Arama Motor:
'Her Şey' Hakkında Her Şey
GUATEMALA, Orta Amerika’da devlet. Kuzeyde ve batıda Meksika, doğuda Belize, güneydoğuda Honduras ve güneyde Salvador’la sınırlıdır. Yüzey Biçimleri: Ülke topografyası, batıdan doğuya uzanan, otuz dolayında yanardağın yer aldığı (El Agua 3.760 metre, El Fuego 3.763 metre, El Tajamulco 4.220 metre) sıradağlar kütlesiyle tanımlanır. 4.000 metreyi aşkın yükseltilere sahip bu kütlenin yamaçlarında yer yer yüksek ovalara rastlanır. Öteki düzlükler, Pasifik Okyanusu kıyı ovalarıyla, Yucatan ve El Petén düzlükleridir. El Petén’de yoğun çöküntü gölleri vardır (İzabal ve Atitlan Gölü). Meksika’yla sınır oluşturan El Usumacinta ve onun bir kolu olan El Rio de la Pasion Irmakları dışında, ülke tümüyle akarsudan yoksundur. Irmak çevreleri, el değmemiş ormanlarla kaplıdır. Pasifik Okyanusu kıyı ovası 20-60 km genişliğinde, alüvyon ve tortullarla kaplı bir şerittir. Topraklar son derece verimli olmasına rağmen ekvator ikliminin koşulları, yoğun tarımsal üretime imkân tanımaz. İklim: Yüksekliğe göre değişim gösterir. 1.000 metreye dek olan yerler, hemen hiç ısı farkı olmayan (28°C) sıcak topraklardır. Kasım-mayıs arası kuru, haziran-ekim arası nemlidir. 1.000-2.000 metrenin üstü, soğuk topraklar diye adlandırılır. Ülkenin kuzey merkezi bütün yıl sürekli yağış alır (kıyıda 2.000 mm, içerlerde 5.000 mm dolayında). Yağışların yanı sıra yüksek sıcaklık, toprakların büyük bölümünde ekvator ormanları ve alçak yerlerde savanları oluşturur. Büyük Okyanus kıyı ovasında 4-6 aylık bir kurak dönem görülür (yıllık yağış 500-1.500 mm). Ekonomi: Genel olarak ekonomi, tarım ürünleri ihracatına (kahve, şeker, pamuk) ve toprakların yaklaşık %16’sında gerçekleştirilen mısır üretimine dayanır. Başta Boca Costa’dakiler (muz bahçeleri, kahve, kakao, şekerkamışı, pamuk, turunçgil işletmeleri) olmak üzere büyük ve modern tarım işletmeleriyle küçük çiftçiler arasında belirgin bir karşıtlık göze çarpar. Peten’de “chicle” (Sapota ağacından elde edilen bir tür lateks) üretimi yapılır. Demiryoluyla Atlantik (Puerto Barrios) ve Pasifik kıyılarındaki (San Jose, Ocos, Champerico) limanlara bağlanan Guatemala Ciudad’da yer alan kentlerde ve limanlarda geleneksel el sanatları ve ender olarak gıda sanayii yaygındır. Ülkede, bazı maden cevherleriyle (çinko), az miktarda petrol çıkarılır. 1980’li yılların başında, gerilla hareketinin yaygınlaşması ekonominin bozulmasına neden olmuş, büyük ölçüde ABD ile yapılmakta olan dış ticarette önemli ölçüde düşüş yaşanmıştır. Tarih: 1523-1524’te İspanyol Pedro de Alvarado tarafından keşfedilen ülke, İspanya’ya bağlı bir sömürge hâline getirildi. Maya İmparatorluğu’nun ve uygarlığının başlıca merkezidir. Dünyaca ünlü Tikal kalıntıları buradadır. 1821’de bağımsız olduktan sonra Meksika ile birleşti. Kısa süren bu birleşme sonrası Orta Amerika devletlerinin bir parçası hâline geldi. Bu federal devlet 1839’da parçalandı ve yerinde beş bağımsız devlet kuruldu. Latin ve Orta Amerika ülkelerinin birçoğunda olduğu gibi, birçok siyasal devrime ve bunalıma sahne oldu. Ekilebilir toprakların % 80’i nüfusun % 2’sine, ulusal gelirin % 35’i ise nüfusun % 5’ine aittir. Bu dengesizlik, ülkede büyük huzursuzluk ve çatışmalara neden olmaktadır. Politik nedenlerle öldürülenlerin sayısı her yıl birkaç bini bulmaktadır. 1982’de yapılan başkanlık seçiminden sonra aşırı sağcı “Ulusal Kurtuluş Cephesi”ne bağlı askerî birliklerin yaptığı darbe sonrası iktidara gelen General Mont, olağanüstü hâl ve gerillalara karşı kısmî seferberlik ilan etti; olağanüstü mahkemeler kurdu, tüm politik faaliyeti yasakladı ve basına sansür koydu. 1982 seçimlerini izleyen yeni darbeler, içeride ve dışarıda büyük tepkiyle karşılandı. ABD, askerî yardımını kısarak askerî rejime baskı uygulamaya başladı. 1985’te yapılan seçimleri Hristiyan Demokrat Parti kazandı ve Vinicio Cerezo cumhurbaşkanı seçildi. Ocak 1986’da yeni anayasa yürürlüğe girdi. Ocak 1991’de Eylem ve Dayanışma Hareketi’nden Jorge Serrano cumhurbaşkanı seçildi. Uyguladığı başarısız politikalar sonucu toplumun birçok kesimini karşısına alan Serrano, Mayıs 1993’te anayasayı askıya aldı; parlamentoyu ve Yüksek Adalet Mahkemesi’ni dağıttı. Fakat birkaç gün içinde devrildi. Kongre, onun yerine Romiro de Leon Carpio’yu başkan seçti. 31 Mart 1995’te hükümetle gerillalar arasında, “yerlilerin hakları ve kimliklerinin tanınması” konusunda bir anlaşma imzalandı. GUATEMALA Resmî adı : Guatemala Cumhuriyeti Yüzölçümü : 108.889 km2 Nüfus : 12.978.000 (2005) Başkent : Guatemala Ciudad Resmî dil : İspanyolca Din : % 75 Katolik, % 25 Protestan Para birimi : Quetzal (Q)
GUATEMALA, Orta Amerika’da devlet. Kuzeyde ve batıda Meksika, doğuda Belize, güneydoğuda Honduras ve güneyde Salvador’la sınırlıdır. Yüzey Biçimleri: Ülke topografyası, batıdan doğuya uzanan, otuz dolayında yanardağın yer aldığı (El Agua 3.760 metre, El Fuego 3.763 metre, El Tajamulco 4.220 metre) sıradağlar kütlesiyle tanımlanır. 4.000 metreyi aşkın yükseltilere sahip bu kütlenin yamaçlarında yer yer yüksek ovalara rastlanır. Öteki düzlükler, Pasifik Okyanusu kıyı ovalarıyla, Yucatan ve El Petén düzlükleridir. El Petén’de yoğun çöküntü gölleri vardır (İzabal ve Atitlan Gölü). Meksika’yla sınır oluşturan El Usumacinta ve onun bir kolu olan El Rio de la Pasion Irmakları dışında, ülke tümüyle akarsudan yoksundur. Irmak çevreleri, el değmemiş ormanlarla kaplıdır. Pasifik Okyanusu kıyı ovası 20-60 km genişliğinde, alüvyon ve tortullarla kaplı bir şerittir. Topraklar son derece verimli olmasına rağmen ekvator ikliminin koşulları, yoğun tarımsal üretime imkân tanımaz. İklim: Yüksekliğe göre değişim gösterir. 1.000 metreye dek olan yerler, hemen hiç ısı farkı olmayan (28°C) sıcak topraklardır. Kasım-mayıs arası kuru, haziran-ekim arası nemlidir. 1.000-2.000 metrenin üstü, soğuk topraklar diye adlandırılır. Ülkenin kuzey merkezi bütün yıl sürekli yağış alır (kıyıda 2.000 mm, içerlerde 5.000 mm dolayında). Yağışların yanı sıra yüksek sıcaklık, toprakların büyük bölümünde ekvator ormanları ve alçak yerlerde savanları oluşturur. Büyük Okyanus kıyı ovasında 4-6 aylık bir kurak dönem görülür (yıllık yağış 500-1.500 mm). Ekonomi: Genel olarak ekonomi, tarım ürünleri ihracatına (kahve, şeker, pamuk) ve toprakların yaklaşık %16’sında gerçekleştirilen mısır üretimine dayanır. Başta Boca Costa’dakiler (muz bahçeleri, kahve, kakao, şekerkamışı, pamuk, turunçgil işletmeleri) olmak üzere büyük ve modern tarım işletmeleriyle küçük çiftçiler arasında belirgin bir karşıtlık göze çarpar. Peten’de “chicle” (Sapota ağacından elde edilen bir tür lateks) üretimi yapılır. Demiryoluyla Atlantik (Puerto Barrios) ve Pasifik kıyılarındaki (San Jose, Ocos, Champerico) limanlara bağlanan Guatemala Ciudad’da yer alan kentlerde ve limanlarda geleneksel el sanatları ve ender olarak gıda sanayii yaygındır. Ülkede, bazı maden cevherleriyle (çinko), az miktarda petrol çıkarılır. 1980’li yılların başında, gerilla hareketinin yaygınlaşması ekonominin bozulmasına neden olmuş, büyük ölçüde ABD ile yapılmakta olan dış ticarette önemli ölçüde düşüş yaşanmıştır. Tarih: 1523-1524’te İspanyol Pedro de Alvarado tarafından keşfedilen ülke, İspanya’ya bağlı bir sömürge hâline getirildi. Maya İmparatorluğu’nun ve uygarlığının başlıca merkezidir. Dünyaca ünlü Tikal kalıntıları buradadır. 1821’de bağımsız olduktan sonra Meksika ile birleşti. Kısa süren bu birleşme sonrası Orta Amerika devletlerinin bir parçası hâline geldi. Bu federal devlet 1839’da parçalandı ve yerinde beş bağımsız devlet kuruldu. Latin ve Orta Amerika ülkelerinin birçoğunda olduğu gibi, birçok siyasal devrime ve bunalıma sahne oldu. Ekilebilir toprakların % 80’i nüfusun % 2’sine, ulusal gelirin % 35’i ise nüfusun % 5’ine aittir. Bu dengesizlik, ülkede büyük huzursuzluk ve çatışmalara neden olmaktadır. Politik nedenlerle öldürülenlerin sayısı her yıl birkaç bini bulmaktadır. 1982’de yapılan başkanlık seçiminden sonra aşırı sağcı “Ulusal Kurtuluş Cephesi”ne bağlı askerî birliklerin yaptığı darbe sonrası iktidara gelen General Mont, olağanüstü hâl ve gerillalara karşı kısmî seferberlik ilan etti; olağanüstü mahkemeler kurdu, tüm politik faaliyeti yasakladı ve basına sansür koydu. 1982 seçimlerini izleyen yeni darbeler, içeride ve dışarıda büyük tepkiyle karşılandı. ABD, askerî yardımını kısarak askerî rejime baskı uygulamaya başladı. 1985’te yapılan seçimleri Hristiyan Demokrat Parti kazandı ve Vinicio Cerezo cumhurbaşkanı seçildi. Ocak 1986’da yeni anayasa yürürlüğe girdi. Ocak 1991’de Eylem ve Dayanışma Hareketi’nden Jorge Serrano cumhurbaşkanı seçildi. Uyguladığı başarısız politikalar sonucu toplumun birçok kesimini karşısına alan Serrano, Mayıs 1993’te anayasayı askıya aldı; parlamentoyu ve Yüksek Adalet Mahkemesi’ni dağıttı. Fakat birkaç gün içinde devrildi. Kongre, onun yerine Romiro de Leon Carpio’yu başkan seçti. 31 Mart 1995’te hükümetle gerillalar arasında, “yerlilerin hakları ve kimliklerinin tanınması” konusunda bir anlaşma imzalandı.
GUATEMALA
Resmî adı : Guatemala Cumhuriyeti
Yüzölçümü : 108.889 km2
Nüfus : 12.978.000 (2005)
Başkent : Guatemala Ciudad
Resmî dil : İspanyolca
Din : % 75 Katolik, % 25 Protestan
Para birimi : Quetzal (Q)
Bu sayfada yer alan bütün yazı, fotoğraf, resim, ilüstrasyon ve benzer diğer içerik özgündür ve Boyut Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. mülkiyetindedir. Kısmen veya tamamen hiçbir şekilde basılı veya herhangi diğer bir elektronik ortamda (CD, Internet, Intranet, DVD, Video vs) izinsiz kullanılamaz.İktibas edilemez. Tüm içerik, gerçekleşebilecek telif hakkı ihlallerine karşı elektronik sistemlerce sürekli olarak kontrol edilmekte, tespit edilen ihlaller herhangi bir uyarıya gerek duyulmaksızın yasal işleme tabi tutulmaktadır.