BoyutPedia

IŞIK, ESAD (ESAD PAŞA), (3 Nisan 1865 İstanbul - 1 Kasım 1936 İstanbul), Kurtuluş Savaşı’nı desteklediğinden İstanbul’un işgali sırasında İstanbul’da İngilizler tarafından tutuklanıp Malta’ya sürülen hekim ve şair. 1889’da Askerî Tıbbiye’yi, 1893’te Paris Tıp Fakültesi’ni bitirdi. Göz hastalıkları ihtisasını tamamladıktan sonra bir süre Paris, Viyana ve Berlin’de çalıştı. Yurda dönüşünde Askerî Tıbbiye’ye öğretim üyesi olarak atandı (1899). Bu görevinin yanı sıra Hamidiye (Şişli) Etfal Hastanesi’nde ve Dârülâceze’de çalıştı. Türkiye’de ilk kez Askerî Tıbbiye’de bir göz kliniği kurdu. 1904’te profesör olduktan sonra Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Kliniği bölüm başkanlığına atandı (1909). Hilal-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer aldı. I.Dünya Savaşı’nda Sıhhiye Müdür-i Umumisi olarak çalıştı, rütbesi generalliğe yükseltildi. Eğitimin ulusallaştırılması için Maarif Vekâleti Talim ve Terbiye Kurulu kurucusu ve başkanı oldu. Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra, bu cemiyet öncülüğünde partiler üstü Millî Kongre Cemiyeti’ni oluşturdu (1918-1919). Anadolu’daki Kurtuluş Savaşı’nı destekledi. İstanbul’un işgali sırasında İngilizler tarafından tutuklanıp Malta’ya sürüldü (1920-1922). Atatürk döneminde hekimlik yaptı. 1933’te emekli oldu. Malta sürgünü sırasında heceyle yazdığı şiirleri yanı sıra tümü Fransızca olarak yazılıp Paris’te yayımlanan tıpla ilgili eserleri dışında Serveti Fünun’da çıkan mesleki makaleleri vardır.