BoyutPedia

CENGİZ HAN, (asıl adı Timuçin’dir), (1155 Doloan Boldah - 1227 Tangut yakınları), Moğol hükümdarı. Tarihte ilk kez Moğolları tek bir yönetim altında toplayarak büyük bir Moğol İmparatorluğu kurdu. Babası Yesugey’i küçük yaşta yitirdiğinden; çocukluğu ve gençliği sıkıntı içinde geçti. Moğol soylularına karşı ayaklanan Camuka’yı yenerek Moğol kabilelerinin birliğini sağladı. 1206’da Naymanları yenerek imparator anlamına gelen Cengiz ya da Çingiz unvanını aldı. Bu tarihten sonra tüm Moğolistan’a egemen oldu. Ardından büyük fetihlere girişti. İlk önce Kuzey Çin eyaletlerini ele geçirdi; Karahıtaylar, Uygurlar, Karluklar ve Merkitler, Moğol egemenliği altına girdi. Daha sonra Asya’nın en güçlü devletlerinden biri olan Harizmşahlar Devleti’ni ortadan kaldırdı. Harizmşahlar Devleti’nin yenilmesinden sonra Moğolistan’a döndü ve bir süre sonra öldü.

CENGİZ HAN VE MOĞOL İmparatorluğu (1196-1227)

·          Cengiz Han, Orta Asya’da tüm Moğol topluluklarını bir yönetim altında toplamış ve büyük bir imparatorluk kurmuştur.

·          Moğol İmparatorluğu aynı zamanda Türk boylarını da bir yönetim altında toplamıştır.

·          Türklerin önemli görevlere gelmeleri ve nüfusun çoğunluğunu oluşturmaları nedeniyle, imparatorluk Türk-Moğol İmparatorluğu olarakt da anılmıştır.

·          Moğolların batıya doğru ilerlemeleri, onların önünden kaçan Türkmenlerin Anadolu’ya gelip yerleşmesine ve Anadolu’nun kısa zamanda Türkleşmesine neden olmuştur.

·          Cengiz Han’ın ölümünden sonra imparatorluk çocukları arasında paylaşılmıştır.

       - Kubilay Hanlığı: Çin’de,

       - Çağatay Hanlığı: Türkistan’da,

       - Altın Ordu Devleti: Karadeniz’in kuzeyinde,

       - İlhanlı Devleti: İran’da kurulmuştur.