Butch Morris

Yayın tarihi: 26.12.2008
Butch Morris

Butch Morris...

 

 

Orkestra yönetme (conduction) nedir? Dinleyiciler için kısa bir tanımını verebilir misiniz? Besteye mi daha yakın, düzenlemeye mi?

Conduction* (yönetilen yorum/doğaçlama), gerçek-zamanda bir müzikal düzenleme ya da besteyi değiştirmede ya da kurmada kullanılan anlam belirten bir işaretler ve el hareketleri sözlüğüdür. Her işaret ve el hareketi yorum için üretici bilgi iletir ve armoni, melodi, ritm, artikülasyon, cümlelendirme ya da biçimi başkalaştırma için anlık olanaklar sunar.

“Orkestra yönetme sözlüğü, müzisyenleri bağımsız olarak anlama ve başarmaya yöneltecek tanım ve anlam taşıyan simgesel bir bilgidir (talimat: işaretler ve el hareketleri). Müziğin engin arazisinde seyir için gerekli olan katiyet ve odaklanmayı sağlar.

Orkestra yönetme ilkeleri her müzisyenin tarihi, bilgisi, zekâsı, tecrübesi, içgüdüsü, sezgisi, ifadesi, iradesi ve düşgücünün analitik muhakemesini temel bir gerek olarak teşvik eder, arttırır ve hatırlatır.

Orkestra yönetmede, besteleme sanatı ile performansın dolaysızlığı birbirine bağımlı hale gelirken müziğin lisanı, topluluğa açık olan ve topluluğun içindeki bütün yerli dilleri geliştirir ve bütünleştirir.

Orkestra yönetme aktarma, iletişim ve ifadeyle ilgilidir; kültür ve üslubun yalnızca kendine özgü nitelikleri nedeniyle değil, ama her birinin bir toplulukta benzersiz bir buluşmaya nasıl katkıda bulundukları nedeniyle de birlikte yaşadıkları bir ortak arazidir. Daha doğrusu, yeni ilkeler ve yeni algılarla yeni becerilere açık bir müzisyenlik kapasitesiyle ilgilidir.


Çeşitli müzik türlerine ilişkin ne tür bir tatminsizlik, orkestra yönetmeyi geliştirmenize yol açtı?

Müziğe ilişkin hiçbir tatminsizliğim yok... Müziği severim. Neyin yapılıp neyin yapılamayacağı öğretisinin teorisine ilişkin sorularım vardı. Ben de müzikte “her tür” olanağı geliştirmenin imkânsızlığını araştırmaya koyuldum. İlk sorum da, potansiyalin nerede olduğu idi... Benim potansiyalim nerede... “Müzik”in potansiyali nerede?


Fizikteki yönetimin altındaki mekanizma, malzemeye bağlıdır. Sizin yönetiminiz için de aynı şey geçerli mi? Sizi çok farklı topluluklar ile çalışırken gördüm.

İnsanlar (bugün bile) bana ne “tür” müzik yaptığımı sorduklarında, jazz’cıyım diyorum, ama yaptığım müziği tanımlamak, topluluğun kozmolojisine bağlı. Ben (sadece) bilgi aktarıyor/iletiyorum ve müzisyenler bu aktarımı yorumluyor.

Ben yapı/biçimden sorumluyum, enstrümantalist de niteliksel içerikten sorumlu. Burada anahtar, sorumluluk... ama müziğin bütün kumaşına, müzikaliteye, müzisyenliğe ve insan topluluğu/insanlığa karşı sorumluluk.


Daha önce hiç çalışmadığınız müzisyenlerle de birlikte çalışıyorsunuz, ama hiç değilse bir prova yapıyorsunuz. Daha önce çalıştığınız gruplarla çalışmak ile ilk kez çalıştığınız bir toplulukla çalışmak arasında belirgin bir fark var mı? Küçük katılımcılar çekirdeğinizin rolü ne?

Bir günlük topluluklarla sadece bir şeyi kanıtlamak için çalıştım... Artık bunu yapmıyorum. O, gençkendi. Gençlik şaşırtıcı bir şey, insan onunla pek çok şey yapabiliyor. Burada anahtar, “anlayış ve sabır”dır ki, gençlik için çoğu kez zordur... ama işaretlere dikkat ederseniz, yol boyunca bir kapı görünür... ne yapacaksınız? Bütün katılımcılarıma bu kapının içinde rastladım ve bana, “haydi, çalışalım,” dediler. Küçük bir çekirdek değil, bütün bu kıtalarda yaşıyorlar... bütün bu şehirlerde. Ve hepsi de büyük fikirler veriyor, keyif veriyor.


Yakın bir gelecekte provasız doğaçlama yönetmenin mümkün olabileceğini düşünüyor musunuz?

Ben doğaçlamacıyım, enstrümantalist ise yorumcu. Senfonik orkestralardan gittikçe daha çok davet alıyorum ve çoğu kez, doğaçlamacı değiller... Doğaçlamacı olmayanlara doğaçlamayı bir günde öğretemezsiniz, bir enstrümanı çalamayan birine o enstrümanı çalmayı bir günde öğretemeyeceğiniz gibi. Kondüksiyon yeni bir çalışma ve eğitim alanıdır... Bilgi her yerde.


Kenny Wollesen, Jonathan Haffner, Orchestra Slang’da birlikte çalıştığınız müzisyenler, İlhan Erşahin’in müziğine de aşinasınız. Nublu Orkestra ile New York’taki Nublu’da da çalışıyorsunuz. Bu, Nublu ile çalışmanın sizin için daha kolay olduğu anlamına mı geliyor?

Herhangi bir toplulukla çalışmak zordur, ödüllendirici ve eğlencelidir. Müziğin doğası, insan ruhu kadar engindir.


Dörtten otuz bire çıkan el işaretlerinin sayısı, sonucu büyük ölçüde etkiliyor mu? El hareketleri yoruma açık mı?

Bu dünyadaki her insanın hayatta ve Kondüksiyon Sanatı’nda “vereceği” çok özel bir şeyler vardır.


Peki, süreçteki riziko unsuru ne olacak? Duymadan önce ne duyacağınızı asla bilemiyorsunuz, bu daha önce birlikte çalıştığınız bir topluluk olsa da. Riziko unsuru sizi rahatsız ediyor ya da heyecanlandırıyor mu?

Yönetmeye duyduğum ilgi ve onunla uğraşmış olmam bana bilgi sağladı ve beni müzikal bir olanağın evrimini gözleyeceğim eşsiz bir duruma getirdi.

49-SAYI_01-Jazz Ocak 2008 » Konu Başlıkları

© 2019 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler