Geç 19. Yüzyıl Tokyo’sunda Berlinli Mimarlar

Yayın tarihi: 26.10.2006

Geç 19. Yüzyıl Tokyo’sunda Berlinli Mimarlar

    

Reichstag Yarışması’na gönderilen projeden perspektif, Hermann Ende & Wilhelm Böckmann, 1882 (Mori Art Museum, Tokyo ve Neue Nationalgalerie, Berlin’in izniyle).

 

Iride Rosa ve Andres Lepik n Meiji yönetimi 1868’de iktidara geldiğinde Japonya’yı modern bir ulusa dönüştürmeye sağlam biçimde kararlıydı. Bu çabada mimarlık merkezi bir rol oynadı. Yetkililer önemli inşaat projeleri için Avrupa modelleri bulmak konusunda uyumlu bir uğraş verdiler. 1870’te Mühendislik Bakanlığı bir inşaat bölümü kurdu ve dünyanın her yerinden mimarlar Tokyo’da önemli kamu yapıları tasarlamak için davet edildiler: Amerika’dan R.P. Bridgens, İngiltere’den Josiah Conder, İtalya’dan Giovanni Cappelletti gibi. Bu yenilenme etkinliği içinde, Tokyo Körfezi’nin batısında, bugünkü Hibiya Parkı’nı oluşturan alanda konumlanan yönetim yapılarına öncelik verildi. Açık biçimde Batı yanlısı Inoue Kaoru Berlin mimarlık firması Ende & Böckmann’ı parlamento kompleksini projelendirmek için davet etti1.

 

Wilhelm Böckmann ve Hermann Ende Tokyo’yu 1886 ile 1887 arasında ziyaret ettiler ve Japon başkentine ilişkin fikirlerini hemen ayrıntılı ve kapsamlı bir geliştirme planı üzerinde yoğunlaştırdılar. Önerileri yalnız geniş ölçekli bir kentsel dönüşüm projesinden ibaret kalmıyor, bu genel şemaya uygun tekil yapıların ayrıntılı planlarını da içeriyordu. İmparatorluk Sarayı’nın güneybatısındaki hafifçe yüksek alan Diet Binası, yani Parlamento için ayrıldı. Ancak, bu tasarımların Japonya’da, 1887’de sundukları ağırlıklı şekilde tarihselci yönelimleri, yönetimin Tokyo’yu modern bir başkente dönüştürme amacıyla uyumlu değildi. Masif tuğla yapı, simetrik cephesi, kubbeyle örtülü bir pavyon halindeki ana giriş mekanı gibi herşeyiyle dönemin alışılagelmiş Avrupa üsluplarının çerçevesindeydi. Hatta, mimari ayrıntıları ve genel karakter ve oranlarıyla tasarımının kökenini aynı mimarların 1872 ve 1882’de Berlin’deki Reichstag için geliştirdikleri projelere dek izlemek olanaklıydı2. Altı ay içinde Berlin’den ikinci bir cephe çizim takımı3, ama bu kez fantastik pagoda benzeri bir merkezi elemanı olan ve Kisuke Shimizu’nun ilk Mitsui Bankası için yapıp Japonlar tarafından yeterince modern olmadığı için reddedilen “aşırı oryantal tasarımının bir çeşitlemesi”4 yollandı. Berlin firmasının Parlamento Binası için hazırladığı çeşitli öneriler5, yaptığı projelerin önemli kısmı gibi hiç gerçekleştirilmedi. Sadece Ulusal Mahkeme ve Adalet Bakanlığı, sırasıyla 1896 ve 1895’te inşa edildiler. Bunlardan da yalnız ikincisi Tokyo’nun yeniden inşasındaki Alman etkisine tanıklık eden önemli bir örnek olarak hala ayakta duruyor. Ayrıca, 1923 depreminde sağlam kaldığı için Alman mühendisliğinin yüksek kalitesini de ortaya koyuyor. Ende ve Böckmann Tokyo’ya ilk seyahatlerini yapıp hükümetten proje işleri aldıktan sonra Berlin’e dönerlerken, yanlarına orada projeleri geliştirmek için çalışacak ve Tokyo’ya geri dönerek inşaatları denetleyecek bir düzine kadar Japon çırak da aldılar6. Aynı zamanda Tokyo’da o projelerin gerçekleştirilmesinde çalışacak ve yerel işgücünü onların yerine denetleyecek güvenilir bir temsilcileri de vardı. Genç Hermann Muthesius’tu bu adam.

 

Adalet Bakanlığı, Tokyo, Hermann Ende & Wilhelm Böckmann (1887 tarihli Architekten’den) (Mori Art Museum, Tokyo ve Neue Nationalgalerie, Berlin’in izniyle).

 

Hermann Muthesius kariyerinin başlangıç dönemini resmi Prusya üslubunu Japonya’da yerleştirme uğraşıyla geçirdi. Berlin Technische Hochschule’sinde Hermann Ende’nin öğrencisi olarak yetişmiş ve okulu bitirir bitirmez Ende’nin bürosunda çalışmak üzere Tokyo’ya gitmişti. 1887-1891 arasında Ende & Böckmann projelerinde yardımcı mimar olarak çalışmak üzere bir iş anlaşması imzalamıştı. Aynı zamanda da Tokyo’da kendi serbest mimarlık kariyerini tesis etmeye çabaladı. En önemli bağımsız işi, Tokyo’da yaşayan 60 kişilik Alman Protestan grubunun etkili adı Wilfred Spinner tarafından kendisine ısmarlanan bir protestan kilisesiydi7. Yapı Japon işçilerin işini kolaylaştırmak ve Tokyo ortamına daha iyi uymak amacıyla yerel malzemeyle yapılmış Neogotik bir tasarıma sahipti. Kilise Muthesius Tokyo’yu terk ettikten sonra 1895’te tamamlandı ve 1923’te Kanto Depremi’nde yıkıldı8. Ende & Böckmann’ın Tokyo’ya getirdikleri tarihselci üslup Berlin’deki çağdaş yapıların kimliklerinin temsilcisiydi. Bir ara Yorinaka Tsumaki gibi bazı Japon mimarlar da bu üslupta inşa etmeyi sürdürdüler. Mimari ithalatın bu erken dönemi iki kent arasındaki çok verimli bir alışverişin başlangıcıydı: Gelecek yıllarda Tokyo-Berlin bağlantısı sağlamlaşacak ve zenginleşecekti.

 

O dönemde Tokyo-Berlin ilişkisi Batılı modellerin Doğu’ya ithali biçiminde, ağırlıklı olarak tek yönlüydü. Alışverişin karşılıklı olduğu birkaç istisna da vardı. Örneğin, 1899’da Berlin Hayvanat Bahçesi girişi, “Fil Kapısı”, idari yapılar ve kapıcı kulübeleri de dahil, Zaar & Vahl mimarlık firması tarafından Japon üslubunda tasarlandı. Carl Zaar daha önce Ende & Böckmann için çalışmıştı ve Böckmann 1897’den beri Zoologischer Garten’in yönetim kurulu başkanıydı9.  

       

Notlar:

1 Bu Berlin firmasına iş verilişi, muhtemelen, Almanya’da eğitim görmüş olan ve o zamandan Böckmann’ı tanıyor olması gereken hükümet mimarı Matsugasaki Tsumunaga’nın önerisi üzerinedir. Bkz. Horiuchi Masaki, Meji no oyatoi kenchikuka Ende to Bekkuman (Meiji Japonyasında Yabancı Mimarlar: Ende ve Böckmann), Tokyo, 1989, s. 172-176.

2 1872’de firma Reichstag yarışmasında ikinci ödülü aldı. Tokyo Parlamentosu ve Reichstag tasarımları karşılaştırması için: a.e., s. 240-244.

3 Deutsche Bauzeitung, 14 Mart 1891.

4 David B. Stewart, The Making of a Modern Japanese Architecture, Londra ve diğer yerler, 2002, s. 39.  

5 Diet Binası’nın çeşitli tasarım aşamaları şurada ele alınmıştır: M. Reynolds, “Japan’s Imperial Diet Building: Debate Over Construction of National Identity - Japan 1868-1945: Art, Architecture and National Identity”, The Art Journal, Güz 1996, s. 38-47.

6 Örneğin, Japonya’da öğrenim görmüş bir Japon mimarı olan Kozo Kawai Adalet Bakanlığı inşaatı şantiyesinde çalışmıştı.

7 Sözkonusu iş için, Spinner’e genç Muthesius’u öneren bir mektup yazan Grandük Carl Alexander von Sachsen-Weimar,

o zamanlar bu misyoner grubu cömertçe desteklemekteydi. Muthesius’un Japonya etkinliği için: Yuko Ikeda, “Hermann Muthesius in Japan”, Vom Sofakissen zum Staedtebau. Hermann Muthesius und der Deutsche Werkbund: Modernes Design in Deutschland 1900-1927 (sergi kataloğu), ed.: Yuko Ikeda, Kyoto Ulusal Modern Sanat Müzesi, Kyoto, 2003, s. 384-392.

8 Yapı çeşitli Alman mimarlık dergilerinde tanıtılmıştır: Architektonische Rundschau, 13, 1897, pl. 60; Centralblatt der Bauverwaltung, Berlin, 29 Ağustos 1891, s. 337-339; Illustrierte Zeitung, 2818, 6 Ocak 1897. 

9 Bkz. Horiuchi Masaaki, “Die Beziehungen der berliner Baufirma Ende & Böckmann zu Japan”, Japan und Preussen, ed.: Gerhard Krebs, Münih, 2002, s. 319-342.

 

Parlamento Binası, Tokyo, Alman üslubunda ilk proje önerisi, Hermann Ende & Wilhelm Böckmann (1887 tarihli Architekten’den) (Mori Art Museum, Tokyo ve Neue Nationalgalerie, Berlin’in izniyle).

 

Tokyo Protestan Kilisesi, Hermann Muthesius, 1889 (Mori Art Museum, Tokyo ve Neue Nationalgalerie, Berlin’in izniyle).

Mimarlık » Konu Başlıkları

© 2019 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler