Fitoterapi
nedir?
Fitoterapi, bitkisel (fito) ve tedavi (terapi)
sözcüklerinin birleşmesi ile oluşmuş bir kelimedir ve en genel anlamı ile,
“bitkilerin, sağlığın korunması (profilaksi) ve tedavi amaçları ile
kullanılması” demektir.
Hangi kaynaktan elde edilmiş olursa olsun, doğal ilaç
hammadde ve materyaline drog adı verilmektedir. (Örn: Bitkisel droglar,
hayvansal droglar ve mineral/madensel droglar).
İlaçla Tedavide Temel Sağlık Çemberi diyebileceğimiz düzen,
şematik olarak aşağıdaki şekilde gösterilebilir.
Fitoterapi de bu çemberin, ilaç köşesinin materyallerinden
birini, bitkisel ilaçları konu almaktadır. Hiçbir unsuru, bu çember dışında
kalan, yetkisiz kişilerce kullanılamaz. Bu, mevzuatın olduğu kadar etiğin ve
bilimin de bir gerekliliğidir. Dolayısıyla fitoterapi tıbbın bir “alternatifi”
değil, eskiden olduğu gibi, günümüzde de, modern tıbbın araçlarından birisidir.
Salt ekonomik çıkar amaçlarıyla konuyu olduğu şeklinden saptırıp, resmi eğitim
düzeni içinde yeri olmayan, uygulayıcıları tarafından kendi kendine verilmiş
ünvanlarla süslenerek sunulan doğal droglara dayalı tedaviler, çoğu kez
yarardan çok, önemli zararlara yol açmaktadır. Bu yüzden kitapta sözü edilen
madde ve uygulamaları asla kendi kendinize ya da yetkisiz bir kişi aracılığı
ile “ilaç olarak” kullanmayınız.
Ancak bazı ilaç maddeleri zehirli olmayıp, besin niteliği de
taşımaktadırlar. (Nutrasötikler). Tüm dünyada bu bitkilerden, kısıtlı ve uygun
şekilde kendi kendinize yararlanmanız mümkündür. Örneğin, konuyla ilgili
kuralların çok titizlikle uygulanıp denetlendiği ABD’de bu amaçla GRAS
(Generaly Recognized as Safe/Genel Olarak Zararsız Kabul Edilen) bitkilerin bir
listesi oluşturulmuştur. Kitabın 4. bölümünde, ülkemizdeki bitkiler dikkate
alınarak bu tür bir liste hazırlanmış olup GOZKE (Genel Olarak Zararsız Kabul
Edilen) listesi adı verilmiştir. Kitapta adı geçen ve bu listede bulunan madde
ve bitkiler belirli şartlar altında, genel olarak zararsız ve zehirsiz kabul
edilebilir. Ancak her maddeye ve bitkiye karşı kişisel hassasiyetlerin (alerji
vb.) daima söz konusu olabileceği unutulmamalıdır. Ayrıca bazı madde ve
bitkilerin muhtelif kısımları uyuşturucu ya da uyarıcı nitelikte ruhsal dengeyi
bozabilecek (psikotrop) karakterdedirler. Bunlardan çoğuna kitapta yer
verilmemiş olmakla birlikte, başka nedenlerle yer verilmiş olanların, ne
şekilde olursa olsun kullanımının zararlı ve yasak olduğu da dikkate alınması
gereken önemli bir noktadır.
Oluşturulan GOZKE (Genel Olarak Zararsız Kabul Edilen)
bitkiler listesindeki materyalin en doğru ve kolay yoldan, evde nasıl
kullanılabileceği konusunda kitabın ilk bölümünde bazı örnekler verilmiştir. Bu
liste (ABD GRAS listesi de) tüm zararsız drogları içermez. Bu listeye
alınabilecek daha pek çok doğal drog vardır. Ancak bu listeler dar da olsa, bir
ölçüde örnek verebilmek amacıyla verilmiştir.
Her konuda olduğu gibi, fitoterapi konusunda da,
kullanılacak madde ve bitkilerin seçimi konusunda hasta, hekim ve eczacının
temel bazı seçim hak ve özgürlükleri vardır. Bu konu uzun yıllar Avrupa
Parlamentosunda “İnsan ve Meslek Hakları” çerçevesinde ele alınıp
tartışılmıştır. Sonuçta hastanın da bir tüketici olduğu, tedavide seçim
özgürlüğünü ancak tam ve doğru bilgilendirildiği takdirde kullanabileceği kabul
edilmiştir. Günümüzde varılan teknolojik gelişmişlik düzeyi, gerek eczanelerde,
gerekse de fabrikalarda pek çok doğal (bitkisel, hayvansal vb.) ilacın en doğru
şekilde üretimine imkan vermiştir. Ayrıca 70’li yılların ortasından beri hızla
gelişen yeni ve modern tüketici bilinci, doğal kaynaklara eğilimi artırmıştır.
Bu yüzden ele alınan konu, bugün, 30 yıl öncesine oranla çok daha popüler hale
gelmiştir.
Bu kitapta en güncel bilgileri aktarmaya gayret göstererek,
fitoterapinin yeni boyutlarını ortaya koymaya çalıştık. Bununla birlikte
bağışıklık sistemi ve direnç konularında da doğal tedavi yöntemlerine yer
verdik.
Kurutulmuş meyveler asırlardır şifa bulmak için insanlar
tarafından kullanılmaktadır. Bugün de kurutulmuş meyvelerin sayısız faydaları
olduğu bilim adamlarınca doğrulanmaktadır.