BoyutPedia

ÇENE, omurgalılarda boğazın başlangıcında yer alan ve dişleri taşıyan kemiksi veya kıkırdaksı iki oluşumdan her biri. İnsanda çene, oynak bir alt çeneyle kafatasına sıkı sıkıya kaynaşmış bir üst çeneden oluşur. Birbirine karşıt olarak iş gören çeneler, yiyecekleri koparmaya, çiğnemeye ve ağzın açılıp kapanmasını sağlamaya yarar. Üst çene maksilla denen iki elmacık kemiğinin birleşmesinden yapılmıştır ve hareketsizdir. Alt çene ise mandibula denen tek bir kemikten ibaret olup kulağın hemen önündeki şakak kemiğine oynak bir eklem ile bağlı olduğundan hareketlidir. Bu eklem, özelliği itibariyle aşağı ve yukarı hareket ettiği gibi ileri geri ve her iki yana da oynayabilir. Böylece alt çeneye bağlı kaslar, dişlerin çiğneme, ezme gibi hareketleri yapmasını ve ağzımıza aldığımız besinleri öğütmesini sağlar Alt çene kemiğinin oynak başı ile şakak kemiği (temporal kemik) arasındaki eklemde bulunan kıkırdak disk, bu eklemin hareketini kolaylaştırır. Çene kemikleri üzerinde, üstte ve altta 16 olmak üzere 32 diş bulunur ve normalde üst çenede bulunan dişler, alt çenedekilerin hafif üstüne taşarlar. İnsanlarda, alt çene sıkıldığında dişler arasındaki besinin üzerine binen güç 70 kg kadardır. Eklem bacaklılarda ise çene, ağız parçalarının ikinci çiftinin adıdır.