|
 
İSVEÇ, Kuzeybatı
Avrupa’da devlet. İskandinav Yarımadası’nın Baltık Denizi’ne bakan doğu ve daha
geniş parçasını işgal eder. Kuzeyden güneye 1.550, en geniş yerinde 400 km’dir.
Kuzey ve kuzeydoğuda Finlandiya ve Botni Körfezi, güney ve güneydoğuda Baltık
Denizi, güneybatıda Kattegat ve Skagerrak boğazları ve batıda 1.600 km’den daha
uzun bir sınırla Norveç ile çevrilir. Güney kısımları hariç, Fennoskandiya
Kalkanı’nın bir parçasıdır. Gnays ve granitlerden meydana gelen bu plato,
üçüncü zamandaki hareketlerle yer yer gençleşmiştir. Fakat bugünkü topografya
dördüncü zaman buzullarının sonucudur. Kuzeyde kutup dairesini aşar. Burada
Norveç sınırı yakınları dağlık bir yöredir. Ülkenin en yüksek noktası olan
Kebnekaise (2.133 metre) bu yörededir. Orta ve Güney İsveç, çoğu doğuya, Botni
Körfezi’ne yönelen birçok akarsularla parçalanmıştır. Bazıları tektonik, çoğu
moren setleriyle tıkanmış çanaklarda meydana gelmiş sayısız gölle kendine özgü
bir görünüş kazanmıştır. Bu göllerin başlıcaları Malar, Hjölmar, Vätter,
Väner’dir. Akarsular bakımından çok zengin olan İsveç, bu ırmakların morfolojik
ve hidrolojik koşulları bakımından da avantajlı bir ülkedir. Hemen hepsi,
şelaleler ve ivintiler meydana getirerek Botni Körfezi ve Baltık’a karışırlar
ve elektrik üretimine son derece elverişlidirler. İsveçliler Cermen asıllıdır;
1986 verilerine göre nüfusun %91’i İsveçlilerden, %3’ü Finlilerden, geri kalanı
da çeşitli göçmen gruplarından oluşur. Çalışan nüfusun ancak % 4.7’si tarımla
uğraşır. Yılda ortalama 1.200.000 ton buğday, 1.800.000 ton arpa, 3.000.000 ton
şekerpancarı, 1.800.000 ton patates üretilir. Balıkçılık, hayvancılık ve
özellikle orman ürünleri tarımdan daha önemlidir. Ülkenin %50’den fazlası
ormanla örtülüdür. İsveç aynı zamanda dünyanın en ileri endüstri ülkelerinden
biridir. Yeraltı kaynakları bakımından zengindir. Bakır, kurşun, çinko ve
özellikle yüksek tonörlü demir cevheri vardır. Kuzeyde Bergslag, Kiruna ve
Gällivare yataklarından sağlanan (%60 tonörlü) demir cevheri bakımından
dünyanın başlıca ülkelerinden biridir. Mekanik enerji kaynaklarından petrol
yoktur, madenkömürü üretimi ise önemsizdir. Fakat, büyük kısmı hidrolik olmak
üzere elektrik enerjisi üretimi 1997’de 137 milyar kws’e ulaşmıştır. Başlıca
endüstrileri kolları, demir-çelik, orman ürünleri (kâğıt, kâğıt hamuru,
selüloz, her çeşit işlenmiş, yarı işlenmiş ağaç ve kereste), gemi, otomobil,
uçak, her çeşit motor ve makine, elektrik araçları ve kimyasal maddelerdir.
İskandinav Havayolları (Scandinavian Airlines System, SAS), dünyanın en büyük
uluslararası havayolları ortaklıklarından biridir. Ayrıca 100.000 km’ye
yaklaşan kara ve 12.200 km demiryoluna (7.500 km’si elektrikli), 5.700.000 gros
tonluk ticaret filosuna sahiptir. 17. yüzyılda Baltık Bölgesi, Kuzey Avrupa ve
Rusya’yı kontrolü altında tutan İsveç İmparatorluğu, 18. yüzyılda yenilgilerle
küçülmüştür. 1809’dan itibaren parlamenter monarşik yapıya sahip ülkede Kral
XVI.Gustaf, 1973’ten beri tahttadır. Ülkenin başında kral bulunmakla birlikte,
yürütme gücü kabinededir. İsveç Meclisi’nde (Riksdag) 349 milletvekili
bulunmaktadır. Ülke, 21 idarî bölgeden oluşmaktadır. İsveç’in en büyük partisi
Sosyal Demokratlar, 1920’den beri hükûmette yer almaktadır. 15 Eylül 2002’de
yapılan seçimlerde Sosyal Demokratlar, %40’a yakın oy ile seçimi kazanmış,
Göran Person başkanlığında azınlık hükûmeti göreve başlamıştır. 1995’te Avrupa
Birliği’ne üye olan ülkede, Eylül 2003’te düzenlenen referandum ile AB para
birimi Euro’ya geçiş reddedilmiştir.
İSVEÇ
Resmî adı : İsveç Krallığı
Yüzölçümü : 449.964 km2
Nüfus : 8.895.000 (2005)
Başkent : Stockholm
Resmî dil : İsveççe
Din : % 94 Lutherci, % 1,5 Katolik, % 1
Pentekostal, % 3,5 diğer
Para birimi : İsveç Kronu
|
|