında yer alır. İlde 500 metre yükseltiye dek makiler, 500-2.300 metre arasında geniş çam ve meşe ormanları yaygındır. Fakat bu ormanlar yangınlar nedeniyle büyük ölçüde yıkıma uğramıştır. Ekonomi: Nüfusun dörtte üçü tarım sektöründe çalışır. Osmanlı döneminde gelişen yünlü ve pamuklu dokumacılık ve dericiliğe daha sonra tarım aletleri imali de eklendi. Sanayi 1960’dan sonra gelişmeye başladı; Sümerbank’ın pamuklu dokuma fabrikası, ilk açılan tesis oldu. İl 1968’de kalkınmada öncelikli iller kapsamına alındı. İldeki en önemli sanayi kuruluşu, Türkiye’nin en büyük termik santralı olan Afşin-Elbistan Termik Santralı’dır. Sanayi daha çok tarım ürünlerine dayanır. Çırçır, prese, iplik, dokuma, şeker, un, yem, bitkisel yağ, süt ürünleri, tarım araçları, madenî eşya, orman ürünleri işleyen tesisler, tuğla ve kiremit fabrikaları bulunur. Fasulye, mercimek, pamuk, kırmızı biber, Antep fıstığı yetiştirilir; pamuk ipliği ve metal turistik eşya, başlıca ticaret ürünleridir. Turistik Yerler: Kahramanmaraş ve yöresi: Maraş Kalesi, Ulucami, Haznedarlı ve Hatuniye camileri, İklime Hatun Mescidi, Taş Medrese, Taşhan, Tuzhan; Kahramanmaraş-Göksun eski yolunda, Ceyhan Nehri üzerinde Ceyhan Köprüsü (156 metre uzunluğunda, 6 gözlü, 14. yüzyıl veya 16. yüzyıl yapısı); yine Ceyhan üzerinde Körsulu Köprüsü. Afşin ve yöresi: Tanır köyü yakınında Yassı Höyük’te tarih öncesi kalıntılar; Keşanlı köyünde Bizans döneminden Kız-Oğlan Kayası diye bilinen kabartma (İsa, Meryem ve Aziz Yohannes betimlenmiştir); Afşin yakınlarında, Eshabıkehf Külliyesi (13 yüzyıl, Bizans kilisesinden camiye dönüştürülmüştü; geçirdiği onarımlar yüzünden özgünlüğünü yitirdi); Danişmendlilerden kalma Ulucami (1570) ve Selçuklu yapısı Kuruhan (11. veya 13. yüzyıl). Elbistan ve yöresi: Karahöyük (Hitit dönemi yerleşmesi olan höyükte Geç Hitit Dönemi, Hitit İmparatorluk Dönemi ve Eski Hitit Dönemi’nden buluntular, seramik ve kabartmalar); Elbistan Ulucamii (16. yüzyıl Osmanlı dönemi yapısı). Pazarcık ve yöresi: Roma ve Bizans dönemlerinden mezar kapelleri, ev kalıntıları.

KAHRAMANMARAŞ (46)

Akdeniz Bölgesi’nin doğu ucunda, aynı adlı ilin merkezi olan kent. Nüfusu 465.370 (2000). Tarih: Kentin adı, Asur kitabelerinde “Markasi” şeklinde geçer. Araplar bu adı “Mar’aş”a çevirdiler. Kahramanmaraş’ın bulunduğu yöre, Hititlerin en etkin oldukları bölgelerden biri olup eski Babil İmparatorluğu’nun nüfuzu buraya kadar uzanıyordu. Hitit federasyonunun dağılma döneminde Maraş kenti, Gurgun Hitit Prensliği’nin merkezi oldu. Daha sonra Asurlular yöreye egemen oldular. Babillileri ortadan kaldıran İranlı Medler, Maraş topraklarına girdiler. MÖ 3. yüzyılda Büyük İskender, tüm bu toprakları ele geçirdi. Kapadokya Krallığı’nın eline geçen Maraş, MÖ 1. yüzyılda Roma’ya katıldı. Romalılar Maraş’a “Germanikeia” adını verdiler. 637’de Halife Ömer devrinde, Araplar tarafından fethedildi. Daha sonraki yıllarda Müslümanlarda kaldı; birkaç kez Bizans’ın işgaline uğradı. 1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Türk Selçuklu orduları tarafından alındı. I. Haçlı Seferi’nde Haçlıların işgaline uğradı (1097). Haçlılar zamanında Maraş, küçük bir Latin senyörlüğü durumunda idi. 1149’da II.Kılıç Arslan kenti yeniden fethettiyse de 1151’de Zengilere ve Eyyubilere geçti. Ancak 1208’de, Selçuk Sultanı Gıyasettin Keyhüsrev kenti geri aldı. 1258’de İlhanlıların yardımıyla Ermeniler kenti işgal ettiler. 1297’de Memlûklere geçti ve Hristiyan egemenliği kesin olarak tarihe karıştı. 16.yüzyıl başlarında Osmanlı topraklarına katıldı ve 1522’de Zulkadriye Eyaleti’ne bağlandı. Eyaletin adı 1831’de Maraş olarak değiştirildi. 1898’de Halep vilayetine bağlı bir sancakken Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından sonra 22 Şubat 1919’da İngiliz işgaline uğradı. İngilizlerin kısa bir sonra Musul’a karşılık Anadolu’nun güney kesiminden çekilmesi üzerine, işgale karşı düzenlenen Ulucami Mitingi’nin ardından 30 Ekim 1919’da Fransız birlikleri Maraş’a girdi. İşgalci Fransızlar ve onların işbirlikçisi Ermenilere karşı Sütçü İmam’ın başlattığı silahlı direniş halktan geniş destek gördü. Direnişi örgütlemek için 29 Kasım 1919’da Maraş Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu. 13 Ocak 1920’de Araplar ve 19 Ocak 1920’de Harabe çatışmaları ile 21 Ocak 1920’de başlayan Maraş kent savaşları, Fransızları çekilmeye zorladı (12 Şubat 1920). Kurtuluş Savaşı sırasında halkın gösterdiği direnişten dolayı 7 Şubat 1973’te adı Kahramanmaraş olarak değiştirildi. Güzel Sanatlar:. İl merkezinde, bir tepe üzerindeki Maraş Kalesi’nin MÖ I. yüzyıl ile MS 2. yüzyıllar arasında yapıldığı sanılır. Kalenin içinde Kurtuluş Savaşı’nı simgeleyen Kurtuluş Anıtı (1936) yer alır. Dulkadiroğulları döneminden kalan eserler arasında Ulu Cami (1496), dikdörtgen planlı olup Selçuklu geleneğine uygun bir yapıdır. Mihrap nişi mukarnaslı ve dört bordürlüdür; mukarnas ve lotus, palmet motifleri içeren bordürler, ince işçilikleriyle dikkati çeker. Aynı dönemden kalan Hatuniye Camii (15. yüzyıl) kesme taştan inşa edilmiştir; son cemaat yeri ve ana mekânı ahşap çatılıdır. İklime Hatun Mescidi (1549) kare planlı bir yapıdır; son cemaat yerinin sağında türbe bulunur. Yine Dulkadiroğulları döneminden günümüze ulaşan Taş Medrese (14. yüzyıl), düzgün olmayan dikdörtgen planlı açık avlu çevresindeki bölümlerden oluşur. Avlunun bir yanında medrese odaları, diğer yanında türbe, girişin tam karşısında mescit yer alır. İki katlı bir bina olan Taşhan’ın Dulkadiroğulları zamanından kaldığı tahmin edilmektedir. Osmanlı döneminden kalan Tuzhan (18. yüzyıl), revaklarla çevrili bir avlusu olan iki katlı bir binadır.

KAHRAMANMARAŞ

Yüzölçümü           :  14.346 km2

Nüfusu                 :  1.002.384 (2000)

İlçe sayısı             :  10

İl trafik kodu         :  46

KAHRAMANMARAŞ’IN İLÇELERİ

İlçe                                İlçe Nüfusu

Merkez                       465.370

Afşin                            92.718

Andırın                         41.051

Çağlayancerit                29.580

Ekinözü                         17.102

Elbistan                       128.267

Göksun                         76.033

Nurhak                         17.260

Pazarcık                        72.628

Türkoğlu                       62.375

Toplam (2000):              1.002.384

 

© 2018 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler