BoyutPedia

IRAK CEPHESİ, Basra Körfezi’ne asker çıkararak Irak’ı işgale girişen İngiliz güçleriyle savaşan Türk kuvvetlerince açılan cephe. Hint deniz yolunun güvenliği ve petrol potansiyeli bakımından önemli olan bu cephe, İngilizlerin petrol sahalarını ele geçirmek amacıyla 15 Ekim 1914’te Bahreyn’i, 23 Kasım 1914’te de Basra’yı işgali üzerine açıldı. Yerli Arap askerlerin desteğine rağmen Osmanlı kuvvetleri işgale karşı koyamayınca İngilizler, İran’ın Ahvaz kentini ele geçirdiler. 20 Aralık 1914’te Basra’yı geri almak amacıyla cephe komutanlığına atanan Yüzbaşı Süleyman Askeri Bey, aşiretlerden ve gönüllülerden yararlanarak topladığı kuvvetle 12 Nisan 1915’te başlattığı Şuaybiye Savaşı’nda başarılı olamayıp Kutülamare’ye çekilmek zorunda kalınca intihar etti. Bölgeyi ele geçiren İngilizler daha sonra Bağdat’ı almak için General Townshend komutasında saldırdılarsa da Türk kuvvetleri, İngilizleri Selmanıpak’ta durdurdu. Kanlı çarpışmalardan sonra İngilizler 26 Kasım 1915’te çekilmek zorunda kaldı. Kutülamare’de 8 Aralık 1915’te kuşatılan İngiliz birlikleri, beş ay süren bir direnişten sonra 28 Nisan 1916’da teslim oldu. General Townshend dahil 13.300 esir alındı. 1916 başlarında General Townshend’in yardımına gelen bir kısım İngiliz birlikleri İran’da Hemedan’a kadar sürüldüler. 1917 yılı başında bekledikleri güce ulaşıp taarruza geçen İngiliz birlikleri, 11 Mart 1917’de Bağdat’ı ve daha sonra Samerra’yı ele geçirip Musul’a doğru ilerlemeye başladı. Bu arada Bağdat’ı geri almak için Altıncı Ordu’yla Halep’te kurulan Yedinci Ordu birleştirilerek General Falkenhayn komutasında Yıldırım Orduları Grubu kuruldu. Bu arada Tikrit’e kadar ilerleyen ve 1918’de aldıkları takviyelerle iyice güçlenen İngilizler, petrol yataklarının bulunduğu Musul’a taarruzları sırasında büyük kayıplar verdilerse de ancak, 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi sonrası 8 Kasım 1918’de Musul’a girebildiler. Türk askeri bu cephede, sıcak, kolera ve açlıktan kırılırken, cephane ve ilaç gibi her çeşit malzemenin yokluğu, çeşitli olanaksızlıklar ve Arapların İngilizlerle anlaşarak Türk ordusunu arkadan vurmaları üzerine savaşın kaderi İngiltere’nin lehine gelişti.