İÇ ANADOLU BÖLGESİ, Türkiye’nin yedi coğrafî bölgesinden biri. Doğuda
Kızıldağ’dan batıda İnönü’ye kadar 750 km boyunca uzanır. Bölge, Kırıkkale, Nevşehir, Kırşehir ve Aksaray illerinin tamamını, Ankara, Yozgat, Konya,
Eskişehir, Niğde, Kayseri, Sivas illerinin büyük bir kısmı ile Çorum, Çankırı,
Karaman ve Afyonkarahisar’ın bir kısmını kapsar. En geniş yeri 450 km’ye varır.
Türkiye’nin yaklaşık yüzde 19’luk alanını kaplar (184.422 km2) ve ülke nüfusunun yaklaşık yüzde
17’sini 11.608.868 (2000) barındırır. Yüzey Biçimleri: İç Anadolu
Bölgesi, yüzey şekilleri açısından kabaca bir çanağı andırır. Kuzeyde Kuzey
Anadolu Dağları, güneyde Toroslarla çevrilidir. Doğu kesimi, bölgenin diğer
kesimlerine göre daha engebeli ve dağlıktır. Bölgede çok sayıda yanardağ bulunur.
Bu dağlardan biri olan Erciyes Dağı (3.917 metre), İç Anadolu Bölgesi’nin en yüksek noktasıdır. Hasan Dağı (3.268 metre), Melendiz Dağı (2.898 metre), Karadağ (2.288 metre) ve Karacadağ (2.007 metre), bölgenin diğer önemli doruklarıdır. Bölgede orta yükseklikte düzlükler geniş yer
kaplar. Orta Anadolu Platosu ortak adıyla adlandırılan bu düzlüklerin
başlıcaları Bozok Platosu, Haymana Platosu, Cihanbeyli Platosu ve Obruk
Platosu’dur. Plato tipi düzlüklerin dışında, Develi, Çubuk, Mürtet, Eskişehir,
Yukarı Sakarya ve Konya ovaları önemli tarım alanlarıdır. Bölgedeki akarsular,
genelde Karadeniz’e ve Akdeniz’e dökülür. En önemli akarsular, Karadeniz’e
dökülen Kızılırmak ve Sakarya Nehri’dir. Karadeniz’e dökülen Yeşilırmak’ın
kollarından Çekerek Çayı, kaynağını bölgeden alır. Akdeniz’e dökülen Seyhan
Nehri’nin en önemli iki kolundan biri olan Zamantı Çayı, Sivas’ın güneyinde
Uzunyayla’dan doğar. Bunların dışında kapalı havzalara dökülen küçük akarsular
vardır: Melendiz Çayı, Battal Deresi, Peçeneközü Deresi, Çarşamba Çayı,
Deliçay, Kocadere, İvriz Çayı. Bölge, göller açısından da zengin sayılır.
Bölgenin orta kesiminde yer alan Tuz Gölü, Türkiye’nin ikinci büyük gölüdür.
Akşehir Gölü, Tuzla Gölü, Yay Gölü, Seyfe Gölü ve Çavuşçu Gölü, bölgedeki diğer
önemli göllerdir. Bölgede Hirfanlı Barajı, Kesikköprü Barajı, Mamasın Barajı ve
Apa Barajı gibi baraj gölleri yer alır. İklim, Bitki Örtüsü ve Yaban
Hayat: Bölge, tipik kara iklimi etkisi altındadır. Yazları sıcak ve
kurak, kışları çok soğuk geçer. Yılın en soğuk aylarında ısı 0°C’ın altında, en
sıcak aylarda 20°C’ın üstünde kalır. Bölgenin dağlarla çevrili ve yüzey
şekillerinin engebesiz oluşu, yağışı aza indirir. Yıllık ortalama yağış 500
mm’nin üstüne çıkamaz. Bu yüzden İç Anadolu’nun büyük kısmını ilkbaharda canlanan,
yazın kuruyan ot türü bitkiler kaplar ve bunlar doğal bitki örtüsünü oluşturur.
Doğal bitki örtüsü açısından Türkiye’nin en yoksul bölgelerinden biri olan
bölge, daha çok bir bozkır görünümündedir. Ormanlık alanların belli başlı bitki
örtüsü, çalılıklar, bir miktar kara çam ve sarı çamdan oluşur. Bölgede, doğal
ve tarihî değerleri korumak amacıyla millî parklar (Yozgat Çamlığı Millî Parkı,
Göreme Tarihî Millî Parkı, Boğazköy Alacahöyük Millî Parkı) kurulmuştur. Tuz
Gölü, Akşehir Gölü, Eber Gölü, Tuzla Gölü, Seyfe Gölü ve Sultansazlığı, tatlı
su balıkları ve kuş türleri açısından önemli alanlardır. Ekonomi:
Bölgedeki ekili ve dikili alanların %19’u nadas toprakları, %6’sı orman, %37’si
çayır ve otlaklar, %7’si ise verimsiz topraklarla kaplıdır. En çok elde edilen
ürün tahıldır (ekili ve dikili alanların % 93’ü). Tahıllardan, en fazla buğday
ekilir. Çayır ve otlakların bol olması, bölgede hayvancılığı geliştirmiş, koyun
üreticiliğini, özellikle Karaman koyununu bölgenin tipik özelliği durumuna
getirmiştir. İç Anadolu’da yetiştirilen hayvanlardan tiftik keçisi de (Ankara
keçisi), bölgeye tanıtıcı özellik getiren diğer hayvandır. Sanayi tarımdan
sonra ikinci sırayı alır. En önemli sanayi merkezleri Ankara, Eskişehir, Konya,
Kayseri, Kırıkkale ve Sivas’tır. Tarih: Coğrafî konumundan dolayı
tarih boyunca çok önemli bir bölge olmuştur. Doğal ve tarihî değerler açısından
oldukça zengin bir bölgedir. Alacahöyük, Boğazköy, Çatalhöyük ve Gordion,
arkeolojik kalıntılar açısından son derece değerli bölgelerdir. Kapadokya
Bölgesi’nde bulunan kalıntılar oldukça önemlidir. İç Anadolu Bölgesi’nde
bulunan kaplıcalar çok turist çeker. Bu kaplıcaların en önemlileri, Haymana,
Çardak, Ilgın ve Kozaklı kaplıcaları ve Balıklı Çermik’tir.
İç Anadolu
Bölgesi
Bölgenin
Genel Özellikleri
- Türkiye’nin
ortasında yer alır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi hariç, öteki bölgelerle komşudur.
- Kapladığı
alan bakımından Türkiye’nin ikinci büyük bölgesidir.
- Kuzeyden
ve güneyden dağlarla çevrili olması; iklim, bitki örtüsü, ulaşım, yerleşme ve
yetiştirilen tarım ürünleri çeşitliliğini etkiler.
- Bölgenin
en önemli özelliği, yer şekillerinin sade görünümde olmasıdır. Büyük bölümü,
ortalama yüksekliği 1000 metre olan platolardan oluşmuştur. Bu platolar
üzerinde geniş ovalar, volkanik dağlar ve sıradağlar vardır.
- Etrafı
dağlarla çevrili olduğundan bölgede kapalı havzalar geniş yer tutar.
- Türkiye’nin
en az yağış alan bölgesidir.
Bölgenin
Bölümleri
a)
Konya Bölümü
Ovalar
ve platolardan meydana gelen geniş düzlüklerin yer aldığı bölüm, Türkiye’nin en
büyük kapalı havzası konumundadır. Cihanbeyli ve Obruk Platoları ile Konya ve
Ereğli Ovaları, Tuz Gölü, Akşehir, Eber, Acıgöl ve Meke Tuzlası; Karadağ ve
Karacadağ volkanları bu bölümdedir.
- Bölgenin
en az yağış alan kısmıdır. En fazla yağış ilkbaharda düşer. Yağışın azlığından
dolayı, nadas uygulaması yapılmaktadır.
- Nüfus
daha çok akarsu boylarında ve dağ eteklerinde toplanmıştır. Bölümün önemli
yerleşim merkezleri de bu kesimdedir.
- Konya;
sanayi, ticaret ve tarımın geliştiği kenttir.
- Diğer
önemli yerleşim yerleri; Karaman, Aksaray, Akşehir, Ereğli ve Çumra’dır.
- Ekonomik
etkinliklerin başında tarım gelir. En çok buğday, arpa, şekerpancarı,
baklagiller üretilir.
- Küçükbaş
hayvancılık yaygındır. Tiftik keçisi ve koyun beslenir.
- En
önemli yeraltı kaynağı, Sarayönü’nden çıkarılan cıvadır.
- Başlıca
sanayi kuruluşları; gıda maddeleri, şeker, çimento, dokuma, makine, tarım
aletleri, tuğla ve kiremit fabrikalarıdır. Konya’daki Mevlana Türbesi ile
Selçuklu ve Osmanlılardan kalan tarihî anıtlar, bölümün turistik değerleridir.
b)
Yukarı Sakarya Bölümü
- Bölgenin
kuzeybatısında yer alır.
- Kuzeyde
Sündiken ve Köroğlu dağları, ortada Sivrihisar Dağları, doğuda İdris Dağı ve
Elma Dağı vardır. Bu dağlar arasında Haymana Platosu; Eskişehir, Yukarı
Sakarya, Akıncı ve Çubuk ovaları yer alır.