BoyutPedia

HEYET-İ TEMSİLİYE (TEMSİL HEYETİ), Kurtuluş Savaşı sırasında Erzurum Kongresi’nde oluşturulan, Sivas Kongresi’nde üye sayısı yanı sıra yetki ve görevleri daha da artırılan, ulusal direniş kararlarını uygulamakla yükümlü, geçici hükûmet gibi çalışan heyet. 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 arası toplanan Erzurum Kongresi’nde Doğu illerindeki Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri birleştirilerek Şarkî Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu. Kongre adına karar almak ve alınan kararları uygulamak için Mustafa Kemal başkanlığında dokuz üyeli “Heyet-i Temsiliye” oluşturuldu. Heyetin üyeleri, Hüseyin Rauf Bey (Orbay), Hoca Raif Efendi (Dinç), Eyüpzâde İzzet Bey, Süleyman Servet Bey (Orkun), Fevzi Efendi, Bekir Sami Bey (Kunduh), Sadullah Efendi, Musa Bey ve başkan olarak da Mustafa Kemal’den oluşuyordu. 4-11 Eylül 1919 tarihlerinde toplanan Sivas Kongresi’nde, yurt çapındaki direniş örgütleri birleştirilerek Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu ve heyet üyelerinin sayısı 16’ya çıkarılarak yetki ve görevleri daha da artırıldı. Heyet-i Temsiliye’ye Refet Bey (Bele), Kara Vasıf Bey, Mazhar Müfit Bey (Kansu), Ömer Mümtaz Bey (Tanbi), Hüsrev Sami Bey (Kızıldoğan), Hakkı Behiç Bey (Bayiç), Ratipzâde Mustafa Efendi de katıldı. “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyet-i Temsiliyesi” adını kullanan heyet, Ankara’ya gelene kadar fiilî hükûmet ya da geçici hükûmet gibi çalıştı ve Ali Galip Olayı’ndaki çalışmalarıyla Damat Ferit Kabinesi’nin istifasına neden oldu. Yurdun çeşitli yerlerindeki mülkî amirlerle irtibatı sağlayan Heyet-i Temsiliye 27 Aralık 1919’da Ankara’ya gelerek çalışmaya başladı. Mustafa Kemal, 23 Nisan 1920’de Meclis’in açılışına kadarki süre içinde Kurtuluş Savaşıyla ilgili kararları “Heyet-i Temsiliye Reisi” olarak imzaladı. Meclis’in açılışıyla birlikte görev ve yetkilerini Meclis’e devreden Heyet-i Temsiliye, bir anlamda TBMM’nin ilk çekirdeğini oluşturdu.