'Her Şey' Hakkında Her Şey
GÜRCİSTAN, Güney Kafkasya’da devlet. Kuzeyde Rusya Federasyonu, güneybatıda Türkiye, güneyde Ermenistan, batıda Karadeniz, doğu ve güneydoğuda Azerbeycan ile çevrilidir. Abhazya ve Acara Özerk Cumhuriyetleri ile, Güney Osetya Özerk Bölgesi, Gürcistan’a bağlıdır. Yüzey Biçimleri: Büyük Kafkas Sıradağları, ortada tektonik bir çöküntü, güneyde ise Küçük Kafkas Dağlarının belirgin yüzey biçimlerini oluşturduğu ülkede dağlık bir görünüm egemendir (Şkara, 5.204 metre). Dağlar Karedeniz’in dar kıyı düzlüklerine doğru alçalır. Başlıcaları; Bzıb Kodori, İnguri, Tshenis, Tskali, Rioni olan pek çok ırmak Kafkasların buzullarla kaplı tepelerinden beslenip Karadeniz’e ulaşır. Aragvi, Lori ve Alazani, Hazar Denizi’ne dökülen Kura Irmağı’nın bu ülkedeki kollarıdır. Kuzeybatıdaki Ritsa Gölü turistik bir merkezdir. Kuzey rüzgârlarına Kafkaslarla kapalı olan ülke, batı ve güneybatı rüzgârlarını alır. İklim ve Bitki Örtüsü: Yüzey biçimlerinin engebeli oluşu, değişik iklim koşulları ve bitki örtüsünün oluşumuna yol açar. Batı kesimleri daha çok yağış alır (kıyıda 1.000 mm, dağlarda 2.500 mm). Bölge astropikal iklim özellikleri gösterir. Kışlar ılık, yazlar sıcak geçer (Batum’da ocak ayı ortalaması 5,6°C; temmuz ortalaması 22,8 C dolayındadır). Kura vadisi sıcak ve az yağış alır (yılda 51 mm). Yükseklerde iklim oldukça sert ve bitki örtüsü çeşitlidir. Ekonomi: Bir sanayi ve tarım ülkesi olan Gürcistan’ın alçak kesimlerinde turunçgiller, üzüm, çay ve tütün yetiştirilir. Ülkenin özellikle doğu kesimlerindeki kurak arazide sulu tarım yapılır; pamuk, buğday, çeltik ve arpa, yetiştirilen ürünlerin başlıcalarıdır. Tarımın yanı sıra sığır ve koyun besiciliği, arıcılık, ipekböcekçiliği yapılır. Yeraltı kaynakları açısından zengin sayılır. Manganez üretimi önemlidir. Ayrıca demir cevheri, arsenik, mermer, molibden, tungsten, cıva ve altın rezervleri vardır. Şarapları ve maden sularıyla da ünlü olan Gürcistan’ın başlıca sanayi merkezleri Tiflis, Kutaisi ve Batum’dur. Makine, elektrikli gereçler, otomotiv, suni gübre, gıda ve tekstil önemli sanayi kollarıdır. Tarih: Alt Paleolitik Çağdan beri insan topluluklarının yaşadığı bilinmektedir. MÖ 1000’lerden kalan Asur ve Urartu kaynaklarına göre, ilk Gürcü kabileleri (Diaohiler veya Diaeniler), Gürcistan’ın güneybatısında ortaya çıktı. Bölgede kurulan ilk devlet, Karadeniz’in doğusunu denetim altında tutan Kolhis’ti (Kolha). Yunan mitolojisine göre Kolhis, Argonotların vardığı efsanevî servet ülkesiydi. MÖ 4. yüzyılda Doğu Gürcistan’da İberya veya Kartli denen devlet kuruldu. MS 337’de Hristiyanlığı kabul eden Gürcistan, birkaç yüzyıl boyunca Bizans ve İran arasında çekişme konusu oldu. Sonunda ülkenin batısındaki Lazika Krallığı, Bizans’ın; doğudaki Kartli Krallığı da İran’ın egemenliğine girdi. 5. yüzyılda Kartli Kralı Vahtang Gorgasal, Gürcistan’a bağımsızlığını kazandırdı ve başkenti Tiflis’e taşıdı. 7. yüzyılda Arap orduları Gürcistan’ı işgal etti ve Tiflis’te bir emirlik kurdu. Arapların ülke topraklarından çıkarılmasından sonra Gürcistan toprakları krallıklar ve prensliklere bölündü. Bagratlılar soyundan gelen III. Bagrat, 975’te tahta çıkarak ülkeyi birleştirdi ve “Sakartvelo” adı verilen devleti kurdu. Gürcistan, en parlak yıllarını Kraliçe Tamara döneminde (1184-1213) yaşadı; ülkenin sınırları o yıllarda Çerkezistan’dan Azerbaycan’a, Erzurum’dan Gence’ye uzanıyordu. 1220’lerden başlayarak önce Harezmşahların, sonra da Moğalların saldırılarına uğradı. Sonraki yüzyıllarda Osmanlı ve İran ordularınca sürekli istilâ edildi. Osmanlılar, Gürcistan’ın güneybatısını aldıktan sonra başkent Tiflis’e kadar ilerlediler (1578). Kartli Kralı II. Erekle, 1783’te Georgiyevsk Antlaşması’nı imzalayarak Rusya’nın korumasına girdi. Ancak İran orduları 1795’te başkente kadar ilerleyip şehri yakıp yıktı. Ruslar, 1783 tarihli antlaşmayı gerekçe göstererek Gürcistan’ın doğusunu (Kartli ve Kaheti) ilhak ettiler (1801). 1864’te ülkenin kalan toprakları da Rusların denetimine girdi. 19. yüzyılın ikinci yarısında ulusal bağımsızlık hareketleri giderek ön plana çıkarken, Rusların baskısı daha da arttı. Rus Devrimi’nden (1917) sonra Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan arasında bir Transkafkasya Federasyonu kurulduysa da kalıcı olmadı. Gürcistan, 26 Mayıs 1918’de bağımsızlığını ilan ederek Almanya’nın korumasına girdi ve Rusya’nın da aralarında bulunduğu 22 ülke tarafından tanındı. Ancak 1921’de Kızıl Ordu tarafından işgal edilen ülkede Sovyet yönetimi kuruldu. Gürcistan, 1922’de Transkafkasya Sovyet Federe Sosyalist Cumhuriyeti’ne katıldı; 1936’da SSCB’nin bağımsız bir cumhuriyeti hâline geldi. 1980’lerde Gürcistan’da reform talepleri ve ayrılıkçı eğilimlerin güçlenmesi ve Zviad Gamsahurdia’nın devlet başkanlığına seçilmesinden sonra, Ocak 1991’de yapılan referandumun ardından, Nisan 1991’de bağımsızlık ilan edildi. Bu arada Abhazya ve Güney Osetya’da bağımsızlık talepleri nedeniyle çatışmalar başladı. Ocak 1992’de Gamsahurdia iktidardan uzaklaştırıldı. Parlamento işlevi gören Devlet Konseyi oluşturuldu ve konseyin başına SSCB’nin eski dışişleri bakanlarından Eduard Şevardnadze getirildi. Temmuz 1992’de BM’ye girdi. Ekim’de 234 üyeli parlamento için seçimler yapıldı. Şevardnadze parlamento tarafından devlet başkanlığına seçildi. Abhazya ve Güney Osetya sorunları, ülkedeki durumun normale dönmesi, Gürcistan’ı ağır ekonomik, sosyal siyasî bunalımlara sürükledi. 1995 ve 1999’da yapılan seçimlerde Şevardnadze yeniden devlet başkanı seçildi. GÜRCİSTAN Resmî adı : Gürcistan Cumhuriyeti Yüzölçümü : 69.700 km2 Nüfus : 5.026.000 (2005) Başkent : Tiflis Resmî dil : Gürcüce Din : % 65 Gürcü Ortodoks, % 11 Müslüman, % 10 Rus Ortodoks, % 8 Ermeni Ortodoks Para birimi : Lari
GÜRCİSTAN, Güney Kafkasya’da devlet. Kuzeyde Rusya Federasyonu, güneybatıda Türkiye, güneyde Ermenistan, batıda Karadeniz, doğu ve güneydoğuda Azerbeycan ile çevrilidir. Abhazya ve Acara Özerk Cumhuriyetleri ile, Güney Osetya Özerk Bölgesi, Gürcistan’a bağlıdır. Yüzey Biçimleri: Büyük Kafkas Sıradağları, ortada tektonik bir çöküntü, güneyde ise Küçük Kafkas Dağlarının belirgin yüzey biçimlerini oluşturduğu ülkede dağlık bir görünüm egemendir (Şkara, 5.204 metre). Dağlar Karedeniz’in dar kıyı düzlüklerine doğru alçalır. Başlıcaları; Bzıb Kodori, İnguri, Tshenis, Tskali, Rioni olan pek çok ırmak Kafkasların buzullarla kaplı tepelerinden beslenip Karadeniz’e ulaşır. Aragvi, Lori ve Alazani, Hazar Denizi’ne dökülen Kura Irmağı’nın bu ülkedeki kollarıdır. Kuzeybatıdaki Ritsa Gölü turistik bir merkezdir. Kuzey rüzgârlarına Kafkaslarla kapalı olan ülke, batı ve güneybatı rüzgârlarını alır. İklim ve Bitki Örtüsü: Yüzey biçimlerinin engebeli oluşu, değişik iklim koşulları ve bitki örtüsünün oluşumuna yol açar. Batı kesimleri daha çok yağış alır (kıyıda 1.000 mm, dağlarda 2.500 mm). Bölge astropikal iklim özellikleri gösterir. Kışlar ılık, yazlar sıcak geçer (Batum’da ocak ayı ortalaması 5,6°C; temmuz ortalaması 22,8 C dolayındadır). Kura vadisi sıcak ve az yağış alır (yılda 51 mm). Yükseklerde iklim oldukça sert ve bitki örtüsü çeşitlidir. Ekonomi: Bir sanayi ve tarım ülkesi olan Gürcistan’ın alçak kesimlerinde turunçgiller, üzüm, çay ve tütün yetiştirilir. Ülkenin özellikle doğu kesimlerindeki kurak arazide sulu tarım yapılır; pamuk, buğday, çeltik ve arpa, yetiştirilen ürünlerin başlıcalarıdır. Tarımın yanı sıra sığır ve koyun besiciliği, arıcılık, ipekböcekçiliği yapılır. Yeraltı kaynakları açısından zengin sayılır. Manganez üretimi önemlidir. Ayrıca demir cevheri, arsenik, mermer, molibden, tungsten, cıva ve altın rezervleri vardır. Şarapları ve maden sularıyla da ünlü olan Gürcistan’ın başlıca sanayi merkezleri Tiflis, Kutaisi ve Batum’dur. Makine, elektrikli gereçler, otomotiv, suni gübre, gıda ve tekstil önemli sanayi kollarıdır. Tarih: Alt Paleolitik Çağdan beri insan topluluklarının yaşadığı bilinmektedir. MÖ 1000’lerden kalan Asur ve Urartu kaynaklarına göre, ilk Gürcü kabileleri (Diaohiler veya Diaeniler), Gürcistan’ın güneybatısında ortaya çıktı. Bölgede kurulan ilk devlet, Karadeniz’in doğusunu denetim altında tutan Kolhis’ti (Kolha). Yunan mitolojisine göre Kolhis, Argonotların vardığı efsanevî servet ülkesiydi. MÖ 4. yüzyılda Doğu Gürcistan’da İberya veya Kartli denen devlet kuruldu. MS 337’de Hristiyanlığı kabul eden Gürcistan, birkaç yüzyıl boyunca Bizans ve İran arasında çekişme konusu oldu. Sonunda ülkenin batısındaki Lazika Krallığı, Bizans’ın; doğudaki Kartli Krallığı da İran’ın egemenliğine girdi. 5. yüzyılda Kartli Kralı Vahtang Gorgasal, Gürcistan’a bağımsızlığını kazandırdı ve başkenti Tiflis’e taşıdı. 7. yüzyılda Arap orduları Gürcistan’ı işgal etti ve Tiflis’te bir emirlik kurdu. Arapların ülke topraklarından çıkarılmasından sonra Gürcistan toprakları krallıklar ve prensliklere bölündü. Bagratlılar soyundan gelen III. Bagrat, 975’te tahta çıkarak ülkeyi birleştirdi ve “Sakartvelo” adı verilen devleti kurdu. Gürcistan, en parlak yıllarını Kraliçe Tamara döneminde (1184-1213) yaşadı; ülkenin sınırları o yıllarda Çerkezistan’dan Azerbaycan’a, Erzurum’dan Gence’ye uzanıyordu. 1220’lerden başlayarak önce Harezmşahların, sonra da Moğalların saldırılarına uğradı. Sonraki yüzyıllarda Osmanlı ve İran ordularınca sürekli istilâ edildi. Osmanlılar, Gürcistan’ın güneybatısını aldıktan sonra başkent Tiflis’e kadar ilerlediler (1578). Kartli Kralı II. Erekle, 1783’te Georgiyevsk Antlaşması’nı imzalayarak Rusya’nın korumasına girdi. Ancak İran orduları 1795’te başkente kadar ilerleyip şehri yakıp yıktı. Ruslar, 1783 tarihli antlaşmayı gerekçe göstererek Gürcistan’ın doğusunu (Kartli ve Kaheti) ilhak ettiler (1801). 1864’te ülkenin kalan toprakları da Rusların denetimine girdi. 19. yüzyılın ikinci yarısında ulusal bağımsızlık hareketleri giderek ön plana çıkarken, Rusların baskısı daha da arttı. Rus Devrimi’nden (1917) sonra Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan arasında bir Transkafkasya Federasyonu kurulduysa da kalıcı olmadı. Gürcistan, 26 Mayıs 1918’de bağımsızlığını ilan ederek Almanya’nın korumasına girdi ve Rusya’nın da aralarında bulunduğu 22 ülke tarafından tanındı. Ancak 1921’de Kızıl Ordu tarafından işgal edilen ülkede Sovyet yönetimi kuruldu. Gürcistan, 1922’de Transkafkasya Sovyet Federe Sosyalist Cumhuriyeti’ne katıldı; 1936’da SSCB’nin bağımsız bir cumhuriyeti hâline geldi. 1980’lerde Gürcistan’da reform talepleri ve ayrılıkçı eğilimlerin güçlenmesi ve Zviad Gamsahurdia’nın devlet başkanlığına seçilmesinden sonra, Ocak 1991’de yapılan referandumun ardından, Nisan 1991’de bağımsızlık ilan edildi. Bu arada Abhazya ve Güney Osetya’da bağımsızlık talepleri nedeniyle çatışmalar başladı. Ocak 1992’de Gamsahurdia iktidardan uzaklaştırıldı. Parlamento işlevi gören Devlet Konseyi oluşturuldu ve konseyin başına SSCB’nin eski dışişleri bakanlarından Eduard Şevardnadze getirildi. Temmuz 1992’de BM’ye girdi. Ekim’de 234 üyeli parlamento için seçimler yapıldı. Şevardnadze parlamento tarafından devlet başkanlığına seçildi. Abhazya ve Güney Osetya sorunları, ülkedeki durumun normale dönmesi, Gürcistan’ı ağır ekonomik, sosyal siyasî bunalımlara sürükledi. 1995 ve 1999’da yapılan seçimlerde Şevardnadze yeniden devlet başkanı seçildi.
GÜRCİSTAN
Resmî adı : Gürcistan Cumhuriyeti
Yüzölçümü : 69.700 km2
Nüfus : 5.026.000 (2005)
Başkent : Tiflis
Resmî dil : Gürcüce
Din : % 65 Gürcü Ortodoks, % 11 Müslüman, % 10 Rus Ortodoks, % 8 Ermeni Ortodoks
Para birimi : Lari
Bu sayfada yer alan bütün yazı, fotoğraf, resim, ilüstrasyon ve benzer diğer içerik özgündür ve Boyut Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. mülkiyetindedir. Kısmen veya tamamen hiçbir şekilde basılı veya herhangi diğer bir elektronik ortamda (CD, Internet, Intranet, DVD, Video vs) izinsiz kullanılamaz.İktibas edilemez. Tüm içerik, gerçekleşebilecek telif hakkı ihlallerine karşı elektronik sistemlerce sürekli olarak kontrol edilmekte, tespit edilen ihlaller herhangi bir uyarıya gerek duyulmaksızın yasal işleme tabi tutulmaktadır.