BoyutPedia

İZMİR MÜDAFAA-İ HUKUK-I OSMANİYE CEMİYETİ, Mondros Mütarekesi’nden sonra İzmir’in Yunanlılar tarafından işgal edileceği söylentileri üzerine İzmirli aydınlar tarafından ulusal çıkarları savunmak amacıyla kurulan Anadolu’daki ilk direniş örgütü. 6 Kasım 1918’de Halit (Moralı) Bey, Nail (Moralı) Bey, Muvaffak (Menemencioğlu) Bey, Hüseyin Lütfü Bey, Naci Bey ve Abdurrahman Sami Bey tarafından kurulan örgüt, 1 Aralık 1918’de valiliğe yaptığı başvuruyla resmen çalışmalarına başladı. Ocak 1919’da İzmir’deki bir başka direniş örgütü olan Heyet-i İlmiye’yle ortak hareket ederek kısa sürede etkinliğini artıran örgüt, işgalin önlenmesi için İstanbul’daki İtilaf Devletleri temsilcilerine, Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerin işgal edilmemesini isteyen bir muhtıra gönderdi. Ayrıca kurul üyelerinden Nail Bey, İtalyan Yüksek Komiseri Kont Sforza’yla görüşerek, İzmir’i temsil edecek bir kurulun Paris Konferansı’na gönderilmesine yardımcı olunmasını istedi. Nail Bey ile Cami (Baykut) Bey, İtalyan torpidosu Bronzetti’yle İzmir’e geldiler. Ancak konferansa katılacak kurul üyelerinin saptanmasında anlaşmazlık çıkınca Paris’e gidilemedi. İzmir’in işgal edileceği haberinin büyük heyecan yaratması üzerine Cemiyet, 17 Mart 1919’da İzmir’de bir kongre toplayarak çevre kent ve kasabalara çağrılar yaptı. Millî Sinema’da üç gün süren kongre sonucu yayımlanan bildiride, silahlı her saldırıya silahla karşı konulacağını açıklayan cemiyet, çalışmalarını Haziran 1919’a dek İzmir’de sürdürdükten sonra İzmir’in işgali üzerine Alaşehir Kongresi’nde alınan kararla merkezini İstanbul’a taşıdı. Bir kısım üyeler çalışmalarını Denizli’de sürdürdüler. 16 Mart 1920’de İtilaf Devletlerinin İstanbul’u işgal etmesi üzerine cemiyet, çalışmalarına son vermek zorunda kaldı.