KAMBOÇYA

Yayın tarihi: 01.09.2006
KAMBOÇYA, Güney Asya’da, Çinhindi Yarımadası’nın güneybatısında devlet

 

KAMBOÇYA, Güney Asya’da, Çinhindi Yarımadası’nın güneybatısında devlet. Kuzeydoğuda Tayland, kuzeybatıda Laos, batı ve güneyde Vietnam ile sınırlanır; güneydoğuda Siyam Körfezi’ne açılır. Önemli kentleri Battambang, Kompongcham, Angkor, Siem Reap ve yeni limanı Kompony Som’dur. Nüfusun büyük kısmını Kamboçyalılar meydana getirir. Ayrıca Vietnamlı, Çinli, Hintli azınlıklar vardır. Yüzey Biçimleri: Ülkenin kuzey ve doğusu, birkaç yüz metre yükseklikte, savan ve yer yer ormanla kaplı bir platodur. Güneydoğu dağlıktır. Denizden gelen musonlarla 5-6 m yağış alan bu dağlık yöre ormanla kaplıdır. Kıyılar bataklık ve alçaktır. Bu dağlarla kuzey ve doğudaki platolar arasında kalan çukur alan, Mekong ve kollarının alüvyonlarıyla dolmuş eski bir körfezdir. Burada yer alan Tonle Sap (Büyük Göl), bu eski körfezin bir kalıntısıdır. Yılın belli zamanlarında bu göl ve ırmaklar taşar ve geniş bir alanı sular altında bırakır. Ekonomi: Tarıma dayalı olup yetiştirilen başlıca ürünler, pirinç, kauçuk, mısır, yerfıstığı, tütün, pamuk, baharat, teck ağacıdır. Irmaklar balık bakımından zengindir. Endüstri kuruluş hâlindedir. Tarih: İlk ve orta çağlarda Khmer Devleti’nin topraklarıydı. Oldukça uygar bir toplum olan bu krallık (merkezi Angkor), 13. yüzyıldan itibaren önemini yitirmiş ve komşularının egemenliği altına girmiştir (Siyam ve Vietnam). 17.-18. yüzyıllarda uzun süren iç savaşlara sahne oldu. 1863’te Fransız himayesi altına girdi. 1953’te yeniden bağımsızlığa kavuştu. Bağımsız Kamboçya Devleti, Doğu ve Batı blokları arasında tarafsızlık siyaseti benimsedi. 1955’te Kral Norodom Sihanuk, babası lehine tahttan çekildiyse de ülkenin gerçek yöneticisi olarak kaldı. Babasının 1960’ta ölümü üzerine referandumla devlet başkanı seçildi. 1967’de “Kızıl Kmerler” olarak adlandırılan komünist gruplar faaliyetlerini artırdılar. 1969 Mayısı’nda Güney Vietnam ve ABD birlikleri, Kamboçya topraklarına girdi. Savaş çeşitli aşamalardan geçerek 1975’e kadar sürdü. Bu dönemde General Lon Nol yönetimi ele geçirdi (1969); Norodom Sihanuk, ülkeden ayrılarak yurt dışında (Pekin’de) bir Millî Birlik Hükûmeti kurdu (1970). 1975’te Amerikalılar ve Lon Nol rejimi yanlıları ülkeyi terk ettiler; savaş, Millî Birlik Hükûmeti’nin zaferiyle sona erdi. Devlet başkanlığına getirilen Norodom Sihanuk, bu görevini 1976’ya kadar sürdürdü. Ocak 1976’da Demokratik Kamboçya Anayasası’nın kabulünden sonra Sihanuk görevinden çekildi. Yerine, Mart 1976’da yapılan seçimlerden sonra Kiyö Sampan geçti, Pol Pot başbakan oldu. Pol Pot yönetimi sırasında kentlerde yaşayan milyonlarca kişi zorla köylere yerleştirilerek, ülkenin tarımsal üretimini artırmak için çalışmaya zorlandı, rejim düşmanı ilan edilenler katledildi. Bu çalışmalar sırasında alınan önlemler hoşnutsuzluklara ve Kızıl Kmerlerin halkın desteğini büyük ölçüde kaybetmesine yol açtı. Vietnam’la yoğunlaşan sınır çatışmaları sonucu Aralık 1977’de bu ülkeyle olan ilişkiler tamamen koptu ve Vietnam, Kamboçya’yı işgal etti. Ocak 1979’da Phnom Penh’i işgal eden Vietnam birlikleri desteğindeki Ulusal Kurtuluş için Kamboçya Birleşik Cephesi adlı gerilla örgütü, Pol Pot rejimini devirerek Heng Samrin başkanlığında yeni bir hükûmet kurdu ve ülke, Kamboçya Halk Cumhuriyeti adını aldı. Öte yandan, Çin’e kaçan Pol Pot önderliğindeki direniş örgütleri Heng Samrin hükûmetine karşı saldırıya girişti. Heng Samrin, 1988’de bu örgütlerle uzlaşma sağlamaya yönelik görüşmeler başlattı. Vietnam birlikleri Eylül 1989’da Kamboçya’dan çekildiler. Yapılan görüşmeler sonucu, 1991’de bir barış antlaşmasına varıldı ve Birleşmiş Milletler’in askerî gözetiminde bu antlaşmanın hayata geçirilmesine başlandı. Mayıs 1993’te kabul edilen yeni anayasayla parlamenter monarşiye dönüldü. Norodom Sihanuk yeniden kral oldu. Sihanuk’un oğlu Norodom Ranariddh ve Hun Sen’in ortak başkanlığında bir koalisyon hükûmeti kuruldu. 1997’de Kızıl Khemerlerin bir araya gelmesinden sonra hükûmet bünyesindeki yetki mücadeleleri yoğunlaştı. Hun Sen, Prens Ranariddh’i görevinden uzaklaştırıp yerine Ung Huot’u getirdi. 1998’de, Kızıl Khemerlerin lideri Pol Pot’un öldüğü açıklandı. Temmuz 1998’de yapılan seçimlerin ardından, Kasım ayında Sihanouk’un arabuluculuğuyla Hun sein’in başbakanlığı altında Ulusal Cephe’nin de yer aldığı bir koalisyon hükûmeti kuruldu. Temmuz 2003’te Millet Meclisi’nin 123 üyesini belirlemek için 23 partinin katılımıyla düzenlenen seçimlerin galibi, Başbakan Hun Sen’in liderliğini sürdürdüğü Kamboçya Halk Partisi oldu. 2004’te Kral Sihanouk tahtını oğlu Norodom Sihamoni’ye bıraktı.

KAMBOÇYA

Resmî adı                :  Kamboçya Krallığı

Yüzölçümü             :  181.040 km2

Nüfus                     :  14.825.000 (2005)

Başkent                  :  Phnom Penh

Resmî dil                 :  Khmer dili

Din                         :  % 95 Theravada Budisti, % 5 diğer

Para birimi               :  Riel (KHR)

 

© 2018 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler