BoyutPedia

İKİNCİ GRUP, Birinci TBMM’de muhalif milletvekillerince oluşturulan grup. 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılışı sonrası partileşmenin, ulusal birlik ve beraberliği bozacağı düşüncesi hâkimdi. Buna rağmen Batıcı-İslamcı, İttihatçı-İtilafçı gibi bazı fikir ayrılıkları hâlâ devam ediyordu. Mustafa Kemal ve çevresindekilerin fikir ve eylem birliği oluşturmak için grup kurmaları, muhaliflerin tepkisiyle karşılandı. Mustafa Kemal’in 10 Mayıs 1921’de Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu’nu kurması ile Birinci Grup oluşturuldu. Kasım 1921’de bu gruba muhalif olarak Hüseyin Avni (Ulaş), Süleyman Necati (Güneri), Emin (Gevelioğlu), Rıfat (Çalışkan), Arif Bey, Kara Vasıf, Ali Şükrü Bey gibi isimlerin çevresinde İkinci Grup adıyla anılan yeni bir grup ortaya çıktı. Bu gruba dahil milletvekilleri çoğunlukla tüccar ve eşraf kökenli olup çoğunluğunu Erzurum ve Trabzon bölgesi milletvekilleri oluşturuyordu. İkinci Grup, Mustafa Kemal’in başkomutanlık yetkisinin üçüncü kez uzatılması için yapılan görüşmeler sırasında 22 Temmuz 1922’de resmen kuruldu. Lozan Görüşmeleri’ne gönderilecek olan heyetin belirlenmesi, savunulacak olan ilkeler ve saltanatın kaldırılması, iki grup arasında şiddetli tartışmalara neden oldu. İkinci Grup’un asıl eleştiri noktalarından biri, hayatî kararların dar bir çevre tarafından alındığı yönündeydi. Birinci Grup, sayıca fazla olduğundan İkinci Grup hep muhalefette kaldı. Başlangıçta 70’e yakın üyesi olan İkinci Grup, yasama dönemi sonlarına doğru 23 milletvekiline kadar düşmesine rağmen bazı kararların alınmasında etkili oldu. Örneğin, 9 Kasım 1922’de grubun önde gelenlerinden Hüseyin Avni Bey, Meclis ikinci başkanlığına seçildi. Grubun sözcülüğünü Tan gazetesi yapıyordu. 27 Mart 1923’te grup önderlerinden Ali Şükrü Bey’in, Mustafa Kemal’in Muhafız Birliği Komutanı Topal Osman tarafından öldürülmesi Meclis’te yoğun tartışmalara neden oldu. Kurtuluş Savaşı’ndan zaferle çıkılması, saltanatın kaldırılmasından sonra Lozan Görüşmeleri’nin sürdüğü sırada seçim kararı alınarak Birinci TBMM’de etkili bir muhalefet sergileyen İkinci Grup milletvekillerinin yeni seçimlerde aday olması engellendi. 11 Ağustos 1923’te toplanan İkinci TBMM’de İkinci Grup milletvekillerinden sadece Ali Rıza Efendi (Özdarende) milletvekili seçilebildi. Böylece yeni rejimin Meclis’teki ilk muhalefet hareketi olan İkinci Grup tasfiye edilmiş oldu.