Jimmy Giuffre

Yayın tarihi: 16.01.2009
Jimmy Giuffre

Jimmy Giuffre

Jazz dünyasının maceracı ruhlu klarnetçi, besteci ve düzenlemecisi Jimmy Giuffre, geçtiğimiz Nisan ayında 86 yaşında yaşama veda etti. Giuffre kariyerinin ilk yıllarında Woody Herman Orkestrasına sınıf atlatan “Four Brothers” parçasını bestelemiş, daha sonra davulsuz minimalist jazz trioları kurmuş ve son döneminde ise çarpıcı deneysellikte orkestra eserleri yazmış ve düzenlemişti.

Bas flütten soprano saksofona kadar çeşitli enstrümanlarda oldukça usta olmasına rağmen klarinette kendine özgü karanlık ve “kadife” bir Giuffre tınısı yaratmıştı. 1950’li yılların deneysel atmosferinde çığır açan ve tıpkı Miles Davis gibi kendisiyle çelişircesine ani değişikliklerden korkmayan bir müzisyendi.

1955 yılında yayınladığı “Tangents in Jazz” albümünde piyano ve gitar gibi akor çalgıları kullanmadı ama  aynı şeyi 2 yıl sonra yapan Sonny Rollins kadar dikkat çekmedi. 1956 ile 1961 yılları arasındaki triolarında bu sefer davul kullanmadı, nispeten sessiz ve klasik oda müziği kıvamında eserler besteledi ve yorumladı. Ama tüm kariyeri boyunca geniş ve geleneksel kitlelere seslenmeyi bir türlü başaramadı, bir olay hariç: “Four Brothers”. Bu bestesi Woody Herman Orkestrasının Second Herd olarak bilinen ikinci topluluğunun en sevilen parçası olmakla kalmayıp, Herman’ın saksofon bölümünün vibratosuz çalan 3 tenor 1 bariton saksofonlu dizilişini de yarattı.

James Peter Giuffre 1921 yılında Dallas’ta doğdu. Dokuz yaşında klarinet çalmaya başladı, 1942 yılında North Texas State Teachers College okulunun müzik bölümünden mezun oldu. Okulun hemen sonrasında askere yazıldı, kışla yemekhanelerinde “yemek müziği” yaptı. Askerden sonra Los Angeles’e yerleşti, kompozisyon dalında yüksek lisansa başladı ama bir süre sonra okulu bırakıp eğitimine özel derslerle devam etti.

Giuffre 1940’lı yılların sonunda çeşitli big band’ler için free-lance aranjörlük yapmaktaydı. ‘50’li yılların başında West Coast cool stilinin yaratıcıları arasında yer aldı. Bu akımın öncüleri kabul edilen Shorty Rogers, Shelly Manne ve Howard Rumsey’in topluluklarında tenor saksofon çaldı.

Öte yanda besteci olarak da emin adımlarla ilerliyordu. Kontrpuan kullanımı sayesinde en deneysel çalışmaları bile gelenekçi kulaklara “hoş bir sadâ” olarak gelebiliyordu. Ayrıca besteleri yalnızca lead enstrümanlara yönelik olmayıp kontrbas ve davul icin özenle yazılan partisyonları da içeriyordu.

1950’lerin sonunda önce gitarist Jim Hall ve basçı Ralph Pena, ardından Hall ve tromboncu Bob Brookmeyer ile kurduğu triolar sayesinde biraz ticari başarı da elde etmeye başladı. Giuffre – Hall – Brookmeyer üçlüsü “Jazz on a Summer’s Day” adlı belgesel film ve bu filmdeki  “The Train and the River” adlı parçayla ölümsüzleşti.

Giuffre, 1957-1960 yılları arasında Lenox School kapsamında yaz kursları olarak verilen jazz konferanslarında eğitmenlik yaptı. Burada 1959 yılında, burslu bir öğrenci olan Ornette Coleman ile ilk defa karşılaştı ve onun müzikal bağlamdaki özgürlük anlayışı karşısında allak bullak oldu. Bu durum onun için, kanıksadığı bir değişimden ziyade coşkulu bir dönüşüm oldu.

Giuffre, piyanoda Paul Bley ve basta Steve Swallow ile artık belli bir müzikal anahtarı veya temposu olmadan farklı ruh hallerini yansıtan doğaçlamaların üstüste yapıldığı bir formatta çalışmalar yapıyordu. “1961” ve “Free Fall” adlı albümleri yayınlanan bu üçlü tavizsiz müziğini iki yıl boyunca sürdürdü ta ki New York’ta çaldıkları bir kafede adam başı 35 cent kazandıkları geceye kadar.

 “1961” albümü 1992 yılında yeniden basıldığında genç jazz dinleyicilerinin yoğun ilgisine mazhar oldu ve o yılki Down Beat dergisi tarafından yılın en beğenilen albümlerinden biri olarak gösterildi.

Giuffre sonraki yıllarda üniversitelerde jazz dersleri verdi ve uzun bir süre albüm yayınlamadı. ‘80’li yıllarda Fransız saksofoncu André Jaume ile duo çalışmaları yaptı. Eski dostları Bley ve Swallow ile 1990 yılında “The Life of a Trio” ve 1992 yılında “Conversations With a Goose” albümlerini yayınladı.

Kimi zaman yaptığı müzik fazla yalın ve basit seslerden ibaretmiş gibi görünse de Jimmy Giuffre, oldukça içe dönük bir jazz radikali olarak aslında vizyonerliğini alçakgönüllüğünün arkasında gizlemekteydi.

Derleyen: Viktor Bensusan

vbensusan@yahoo.com

51-SAYI_03-Jazz Temmuz 2008 » Konu Başlıkları

© 2019 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler