BoyutPedia

CONKER, (MEHMED) NURİ, (30 Eylül 1881 Selânik - 11 Ocak 1937 Ankara), Mustafa Kemal’in çocukluk arkadaşı, İkinci TBMM Kütahya milletvekili. Selânik Askerî Rüştiyesi ve Manastır Askerî İdadîsi’nde okudu. Harp Okulu’nu (1902) ve Harp Akademisi’ni (1905) bitirdi. Hareket Ordusu’na gönüllü olarak katıldı. 1911’de kurmay oldu. Trablusgarp Savaşı’nda Bingazi’deki kuvvetlerin kurmay başkanlığını yaptı. Balkan Savaşı sırasında Bolayır Cephesi’nde yaralanıp tedavi için Almanya’ya gönderildi. I.Dünya Savaşı’nda Çanakkale’de 24.Alay’a komuta etti. 8.Tümen komutanı olarak Lahey ataşemiliterliğine atandı (1917). Kurtuluş Savaşı başlarında yurda döndü; 13 Haziran 1920’de Anadolu’ya geçti. Matbuat ve İstihbarat Umum Müdürlüğü, Ankara kumandan ve vali vekilliği yaptı. 1921’de TBMM Hükûmeti’nin siyasî temsilcisi olarak Berlin’e gönderildi. Kütahya (1923-1931) ve Gaziantep milletvekili olarak parlamentoda görev yaptı. 1927’de kendi isteğiyle emekliye ayrılıp Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurucuları arasında yer aldı ve fırkanın genel sekreterliğine seçildi. “Zabit ve Kumandan” (1914) adlı bir kitabı vardır. Atatürk, “Zabit ve Kumandan ile Hasbıhal” adlı küçük kitabını 1914’te bu kitaba cevap olarak yazdı; eser ancak 1918’de yayımlanabildi. Ankara Cebeci Şehitliği’ndeki mezarı, 1988’de Ankara’daki Devlet Mezarlığı’na nakledildi.