BoyutPedia

ÇİÇEK, tohumlu bitkilerin üreme organlarını taşıyan, renkli ve kokulu olabilen bölümü. Yapı olarak çiçek; yaprakları eşeysel üremeyi sağlamak amacıyla başkalaşıma (metamorfoz) uğramış bir sürgündür. Bu sürgünün ekseni genellikle şişerek çiçek tablasını meydana getirir. Çiçeğin çeşitli parçaları bu tablaya sarmal ya da çevrel olarak dizilir. Erselik bir çiçek genel olarak üç kısımda oluşur: 1) Çiçek örtüsü (Perigon=Perianth), 2) Erkek organlar (Androceum), 3) Dişi organlar (Gineceum). Bununla beraber her bitkinin çiçeğinde bu kısımlar tam olarak bulunmayabilir. Kimi bitkilerde çiçek örtüsü yoktur. Bu örtü ya hiç oluşmamış ya da zamanla körelmiştir. Örneğin kavak ve söğüt çiçekleri böyledir. Çiçek örtüsünü meydana getiren yapraklar iki çeşittir: Çanak yapraklar en dışta bulunur. Görevi, çiçek tomurcuk devresindeyken onu korumaktır. Genellikle yeşil renklidirler. Taç yapraklar ikinci halkayı oluştururlar. Görevleri böcek ve benzeri canlıları çekerek tozlaşmayı ve döllenmeyi kolaylaştırmaktır. Bu nedenle de çoğu zaman renkli olurlar. Kimi çiçeklerin taç ve çanak yaprakları ise aynı görünümdedir. Kimi çiçeklerde çevre yaprakları ayrı ayrı, kimilerinde az çok birleşmiş hâlde olur. Çiçeğin ikinci kısmını oluşturan erkek organlar etaminlerden (Stamen) meydana gelmiştir. Bir etaminin sap (filament) ve çiçek tozu torbası (anther) olmak üzere iki kısmı bulunur. Çiçek tozu torbalarında çiçek tozları (polen) oluşur. Çiçek tozları küçük, çoğunlukla yuvarlak, yapıları taşıyıcısına (rüzgâr, böcek, kuş vb.) göre değişen taneciklerdir. Aslınde eşeysel üremeye hizmet ettikleri hâlde, günümüzde polenlerden çok çeşitli amaçlarla (tıpta vb.) yararlanılır. Çiçek tozları dişi organa ulaştıklarında çimlenir, erkek gametlerin yumurta hücresine ulaşmasını sağlarlar. Üçüncü çiçek kısmı olan dişi organlar en ortadadır. Dişi organlar bir ya da daha çok sayıda tohum yaprağından (karpel) oluşurlar. Tohum yaprakları, tohum tomurcuklarını taşır. Kapalı tohumluların çiçeklerinde karpeller birleşerek “ovaryum” adını alan bir koruyucu meydana getirirler. Ovaryumun ucunda, polenleri tutmaya yarayan kısma “stigma”, ovaryum ile stigma arasında kalan dar, uzun bölgeye “stilus” adı verilir. Ovaryum, stilus ve stigmadan oluşan organa “pistil” denir. Ovaryum, içinde tohum tomurcuklarını taşır. Tohum tomurcuklarının içinde embriyo keseleri bulunur. Embriyo kesesindeki yumurta hücresinin erkek gamet tarafından döllenmesi sonucunda da tohum (embriyo) teşekkül eder. Çiçekler, çeşitli kısımlarının diziliş ve yapılarına göre çok çeşitli biçim ve isimler alırlar.