BoyutPedia

GEREDE, HÜSREV, (12 Mart 1886 Edirne - 20 Mart 1962 İstanbul), 1919’da Mustafa Kemal ile birlikte Samsun’a çıktıktan sonra Erzurum ve Sivas Kongrelerine katılan Birinci TBMM Trabzon milletvekili. Harp Akademisi’ni kurmay yüzbaşı olarak bitirdi (1908). I.Balkan Savaşı’nda 7.Tümen kurmay başkanlığı yaptı (1912). Osmanlı Devleti’nin Atina büyükelçiliğinde askerî ataşe olarak görev aldı. I.Dünya Savaşı’nda Şark Cephesi’ne gönderildi (1914-1917) ve Kafkas Orduları Harekât Şube Müdürlüğünde bulundu. Kâzım Karabekir Paşa’nın kolordusunda kurmay başkanlığı yaptı. Daha sonra, Mustafa Kemal Paşa’nın kurmay heyetinde yer aldı ve onunla birlikte Samsun’a gitti (1919). İstanbul’daki son Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni temsil etti; İstanbul’un işgali üzerine Anadolu’ya geçti. Ankara’da toplanan Birinci TBMM’ye Trabzon milletvekili olarak katıldı. İstiklal Savaşı yıllarında Bolu ve dolaylarında genel müfettişlik ve komutanlık yaptı. Bolu İsyanı sırasında Gerede olaylarında gösterdiği başarıdan dolayı kendisine Atatürk tarafından “Gerede” soyadı verildi. İstiklal Savaşı sırasında ve savaştan sonra bir süre Ankara Mevki Kumandanlığı görevinde bulundu. Cumhuriyet Döneminde askerlikten ayrılarak Budapeşte, Sofya, Tahran, Tokyo, Berlin ve Rio de Janeiro’da büyükelçi sıfatıyla Türkiye’yi temsil etti. Urfa (1934-1936) ve Sivas milletvekili (1942-1947) olarak TBMM’de görev yaptı. Japonya’yı ziyareti sırasında, batan Ertuğrul fırkateyni için dikilen anıtı restore ettirdi. Türk Japon dostluğunun güçlenmesine çalıştı. Berlin büyükelçiliği sırasında Türk-Alman dostluğunu devam ettirdi. Başlıca eserleri: Türk-Nippon Dostluğunun Sonsuz Hatırası Ertuğrul (Türkçe ve Japonca olarak yayımlandı, Tokyo 1937), Siyasî Hatıralarım, I. İran (Ağustos 1930-Haziran 1934) (1952), Mübarek Ertuğrul Şehitlerimiz ve Muhteşem Anıtları (1956), Hüsrev Gerede’nin Anıları (Hazırlayan: Sami Önal, 2002).