BoyutPedia

BEZLER, (tıptaki adıyla gland), vücudun birçok fonksiyonlarını yöneten salgıları üreten organlar. Dış salgı ve iç salgı bezleri olarak iki çeşittir. Dış salgı bezleri, sindirim ve derinin ter bezlerini kapsar. İç salgı bezleri de hormon denilen salgılarını doğrudan kana iletirler. Bu hormonlar vücudun diğer organları ve bezleri tarafından kullanılmak üzere vücudun diğer bölümlerine kan yoluyla taşınırlar. Bazı dış salgı bezleri de hormonlar gibi kana karışan maddeler üretirler. Dış salgı bezleri, safra üreten karaciğer, sindirim için hidroklorik asit ve pepsin üreten mide, süt üreten memeler, ağzı ıslak tutan ve sindirime yardım eden tükürüğü yapan tükürük bezleri, sindirimde kullanılan tripsini, şeker kullanımını düzenleyen insülini üreten pankreas ve seks bezleridir. İç salgıbezleri, işleyiş ve etkilerinin genişliği bakımından dış salgıbezlerinden daha karmaşıktırlar. Örneğin midede bulunan hidroklorik asit, yiyecek üzerine doğrudan etki yapar, oysa iç salgı bezlerinin ürünlerinin etkileri dolaylıdır. Bezler hep birlikte vücudun en hayatî işleyişini düzenleyen bir sistem meydana getirmişlerdir. Hipofiz, diğer iç salgı bezlerini yönettiği için hepsinin önderi kabul edilir. Fakat hipofizin de beyinde hipotalamus denen bir merkezden yönetildiği anlaşılmıştır. Bezler gelişimi kontrol eder, vücuda yönelen her çeşit baskıya cevap verir ve savunmayı başlatır; cinsî olgunluğun gelişimini yönetir. Kadını erkekten ayıran (yüzdeki tüyler ve ses kalınlığı gibi) sekonder seks karakterlerini belirler. Böbrek üstü bezinin kabuk (korteks) kısmının ameliyatla çıkarılması birkaç gün içinde ölüme yol açar. Cinsiyet bezlerinde ve hormonlarındaki bozukluklar bir kadının erkek, bir erkeğin de kadın gibi özellikler göstermesine sebep olabilir. Eğer bezlerdeki salgıları akıtan kanallar (ductus) tıkanırsa dokuda birikme ve şişme şeklinde adenom denen tümörler oluşur.