Rotterdam 1900-2000

Yayın tarihi: 08.08.2006
ROTTERDAM 1900-2000

ROTTERDAM 1900-2000

 

Hollanda boyutlarında bir ülkenin yerel kimlik farklılıkları göstermesi yadırganabilir. Gerçekten de, kentten kente ulaşımla kentiçi ulaşımın aynı bilet sistemi içinde ve çoğu zaman aynı araçlarla yapılabildiği bu denli küçük ve yoğun yerleşilmiş bir ülkenin farklı kentsel kimlikleri ve üretimleri olabileceğini tasavvur etmek zordur. Ama, hiç kuşkusuz ülkenin siyasal ve toplumsal örgütlenme mantığının bir sonucu olarak, Hollanda’da kentler geçmişte olduğu gibi bugün de özerkliklerini hala koruyorlar. Bu bağlamda iki kent, Amsterdam ile Rotterdam belirgin iki kutup olarak nitelenebilirler. O kadar ki, daha 17. yüzyılda bu küçük ülkeyi dünya çapında önemli bir ekonomik güç haline getiren VOC (Hollanda Hindistan Kumpanyası) adlı şirket bile, ayrı Amsterdam ve Rotterdam dallarından oluşuyordu. Yönetimleri, antrepoları, tersane ve donanmaları ayrıydı.

 

Kentsel biçimlenme ve mimarlık alanında da Amsterdam’ınkinden farklı bir Rotterdam kimliğinden söz edilmesi kolay. Kentsel biçimlenme farklılığını kavramak için her iki kentin haritalarına kabaca göz atmak bile yeter. Amsterdam soğan kabuğu gibi içiçe halkalar olarak gelişmişken, Rotterdam’ın böylesine kolay kavranılır ve tariflenebilir bir bünyesi yoktur. Amsterdam, 17. yüzyıldaki Hollanda altın çağında ticari etkinlikle gelişmişken, Rotterdam’ın gelişmesi yüksek kapitalizmin ve sanayileşmenin atılımıyla daha belirgin biçimde bağlantılıdır. Kent, Ren ırmağının ağzında konumlandığı için, Almanya’nın Ruhr havzası geliştikçe, onun denize açılma noktası ve limanı olan Rotterdam da gelişmiştir. 19. yüzyılın ikinci yarısında başlayan bu süreç İkinci Dünya Savaşı sonrasında iyice tırmanacaktır.

 

Buna karşılık, Amsterdam geçmişte daha kozmopolit bir kimlik taşımış, daha geniş bir hoşgörü merkezi olmuş ve daha yaratıcı bir entelektüel hareketlilikle karakterize olmuşken, Rotterdam daha fazla iş yaşamı merkezliydi ve bugün daha da keskin biçimde öyledir. Amsterdam’ın turistik, Rotterdam’ın ekonomik bir odak olduğu artık rahatça söylenebilir. Örneğin, Amsterdam sokaklarında turist Türkler’in, Rotterdam’da Türk işçilerinin Türkçe’si duyulur.

 

Rotterdam’ın mimari kaderi de en büyük rakibi olan Amsterdam’dan farklı olmuştur. Rotterdam’da yoğun bir 16., 17., 18. yüzyıl konut dokusu hiçbir zaman rakibindeki genişlikte varolmamıştır. İkinci Dünya Savaşı’nda çok yoğun bir Nazi bombardımanı geçirmesi, mevcut tarihsel yapı stoğunu büyük oranda ortadan kaldırmıştır. Dolayısıyla, bugün Rotterdam Hollanda’nın en az tarihsel kenti gibi gözükür.

 

Mimari tercihler burada Amsterdam’ın aksine daima daha Modernist kimlikli olmuştur. Hollanda Ekspresyonizmi ürünleri “Amsterdam Okulu” olarak adlandırılmalarını gerektirecek kadar adıgeçen kentle ilişkilidirler. Oysa, Rotterdam 1920 ve 30’larda ülkenin en güçlü Uluslararası Üslup odağıdır. Ülkenin Oud, van Tijen, van der Vlugt gibi en önemli Modernist ustaları burada çalışmış ve ürün vermişlerdir. Toplu konut tasarımı alanında bugün klasik örnekler olarak anılan siteler bu yıllarda inşa edilmişlerdir. Kentin bu Modernist tercihinde önemli ve dünyayla ilişkileri fazla bir kapitalist merkez oluşunun etkili olduğu düşünülebilir. İkinci Dünya Savaşı sonrasında mimari hareketlilik açısından Rotterdam daha da ağırlıklı hale gelecektir. Savaşın getirdiği yıkım hızlı onarılmak zorundadır. Bu nedenle ülkenin en önemli yeni mimarlık ürünleri hep bu kentte inşa edilecektir. Örneğin, geç 1950’lerin uluslararası asileri Team X’in üyeleri olan Bakema-van den Broek grubunun çalışma merkezi burasıdır. Bugün hiç de etkili bir tasarım gibi gözükmeyen Lijnbaan o yılların en devrimci ürünlerinden biridir. Sonraları da kent hem uluslararası eğilimlere en yakından katılan, hem de uluslararası sahnede mimari açıdan en çok temsil edilen Hollanda kenti olmayı sürdürmüştür. Hollanda Mimarlık Enstitüsü NAi’nin de bu kentte üslenmiş oluşu kuşkusuz rastlantı değildir. Mecanoo, UN Studio, MVRDV gibi önemli yeni mimarlık grupları da en çok bu kentte ürün vermişlerdir. Ve nihayet kentin yeni tesis edilen bir mimarlık bienalinin bulunduğunu anımsatmakta yarar vardır.

Rotterdam 1900-2000 » Konu Başlıkları

© 2018 Tüm hakları saklıdır.
Matbaacılar Sitesi No:115 Bağcılar, İstanbul
iletişim
Boyut Pedia Kategoriler