|
ILGAZ, RIFAT,
(1911 Cide - 1993 İstanbul), şair, yazar. Ortaöğrenimini
Kastamonu Öğretmen Okulu’nda, yükseköğrenimini Gerede, Akçakoca ve Düzce’de
altı yıl öğretmenlikten sonra Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümü’nde
tamamladı (1938). Adapazarı (1939), İstanbul Nişantaşı Erkek ve Karagümrük
Ortaokullarında Türkçe öğretmenliği yaptı (1944). 1948’de öğretmenlikten
ayrılarak gazeteciliğe başladı. Markopaşa, Malumpaşa, Merhumpaşa dergilerinin
yazı işleri müdürlüğünü yaptı. Adembaba (1952) adlı mizah dergisini çıkardı.
Dolmuş, Taş, Karikatür, Şaka, Külah dergilerinde, Yeni Gazete’de yazdı. Mizah
yazılarından ve “Devam” (1953) adlı şiir kitabından açılan davalardan ötürü 5
yıl 5 ay 25 gün tutuklu kaldı. Nazikter, Açıkgöz (ilk şiirleri, Kastamonu 1927-1928),
Güneş, Çığır, Oluş, Yücel, Varlık, Hamle (1930-1939), dergilerinde yayımladığı
şiirlerle tanınan Ilgaz, ilk deneylerinde geleneksel nazım biçimlerine bağlı
kalmış, kendi deyişiyle “aylak sınıfın, geçim derdinden azade insanların hoşuna
giden” konuları işlemişti. 1940’tan sonra topluma bakışı, dünya görüşü
belirlendikçe şiirini hızla değiştirdi. Yürüyüş, Pınar, Yurt ve Dünya, Ant, Gün
(1942-1946), Yeryüzü, Beraber (1951-1953) dergilerinde çıkan şiirleriyle
toplumsal gerçekçi akım içinde kendine özgü kişilik kazandı. 1955’ten sonra
çalışmalarını mizah, öykü ve roman türünde yoğunlaştırdı. Başlıca yapıtları:
Şiir: “Yarenlik” (1943), “Sınıf” (1944), “Devam” (1953), “Üsküdar’da Sabah
Oldu” (1954), “Soluk Soluğa” (1962), “Karakılçık” (1969), “Güvercinim Uyur mu”
(1974), “Kulağımız Kirişte” (1983), “Ocak Katırı Alagöz” (1987), Öykü: “Radarın
Anahtarı” (1957), “Don Kişot İstanbul’da” (1957), “Nerde O Eski Ustalar”
(1962), “Şevket Usta’nın Kedisi” (1965), “Garibin Horozu” (1969), “Altın
Ekicisi” (1972), “Bunadı Bu Adam” (1972), “Çatal Matal Kaç Çatal” (1972), “Keş”
(1972), “Palavra” (1972), “Tuh Sana” (1972), “Sosyal Kadınlar Partisi” (1984),
“Apartman Çocukları” (1984), “Çalış Osman Çiftlik Senin” (1984). Roman:
“Hababam Sınıfı” (1959), “Bizim Koğuş” (1959), “Karartma Geceleri” (1974),
“Yıldız Karayel” (1981, 1982 Madaralı ve Orhan Kemal Roman Ödülleri), Oyun:
“Hababam Sınıfı” (oynanışı 1966, basımı 1979), “Abbas Yolagiden” (1967),
“Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı” (1971). Çocuk kitapları: “Öksüz Civciv” (1979),
“Bacaksız Kamyon Sürücüsü” (1980), “Bacaksız Sigara Kaçakçısı” (1980),
“Bacaksız Paralı Atlet” (1981). Anı: “Yokuş Yukarı” (1982), “Biz de Yaşadık”
(1984), “Kırk Yıl Önce Kırk Yıl Sonra” (1986). Tüm yapıtları, Çınar
Yayınlarınca yeniden basıldı. Yazarın, “Karartma Geceleri” adlı romanı 1990’da
Yusuf Kurçenli tarafından sinemaya uyarlandı.
|
|