BoyutPedia

CAVİT BEY, (1875 Selânik - 26 Ağustos 1926 Ankara), İzmir’de Atatürk’e karşı düzenlenen suikast girişimi sonrası yargılanıp idam edilen Osmanlı maliye nâzırı. Mülkiye Mektebi’ni bitirdi (1896). Ziraat Bankası ve Maarif Nezareti’nde çalıştı. Ayasofya Rüştiye Mektebi’nde maliye dersleri verdi (1898-1902). Selânik’teki Mekteb-i Feyziye’deki müdürlüğü sırasında İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne girdi. II.Meşrutiyet’in ilanı sonrası Selânik milletvekili seçildi. Hüseyin Hilmi Paşa Kabinesi’nde maliye (1909), Sait Paşa Kabinesi’nde nafıa (bayındırlık) nâzırlıkları yaptı (1912). 1913’ten sonra İttihat ve Terakki’nin malî politikalarının (millî iktisat) belirlenmesinde önemli rol oynadı. Ulum-ı İktisadiye ve İçtimaiye mecmuasının (1908-1911) kurucuları arasında yer aldı. Osmanlı İtibar-ı Millî Bankasını kurdu (1917). Talât Paşa ve İzzet Paşa Kabinelerinde maliye nâzırlığı yaptı. 1916-1918 arası İttihat ve Terakki’nin genel merkez çalışmalarına katıldı. Mütareke döneminde İttihatçıların yargılanması sonrası bir süre saklandıktan sonra Avrupa’ya kaçtı (1919). Yurt dışında bulunduğu sırada Millî Mücadele’ye destek verdi. 1921’de Londra Konferansı’na danışman olarak katıldı. Malî danışman olarak Lozan’a giden Türk heyetinde yer aldıysa da devlet borçları konusundaki tutumu ulusal çıkarlara aykırı görüldüğünden görevden alındı. İzmir’de Mustafa Kemal Paşa’ya karşı düzenlenen suikast girişimi nedeniyle tutuklandı. İstiklal Mahkemesince yargılanıp ölüm cezasına çarptırıldı ve Ankara’da idam edildi. Anıları 1943-1946 yılları arası Tanin gazetesinde yayımlandı. Başlıca eserleri: İlm-i İktisad (1899-1901, 4 Cilt), Malumat-ı İktisadiye (1913).