Arama Motor:
'Her Şey' Hakkında Her Şey
CEVDET PAŞA, (Ahmed Cevdet Paşa diye anılır), (1822 Lofça/Bulgaristan - 1895 İstanbul), tarihçi, hukukçu, edebiyatçı ve devlet adamı. Asıl adı Ahmed olup, Cevdet mahlasını, şiirle uğraştığı yıllarda almıştır. İlköğrenimini Lofça’da yaptı. Kasabanın bilginlerinden ders aldı. 1839’da geldiği İstanbul’da medrese öğrenimine devam etti. Bu arada yeni metotla matematik dersleri aldı. Molla Murad tekkesinde, zamanın şair ve bilginleriyle tanıştı. Görüşmeler ve tartışmalar yaptı. Farsça öğrendi. Tarihle ilgili, tanınmış eserler üzerinde çalıştı. Müderris olduktan sonra, Mustafa Reşit Paşa’nın çocuklarına ders vermeye başladı ve on beş yıl ondan hiç ayrılmadı. Ahmed Cevdet için bu süre, ikinci bir yetişme dönemi oldu. Tanzimat’ın en önemli kişileri olan Ali ve Fuat Paşalarla tanıştı. Bu ilişkiler, onu, yavaş yavaş bilimsel çalışmalardan uzaklaştırdı. Kendisine devlet yönetiminde çeşitli görevler verildi. Önce, Maarif Meclisi üyeliği ile Erkek Öğretmen Okulu müdürlüğüne atandı (1850). Fuat Paşa ile Bursa’ya yaptığı bir gezi sırasında Osmanlı grameri kitabı (Kavaid-i Osmaniye) ile Şirket-i Hayriye’nin kuruluşuna ait projeleri hazırladı. Öğretmen okulunda önemli yenilikler yaptı ve bu okulun kurucularından oldu. Encümen-i Dâniş’in kurulmasıyla ilgili gerekçeyi o hazırladı. Fuat Paşa ile Mısır’a gitti. Dönüşte kendisini Encümen-i Dâniş çalışmalarına verdi. Ünlü tarihinin ilk üç cildini hazırlayarak Padişah Abdülmecid’e sundu. Bu çalışmalarından sonra derecesi yükseltildi ve bir süre sonra da vakanüvis (devlet tarihçisi) oldu (1855). Tarih-i Cevdet’in öteki ciltlerini tamamlamaya çalıştı. Bir yandan da zamanının siyasî olaylarını yazarak Tezakir-i Cevdet’i meydana getirdi. Yeni kanun ve tüzüklerin (nizamnâmelerin) hazırlanmasında kendisine önemli görevler verildi. Meclis-i Vâlâ üyeliğine getirildi. İşkodra olayı üzerine, geniş yetkiyle olağanüstü komiser olarak İşkodra’ya gönderildi. Bu görevinde de başarılı oldu (1862). Bir yıl sonra Bosna-Hersek müfettişliğine atandı. Avrupa devletlerinin yakından ilgilendikleri bu bölgede düzenin kurulmasını sağladı. İstanbul’a döndüğünde Meclis-i Vâlâ’nın işleriyle uğraştı. 1866 yılında ilmiye mesleğinden ve vakanüvislikten ayrıldı. Bundan sonra, çeşitli görevlerde bulundu. Onun başkanlık ettiği Mecelle Cemiyeti, o zamanın medenî kanunu demek olan Mecelle’nin dört cildini hazırlayarak yayımladı. Beşinci cilt bittiği sırada görevden alındı. Onun hazırlanmasında bulunmadığı altıncı cilt ağır eleştirilere uğradı. Bunun üzerine Ahmed Cevdet Paşa, Mecelle Cemiyeti başkanlığı ile birlikte Devlet Şûrası Tanzimat Dairesi Reisliğine atandı. Mecelle’nin 6. kitabı yeniden yazıldı. Mecelle tamamlanıncaya kadar cemiyetle ilgisini kesmedi. 1873’te Maarif-i Umumiye Nezaretine (Millî Eğitim Bakanlığı) atandı. Sıbyan okullarının düzenlenmesi, rüştiyelerde ve açılacak idadîlerde uygulanacak ders programlarının hazırlanması ve okutulacak ders kitaplarının yazdırılması, onun bakanlığı döneminde gerçekleşti. Daha sonra, Yanya valisi, Maarif Nâzırı, Adliye Nâzırı oldu. Kanun-i Esasî görüşülürken, Mithat Paşa ile aralarında şiddetli tartışmalar geçti. Bununla birlikte Mithat Paşa’nın kabinesinde Adliye nâzırı kaldı. 1877’de başlayan Rus Savaşı sırasında Dahiliye Nâzırlığına (İçişleri Bakanlığı) getirildi. Fakat bir süre sonra Suriye valiliğine atanarak İstanbul’dan uzaklaştırıldı (1878). Dokuz ay kadar Suriye’de kaldıktan sonra İstanbul’a döndü. 1879’da yeniden Adliye nâzırlığına getirildi. Üç yıl bu görevde kaldı. Mithat Paşa’nın Yıldız’da muhakeme edilmesi bu zamana rastlar. Ahmet Cevdet Paşa, Meşrutiyet yanlısı değildi. 1882 yılında Adliye Nâzırlığından ayrıldı. Birkaç yıl açıkta kaldı. Bu süre içinde kendisini bilim çalışmalarına verdi. Tarih-i Cevdet’i tamamladı. Kavaid-i Osmaniye’nin noksanlarını gidererek yeniden bastırdı. 1886’da beşinci kez Adliye Nâzırlığına getirildi. Ayrıca padişahın özel komisyonlarına katıldı. 1890’da sadrazamla anlaşamadığından görevden ayrıldı. Hayatının bundan sonraki yıllarını bilim çalışmalarına ayırdı ve çocuklarıyla geçirdi. Mezarı Fatih türbesindedir. Başlıca Eserleri: Tarih-i Cevdet : 1774 (Kaynarca Antlaşması) - 1826 (Vaka-i Hayriyye) arası dönemle ilgili Osmanlı tarihidir. 12 cilt olup otuz yılda tamamlanmıştır. İlk baskısının tamamlanış tarihi 1892’dir. Son olarak 1972-76 ve 1983-84 yıllarında yayımlanmıştır. Tezâkir-i Cevdet : Eserde, Ahmed Cevdet Paşa’nın yaşam öyküsünün yanı sıra o dönemin siyasî, idarî, ekonomik ve kültürel özellikleri anlatılır. 1895 yılında yazımı tamamlanmış olup en son olarak 4 cilt hâlinde Türk Tarih Kurumunca 1953-67 yılları arası birkaç kez yayımlanmıştır. Ma’ruzat : II.Abdülhamid’in sözlü buyruğu üzerine hazırlanan ve beş cüzden oluşan eserde 1839-1876 yılları tarihî ve siyasî olayları anlatılır. Yazma cüzlerden birincisi kayıptır. Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa : Peygamberlerin Kıssaları ve Halifelerin Tarihi olarak Türkçeleştirilen eser, 12 cüzden meydana gelmiş olup ilk 6 cüz Cevdet Paşa, diğer 6 cüz ise kızı Fatma Aliye Hanım tarafından yayımlanmıştır. Birçok kez basılan eserin son basım tarihi 1985’tir ve 6 cilt olarak basılmıştır. Dîvançe : Şairin gençlik yıllarında yazdığı kaside, gazel, şarkı, rubâî ve tarihlerden oluşan küçük hacimli bu eser, II.Abdülhamid’in isteği üzerine hazırlanmıştır. Kavâ’id-i Osmaniyye : Ahmed Cevdet Paşa ve Fuad Paşa’nın birlikte hazırladığı Osmanlıca gramer kitabıdır. Muhtelif baskıları vardır. İlk olarak taşbaskı şeklinde ve tarihsiz olarak, daha sonra 1852’de Medhal-i Kavâid adıyla basılmış, 1855’te Almancaya çevrilmiştir. Belâgat-ı Osmaniyye : Doğu edebiyatlarına ilişkin bir nazariyat kitabıdır. İlk basımı 1881’de, üçüncü basımı ise 1891’de gerçekleştirilmiştir. Adı geçen eserlerinin dışında, hukuk, din ve mantıkla ilgili yapıtları bulunan Cevdet Paşa’nın, komisyonların yayımladığı kitaplarda da imzası vardır. CEVDET PAŞA’NIN ESERİ KISAS-I ENBİYA VE TEVARİH (Halifeler Tarihi ve Peygamberlerin Kıssaları) Cevdet Paşa’nın peygamberler ve hükümdarlar tarihi. Yazar, bu eseri hayatının sonlarına doğru yazdı; ilk 6 cildini kendisi, son 6 cildini de 1908’den sonra kızı Fatma Aliye Hanım bastırdı. Âdem Peygamber’den Hz. Muhammed’e kadar gelen peygamberler hakkındaki menkıbeleri özetledikten sonra, Hz. Muhammed’in hayatını, dört halifeyi, onları takip eden Emevî ve Abbasî halifeleri ile Araplar hakkında bilgi veren Kısas-ı Enbiya, ayrıca Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan II. Murad’ın saltanatının son yıllarına kadar olan dönemi de içine alır. Eserin sonunda, bittiğine dair bir kayıt bulunmadığından, Cevdet Paşa’nın bu eserde Osmanlı tarihini tamamlamak istediğini ileri sürülür. Dili sade ve akıcıdır. Bilimsel olmaktan çok eğitici bir eserdir. Kısas-ı Enbiya’nın ünü Türkiye’nin sınırlarını aşmış, Kazan Türkçesine de çevrilmiştir (basımı, 1900 ve 1911).
CEVDET PAŞA, (Ahmed Cevdet Paşa diye anılır), (1822 Lofça/Bulgaristan - 1895 İstanbul), tarihçi, hukukçu, edebiyatçı ve devlet adamı. Asıl adı Ahmed olup, Cevdet mahlasını, şiirle uğraştığı yıllarda almıştır. İlköğrenimini Lofça’da yaptı. Kasabanın bilginlerinden ders aldı. 1839’da geldiği İstanbul’da medrese öğrenimine devam etti. Bu arada yeni metotla matematik dersleri aldı. Molla Murad tekkesinde, zamanın şair ve bilginleriyle tanıştı. Görüşmeler ve tartışmalar yaptı. Farsça öğrendi. Tarihle ilgili, tanınmış eserler üzerinde çalıştı. Müderris olduktan sonra, Mustafa Reşit Paşa’nın çocuklarına ders vermeye başladı ve on beş yıl ondan hiç ayrılmadı. Ahmed Cevdet için bu süre, ikinci bir yetişme dönemi oldu. Tanzimat’ın en önemli kişileri olan Ali ve Fuat Paşalarla tanıştı. Bu ilişkiler, onu, yavaş yavaş bilimsel çalışmalardan uzaklaştırdı. Kendisine devlet yönetiminde çeşitli görevler verildi. Önce, Maarif Meclisi üyeliği ile Erkek Öğretmen Okulu müdürlüğüne atandı (1850). Fuat Paşa ile Bursa’ya yaptığı bir gezi sırasında Osmanlı grameri kitabı (Kavaid-i Osmaniye) ile Şirket-i Hayriye’nin kuruluşuna ait projeleri hazırladı. Öğretmen okulunda önemli yenilikler yaptı ve bu okulun kurucularından oldu. Encümen-i Dâniş’in kurulmasıyla ilgili gerekçeyi o hazırladı. Fuat Paşa ile Mısır’a gitti. Dönüşte kendisini Encümen-i Dâniş çalışmalarına verdi. Ünlü tarihinin ilk üç cildini hazırlayarak Padişah Abdülmecid’e sundu. Bu çalışmalarından sonra derecesi yükseltildi ve bir süre sonra da vakanüvis (devlet tarihçisi) oldu (1855). Tarih-i Cevdet’in öteki ciltlerini tamamlamaya çalıştı. Bir yandan da zamanının siyasî olaylarını yazarak Tezakir-i Cevdet’i meydana getirdi. Yeni kanun ve tüzüklerin (nizamnâmelerin) hazırlanmasında kendisine önemli görevler verildi. Meclis-i Vâlâ üyeliğine getirildi. İşkodra olayı üzerine, geniş yetkiyle olağanüstü komiser olarak İşkodra’ya gönderildi. Bu görevinde de başarılı oldu (1862). Bir yıl sonra Bosna-Hersek müfettişliğine atandı. Avrupa devletlerinin yakından ilgilendikleri bu bölgede düzenin kurulmasını sağladı. İstanbul’a döndüğünde Meclis-i Vâlâ’nın işleriyle uğraştı. 1866 yılında ilmiye mesleğinden ve vakanüvislikten ayrıldı. Bundan sonra, çeşitli görevlerde bulundu. Onun başkanlık ettiği Mecelle Cemiyeti, o zamanın medenî kanunu demek olan Mecelle’nin dört cildini hazırlayarak yayımladı. Beşinci cilt bittiği sırada görevden alındı. Onun hazırlanmasında bulunmadığı altıncı cilt ağır eleştirilere uğradı. Bunun üzerine Ahmed Cevdet Paşa, Mecelle Cemiyeti başkanlığı ile birlikte Devlet Şûrası Tanzimat Dairesi Reisliğine atandı. Mecelle’nin 6. kitabı yeniden yazıldı. Mecelle tamamlanıncaya kadar cemiyetle ilgisini kesmedi. 1873’te Maarif-i Umumiye Nezaretine (Millî Eğitim Bakanlığı) atandı. Sıbyan okullarının düzenlenmesi, rüştiyelerde ve açılacak idadîlerde uygulanacak ders programlarının hazırlanması ve okutulacak ders kitaplarının yazdırılması, onun bakanlığı döneminde gerçekleşti. Daha sonra, Yanya valisi, Maarif Nâzırı, Adliye Nâzırı oldu. Kanun-i Esasî görüşülürken, Mithat Paşa ile aralarında şiddetli tartışmalar geçti. Bununla birlikte Mithat Paşa’nın kabinesinde Adliye nâzırı kaldı. 1877’de başlayan Rus Savaşı sırasında Dahiliye Nâzırlığına (İçişleri Bakanlığı) getirildi. Fakat bir süre sonra Suriye valiliğine atanarak İstanbul’dan uzaklaştırıldı (1878). Dokuz ay kadar Suriye’de kaldıktan sonra İstanbul’a döndü. 1879’da yeniden Adliye nâzırlığına getirildi. Üç yıl bu görevde kaldı. Mithat Paşa’nın Yıldız’da muhakeme edilmesi bu zamana rastlar. Ahmet Cevdet Paşa, Meşrutiyet yanlısı değildi. 1882 yılında Adliye Nâzırlığından ayrıldı. Birkaç yıl açıkta kaldı. Bu süre içinde kendisini bilim çalışmalarına verdi. Tarih-i Cevdet’i tamamladı. Kavaid-i Osmaniye’nin noksanlarını gidererek yeniden bastırdı. 1886’da beşinci kez Adliye Nâzırlığına getirildi. Ayrıca padişahın özel komisyonlarına katıldı. 1890’da sadrazamla anlaşamadığından görevden ayrıldı. Hayatının bundan sonraki yıllarını bilim çalışmalarına ayırdı ve çocuklarıyla geçirdi. Mezarı Fatih türbesindedir. Başlıca Eserleri: Tarih-i Cevdet : 1774 (Kaynarca Antlaşması) - 1826 (Vaka-i Hayriyye) arası dönemle ilgili Osmanlı tarihidir. 12 cilt olup otuz yılda tamamlanmıştır. İlk baskısının tamamlanış tarihi 1892’dir. Son olarak 1972-76 ve 1983-84 yıllarında yayımlanmıştır. Tezâkir-i Cevdet : Eserde, Ahmed Cevdet Paşa’nın yaşam öyküsünün yanı sıra o dönemin siyasî, idarî, ekonomik ve kültürel özellikleri anlatılır. 1895 yılında yazımı tamamlanmış olup en son olarak 4 cilt hâlinde Türk Tarih Kurumunca 1953-67 yılları arası birkaç kez yayımlanmıştır. Ma’ruzat : II.Abdülhamid’in sözlü buyruğu üzerine hazırlanan ve beş cüzden oluşan eserde 1839-1876 yılları tarihî ve siyasî olayları anlatılır. Yazma cüzlerden birincisi kayıptır. Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa : Peygamberlerin Kıssaları ve Halifelerin Tarihi olarak Türkçeleştirilen eser, 12 cüzden meydana gelmiş olup ilk 6 cüz Cevdet Paşa, diğer 6 cüz ise kızı Fatma Aliye Hanım tarafından yayımlanmıştır. Birçok kez basılan eserin son basım tarihi 1985’tir ve 6 cilt olarak basılmıştır. Dîvançe : Şairin gençlik yıllarında yazdığı kaside, gazel, şarkı, rubâî ve tarihlerden oluşan küçük hacimli bu eser, II.Abdülhamid’in isteği üzerine hazırlanmıştır. Kavâ’id-i Osmaniyye : Ahmed Cevdet Paşa ve Fuad Paşa’nın birlikte hazırladığı Osmanlıca gramer kitabıdır. Muhtelif baskıları vardır. İlk olarak taşbaskı şeklinde ve tarihsiz olarak, daha sonra 1852’de Medhal-i Kavâid adıyla basılmış, 1855’te Almancaya çevrilmiştir. Belâgat-ı Osmaniyye : Doğu edebiyatlarına ilişkin bir nazariyat kitabıdır. İlk basımı 1881’de, üçüncü basımı ise 1891’de gerçekleştirilmiştir. Adı geçen eserlerinin dışında, hukuk, din ve mantıkla ilgili yapıtları bulunan Cevdet Paşa’nın, komisyonların yayımladığı kitaplarda da imzası vardır.
CEVDET PAŞA’NIN ESERİ
KISAS-I ENBİYA VE TEVARİH
(Halifeler Tarihi ve Peygamberlerin Kıssaları) Cevdet Paşa’nın peygamberler ve hükümdarlar tarihi. Yazar, bu eseri hayatının sonlarına doğru yazdı; ilk 6 cildini kendisi, son 6 cildini de 1908’den sonra kızı Fatma Aliye Hanım bastırdı. Âdem Peygamber’den Hz. Muhammed’e kadar gelen peygamberler hakkındaki menkıbeleri özetledikten sonra, Hz. Muhammed’in hayatını, dört halifeyi, onları takip eden Emevî ve Abbasî halifeleri ile Araplar hakkında bilgi veren Kısas-ı Enbiya, ayrıca Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan II. Murad’ın saltanatının son yıllarına kadar olan dönemi de içine alır. Eserin sonunda, bittiğine dair bir kayıt bulunmadığından, Cevdet Paşa’nın bu eserde Osmanlı tarihini tamamlamak istediğini ileri sürülür. Dili sade ve akıcıdır. Bilimsel olmaktan çok eğitici bir eserdir. Kısas-ı Enbiya’nın ünü Türkiye’nin sınırlarını aşmış, Kazan Türkçesine de çevrilmiştir (basımı, 1900 ve 1911).
Bu sayfada yer alan bütün yazı, fotoğraf, resim, ilüstrasyon ve benzer diğer içerik özgündür ve Boyut Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. mülkiyetindedir. Kısmen veya tamamen hiçbir şekilde basılı veya herhangi diğer bir elektronik ortamda (CD, Internet, Intranet, DVD, Video vs) izinsiz kullanılamaz.İktibas edilemez. Tüm içerik, gerçekleşebilecek telif hakkı ihlallerine karşı elektronik sistemlerce sürekli olarak kontrol edilmekte, tespit edilen ihlaller herhangi bir uyarıya gerek duyulmaksızın yasal işleme tabi tutulmaktadır.