İBRAHİM, (Deli İbrahim olarak bilinir), (1615 İstanbul - 1648 İstanbul),
Osmanlı Devleti’nin 18.padişahı. I. Ahmed’in en küçük oğludur. Kardeşi IV.
Murad’ın ölümü üzerine, Osmanlı hanedanından hayatta kalan tek şehzade olarak
tahta çıktı (1640). 25 yaşına kadar öldürülme korkusu içinde yaşaması sonucu
ruh ve sinir dengesi bozuldu. Sadrazamı Kemankeş Kara Mustafa Paşa’nın
desteğiyle maliyenin düzeltilmesi, vergilerin adaletli alınması, harcamaların
kısılması, İstanbul halkına kıtlık çektirilmemesi için ferman çıkardı. İran ve
Batı devletleri ile barış sağladı. Rusya’ya savaş açarak Kazakların elinde beş
yıl kalmış olan Azak Kalesi’ni geri aldı (1642). Üç yıl sonra Girit’e bir sefer
düzenledi. Bütün bu işlerde kendisinden daha çok sözü geçen Kara Mustafa Paşa’yı
önce çevresinden uzaklaştırdı, sonra da bir bahaneyle idam ettirdi. Bir-iki
isyanı bastırdı. Çevresi, Cinci Hoca diye ün salan Safranbolulu Hüseyin Efendi,
Silahtar Yusuf Paşa ve Sultanzade Mehmed Paşa gibi, Kara Mustafa Paşa
düşmanlarınca kuşatıldı. Mehmed Paşa sadrazamlığa getirildi. Silahtar Yusuf
Paşa kaptanıderya oldu. Cinci Hoca ise şehzadeliğinden beri padişahın sinir
doktoru olduğundan, bu gücünü, padişahı etki ve baskısı altına almakta
kullandı. İçte ve dışta devlet işleri bozuldu. Bu dönemde devlet görevleri
parayla satılır, işler rüşvetle yürütülür oldu. Özellikle samur merakının
başlamasından sonra değişik devlet görevlilerinden samur, amber ve para istemleri
herhangi bir ölçüye bağlı olmaksızın hızla arttı. Bu işlemler başta Sivas’ta
Varvar Ali Paşa isyanı olmak üzere birçok eyalette isyanlara yol açtı. Merkezî
otorite ve düzen kayboldu. I.İbrahim, haremden çıkmaz, eğlenceden baş kaldırmaz
oldu. Döneminde, rüşvet, kayırma, haksız idam vb. yolsuzluklar aldı yürüdü.
Sonunda yeniçeri ağaları ile ulema anlaşarak padişahı azlettirdi; IV. Mehmed
tahta çıkarıldı (1648). Önce iki cariyeyle bir odaya hapsedilen I. İbrahim, on
gün sonra sadrazam ve Şeyhülislam’ın adamlarınca boğuldu. I. İbrahim döneminin
en önemli siyasi olayı ise 1645’te Girit’in fethine başlanması oldu. Tarihî
oyunlar yazarı Turan Oflazoğlu, İbrahim’in yaşamını Deli İbrahim (1967) adıyla
kaleme aldı.
Doğum
tarihi : 4 Kasım 1615
Doğum yeri : İstanbul
Babası : I.Ahmed
Annesi : Mahpeyker
Valide Sultan (Kösem Sultan)
Tahta
çıktığı tarih : 9 Şubat 1640
Tahta
çıktığında yaşı : 24 yaş 3 ay
Saltanatının
sonu : 8 Ağustos 1648
Tahttan
ayrılma sebebi : Aklî dengesinin bozukluğu
Saltanat süresi : 8
yıl 6 ay
Ölüm tarihi : 18
Ağustos 1648
Ölüm sebebi : İdam
edildi.
Öldüğü yer : İstanbul
Gömülü
olduğu yer : İstanbul, türbe hâline getirilmiş olan Ayasofya
vaftizhanesinde, I.Mustafa’nın yanında