BoyutPedia

GALİLEİ, GALİLEO, (1564 Pisa - 1642 Arcetri), İtalyan matematikçi, fizikçi ve gök bilimci. Modern fizik ve teleskopik gök bilimin kurucusu, bilimsel araştırma özgürlüğünün başta gelen savunucusudur. Türkçede Galile adıyla da tanınır. 1581’de Pisa’da üniversite öğrenimine başladı. Önceleri tıp okuduysa da yarım bırakarak matematiğe döndü. Bu dalda kısa zamanda hızla ilerledi ve 1589’da, 25 yaşında Pisa Üniversitesi’ne matematik profesörü oldu. Bu dönemde sarkaç, düşen cisimler, maddenin hareketi vb. konulardaki çalışmaları Galilei’yi fizik problemlerinin deneyler ve matematik yöntemlerle çözülebileceğine inandırdı. Galilei’nin araştırma ve çalışmaları, Kilise’yi ve Aristoteles felsefesinin etkisindeki çağdaşı bilim adamlarını tedirgin etti. Aralarında şiddetli bir mücadele başladı. 1592’de Pisa’dan ayrılarak Padova Üniversitesi’ne matematik profesörü oldu. Bu dönemde İsaac Newton’un kanunlarından yararlanarak düşen cisimleri etkileyen matematik kanununu buldu (1604). 1609’da Hollanda’da ilk teleskop yapıldı. Galilei, bu aracı geliştirerek gök cisimlerini inceledi. 1610’da Ay, bulutsuların yapısı ve Jüpiter üzerindeki gözlemlerini açıklayan kitabını yayımladı. Bu kitap, geniş bir ilgi uyandırdı ve Galilei’nin, Büyük Dük II.Cosimo tarafından saray matematikçisi olarak Floransa’ya çağrılmasını sağladı. Kısa süre sonra Ptolemeos (Batlamyus) sistemine karşı kuvvetli bir kanıt oluşturan Venüs ve Satürn üzerindeki gözlemlerini açıkladı. 1611’de Roma’ya gitti. Floransa’ya döndükten sonra hidrostatik üzerine bir kitap yazdı. 1613’te Güneş lekeleri üzerine gözlemlerini yayımladı. Bu kitapta Polonyalı rahip Kopernik (Copernicus) tarafından ileri sürülen teoriyi destekliyordu. Galilei, dünyanın döndüğünü savunduğu için, şiddetli saldırılara uğradı ve Roma’ya çağırılarak görüşünden vazgeçmesi istendi (1616). 1632’de “İki Büyük Dünya Sistemi Olan Ptolemeos ve Kopernik Sistemleri Üstüne Konuşmalar”ını yayımladı. Bu kitapta, eski inanışların saçmalığını gösteriyor ve Kilise’nin 1616’da kendisine verdiği emirleri çiğniyordu. Engizisyon Mahkemesi’nde yargılanarak Siena’ya sürüldü (1633). Bu dönemde, fizik alanındaki çalışmalarını kapsayan bir kitap yayımladı (1638). Ömrünün son yıllarını Kilise’nin denetimi altında Arcetri’deki kendi evinde geçirdi. Birçok kitabı arasında en önemli ikisi, temel düşüncelerini açıkladığı “Dialogo Sopra i Due Massimi Sistemi Del Mondo, Ptolomaico e Copernico” (İki Büyük Dünya Sistemi Olan Ptolemeos ve Kopernik Sistemleri Üstüne Konuşmalar, 1632) ve “Discorsi e Dimostrazioni Matematiche İntorno a Due Nuove Scienze Attenenti Alla Meccanica”dır (Mekanikle İlgili İki Yeni Bilim Üstüne Konuşmalar ve Matematiksel Kanıtlar, 1638).