YARALANMALARDA İLK YARDIM

Yayın tarihi: 25.12.2007
GENEL İLK YARDIM BİLGİLERİ

YARALANMALARDA İLK YARDIM

 

 

Yara nedir?

Bir travma sonucu deri ya da mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon riski artar.

 

Kaç çeşit yara vardır?

Kesik yaralar:

Bıçak, çakı, cam gibi kesici aletlerle oluşur. Genellikle basit yaralardır. Derinlikleri kolay belirlenir.

 

Ezikli yaralar:

Taş, yumruk ya da sopa gibi etkenlerin şiddetli olarak çarpması ile oluşan yaralardır. Yara kenarları eziktir. Çok fazla kanama olmaz, ancak doku zedelenmesi ve hassasiyet vardır.

 

Delici yaralar:

Uzun ve sivri aletlerle oluşan yaralardır. Yüzey üzerinde derinlik hakimdir. Tetanos tehlikesi vardır.

 

Parçalı yaralar:

Dokular üzerinde bir çekme etkisi ile meydana gelir. Doku ile ilgili tüm organ, saçlı deri de zarar görebilir.

 

Enfekte yaralar:

Mikrop kapma ihtimali olan yaralardır. Enfeksiyon riski yüksek yaralar şunlardır:

•          Gecikmiş yaralar (6 saatten fazla),

•          Dikişleri ayrılmış yaralar,

•          Kenarları muntazam olmayan yaralar,

•          Çok kirli ve derin yaralar,

•          Ateşli silah yaraları,

•          Isırma ve sokma ile oluşan yaralar.

 

 

Yaraların ortak belirtileri nelerdir?

•          Ağrı

•          Kanama

•          Yara kenarının ayrılması

 

 

Yaralanmalarda ilk yardım nasıl olmalıdır?

•          Yaşam bulguları değerlendirilir (ABC) (Havayolu, solunum, dolaşım).

•          Yara yeri değerlendirilir:

- Oluş şekli

- Süresi

- Yabancı cisim varlığı

- Kanama vb...

•          Kanama durdurulur,

•          Üzeri kapatılır,

•          Yaralının sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır,

•          Tetanos konusunda uyarıda bulunulur,

•          Yaradaki yabancı cisimlere dokunulmamalıdır!

 

Ciddi yaralanmalar nelerdir?

•          Kenarları birleşmeyen veya 2-3 cm olan yaralar,

•          Kanaması durdurulamayan yaralar,

•          Kas veya kemiğin göründüğü yaralar,

•          Delici aletlerle oluşan yaralar,

•          Yabancı cisim saplanmış olan yaralar,

•          İnsan veya hayvan ısırıkları,

•          Görünürde iz bırakma ihtimali olan yaralar.

 

Ciddi yaralanmalarda ilk yardım nasıl olmalıdır?

•          Yaraya saplanan yabancı cisimler çıkarılmaz,

•          Yarada kanama varsa durdurulur,

•          Yara içi kurcalanmamalıdır,

•          Yara temiz bir bezle örtülür (nemli bir bez),

•          Yara üzerine bandaj uygulanır,

•          Tıbbi yardım istenir (Ambulans Tel: 112).

 

Delici göğüs yaralanmalarında ne gibi sorunlar görülebilir?

Göğsün içine giren delici cisimler, kaburga kırıkları vb. akciğer zarı ve akciğer yaralanmalarına neden olur. Göğüs boşluğuna hava veya kan birikerek akciğerlerin sıkışmasına ve sönmesine neden olur. Bunun sonucunda şu belirtiler görülebilir:

•          Yoğun ağrı

•          Solunum zorluğu

•          Morarma

•          Kan tükürme

 

 

Delici göğüs yaralanmalarında ilk yardım nasıl olmalıdır?

•          Hasta/yaralının bilinç kontrolü yapılır,

•          Hasta/yaralının yaşam bulguları değerlendirilir (ABC),

•          Yara üzeri plastik poşet naylon vb. sarılmış bir bezle kapatılır,

•          Batmış bir cisim varsa çıkarılmaz.

•          Nefes alma sırasında yaraya hava girmesini engellemek, nefes verme sırasında havanın dışarı çıkmasını sağlamak için yara üzerine konan bezin bir ucu açık bırakılır,

•          Hasta/yaralı bilinci açık ise yarı oturur pozisyonda oturtulur,

•          Ağızdan hiçbir şey verilmez,

•          Yaşam bulguları sık sık kontrol edilir,

•          Tıbbi yardım istenir (Ambulans Tel: 112).

 

 

Delici karın yaralanmalarında ne gibi sorunlar olabilir?

•          Karın bölgesindeki organlar zarar görebilir,

•          İç ve dış kanama ve buna bağlı şok oluşabilir,

•          Karın, tahta gibi sert ve çok ağrılı ise durum ciddidir,

•          Bağırsaklar dışarı çıkabilir.

 

 

Delici karın yaralanmalarında ilk yardım nasıl olmalıdır?

•          Hasta/yaralının bilinç kontrolü yapılır,

•          Hasta/yaralının yaşam bulguları kontrol edilir,

•          Dışarı çıkan organlar içeri sokulmaya çalışılmaz, üzerine geniş ve nemli temiz bir bez örtülür,

•          Bilinç yerinde ise sırt üstü pozisyonda bacaklar bükülmüş olarak yatırılır, ısı kaybını önlemek için üzeri örtülür,

•          Ağızdan yiyecek ya da içecek bir şey verilmez,

•          Yaşam bulguları sık sık izlenir,

•          Tıbbi yardım istenir

            (Ambulans Tel: 112).

 

Bilinç yerinde ise, hasta sırt üstü pozisyonda bacakları bükülmüş olarak yatırılır.

 

Kafatası ve omurga yaralanmaları neden önemlidir?

Darbenin şiddetine bağlı olarak kafatası boşluğunda yer alan merkezi sinir sistemi etkilenebilir. Bel kemiğindeki yaralanmalarda omurgada ani sıkışma ya da ayrılma meydana gelebilir. Bunun sonucunda sinir sistemi etkilenerek bazı olumsuz sonuçlar oluşabilir. Trafik kazalarında ölümlerin % 80’i kafatası ve omurga yaralanmalarından olmaktadır.

 

Kafatası yaralanmalarının çeşitleri nelerdir?

Saçlı deride yaralanmalar: Saç derisi kafatası yüzeyi üzerinde kolaylıkla yer değiştirebilir ve herhangi bir darbe sonucu kolayca ayrılabilir. Bu durumda çok fazla miktarda kanama olur, bu nedenle öncelikle kanamanın durdurulması gereklidir.

 

Kafatası, beyin yaralanmaları:

Kafatası kırıkları: Kafatası kırıklarında beyin zedelenmesi, kemiğin kırılmasından daha önemlidir. Bu nedenle beyin hasarı bulguları değerlendirilmelidir.

•          Kafa; içerisinde vücudun yönetim merkezi beyin bulunduğu için kuşkusuz en önemli vücut bölümüdür.

•          Ülkemizde yılda 15.000 kişi kafa yaralanmasından ölmektedir.

•          Başka bir istatistiğe göre ise, yaralanma sonucu ölümlerin %52’si kafa yaralanması sonucudur.

 

Yüz yaralanmaları: Ağız ve burun yaralanmalarında solunum ciddi şekilde etkilenebilir ve duyu organları zarar görebilir. Bir yüz yaralanması sonucunda burun, çene kemiği kemiklerinde yaralanma görülebilir.

 

Omurga (bel kemiği) yaralanmaları: En çok zarar gören bölge bel ve boyun bölgesidir ve çok ağrılıdır. Kazalarda en çok boyun etkilenir.

 

Kafatası ve omurga yaralanmalarının nedenleri nelerdir?

•          Yüksek bir yerden düşme

•          Baş ve gövde yaralanması

•          Otomobil ya da motosiklet kazaları

•          Spor ve iş kazaları

•          Yıkıntı altında kalma

 

Kafatası ve omurga yaralanmalarında belirtiler nelerdir?

•          Bilinç düzeyinde değişmeler, hafıza değişiklikleri ya da hafıza kaybı

•          Başta, boyunda ve sırtta ağrı

•          Elde ve parmaklarda karıncalanma ya da his kaybı

•          Vücudun herhangi bir yerinde tam yada kısmi hareket kaybı

•          Baş ya da bel kemiğinde şekil bozukluğu

•          Burun ve kulaktan beyin omurilik sıvısı ve kan gelmesi

•          Baş, boyun ve sırtta dış kanama

•          Sarsıntı

•          Denge kaybı

•          Kulak ve göz çevresinde morluk

 

 

Ancak, hastada hiçbir belirti yoksa bile,

•          Yüz ve köprücük kemiği yaralanmaları

•          Tüm düşme vakaları

•          Trafik kazaları bilinci kapalı tüm hasta / yaralılar kafa ve omurga yaralısı olarak var sayılmalıdır.

 

Kafatası ve omurga yaralanmalarında ilk yardım nasıl olmalıdır?

•          Bilinç kontrolü yapılır,

•          Yaşam bulguları değerlendirilir,

•          Hemen tıbbi yardım istenir (Ambulans Tel: 112),

•          Bilinci açıksa hareket etmemesi sağlanır,

•          Herhangi bir tehlike söz konusu ise düz pozisyonda sürüklenir,

•          Baş-boyun-gövde ekseni bozulmamalıdır,

•          Yardım geldiğinde sedyeye baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan alınmalıdır,

•          Taşınma ve sevk sırasında sarsıntıya maruz kalmaması gerekir,

•          Tüm yapılanlar ve hasta/yaralı hakkındaki bilgiler kaydedilmeli ve gelen ekibe bildirilmelidir,

•          Hasta asla yalnız bırakılmamalıdır.

© 2017 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler