BoyutPedia

İBN-İ KEMÂL (KEMÂL PAŞAZÂDE), (asıl adı, Ahmed Şemseddin’dir), (1468 Edirne - 1534 İstanbul), dîvan şairi. Dedesi Kemâl Paşa’dan dolayı, Kemâl Paşazâde unvanıyla tanınır. Bazı kaynaklarda, doğum yeri olarak Tokat ya da Manisa adları geçer. Genç yaşta askerlik mesleğini seçti. Bir süre sonra askerliği bırakarak, medrese öğrenimine başladı. Edirne’de Taşlık Medresesi’nde ve Üsküp’te İshak Paşa Medresesi’nde müderrislik yaptı. Dönemin Osmanlı medreselerinin en yükseği olan, Sultan Bayezid Medresesi müderrisliğine atandı. Daha sonra Edirne kadılığına ve Anadolu kazaskerliğine getirildi (1516). Şah İsmail’i ve Şiîliği eleştiren bir fetva yazdı. Bu fetvasında Şiîlerle yapılacak savaşın cihat sayılacağını belirtti. Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi’ne Anadolu kazaskeri olarak katıldı, Mısır Seferi’nden sonra, Edirne-Darülhadis Medresesi’ne müderris olarak atandı. 1526’de Zembilli Ali Efendi’nin ölümü üzerine şeyhülislamlığa getirildi ve ölümüne dek bu görevde kaldı. Kemâl Paşazâde, dinî yapıtlarının yanı sıra, edebiyat ve tarihle ilgili yapıtlar da yazmıştır. Tarih alanındaki en önemli eseri “Tevârîh-i Âl-i Osman”dır. Yapıt, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan Kanunî saltanatının ortalarına dek, Osmanlı tarihini içerir. Şer’î meseleleri çözmekte gösterdiği maharetinden dolayı “Müftî’s-Sakaleyn” (İnsan ve Cin’in Müftüsü) diye anılan Kemâl Paşazâde’nin, çoğu küçük risalelerden oluşan Arapça, Farsça ve Türkçe, 200’den fazla yapıtı vardır. Edebiyatımızda mahlas kullanmayan ender şairlerdendir. Eserleri: Dîvan : 1895’te İstanbul’da basımı yapılmış olup genellikle atasözü niteliği taşıyan didaktik şiirleri içerir. Şiirlerinin sanat değeri fazla değildir. Eserde yer alan, Yavuz Sultan Selim’in ölümü üzerine yazdığı mersiye, kendinden sonra yazılan mersiyelere örnek oluşturur. Yusuf u Züleyha : Şairin en ünlü yapıtlarından sayılan eser, 7777 beyitten meydana gelmiştir. Molla Câmî’nin eserine nazire olarak yazılmıştır. Eser, 1983’te Kültür Bakanlığı’nın 1000 Temel Eser dizisinde yayımlanmıştır. Tevârih-i Âl-i Osman : Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan başlayarak 1527’ye kadarki siyasî olayların anlatıldığı eser, her padişah için bir defter ayrılarak hazırlanmış olup tamamı 10 defterdir. Türk Tarih Kurumu’nda, farklı tarihlerde, defter olarak Dr. Şerafettin Turan tarafından yer almıştır. Bunların dışında, Tagyîrü’t-tenkih, Hakayıku’l-Lûgat (Arapça-Farsça Sözlük Kitabı), Dakayıku’l-Hakayık (Eş Anlamlı Farsça Kelimelerin Yorumu), Nigâristân (Şeyh Sadî’nin “Gülistân” adlı eserine nazire), eserlerinin en tanınanıdır.