BoyutPedia

İBNİ SİNA, (980 Buhara/Afşane - 1037 Hemedan), Türk/İslam hekimi ve filozofu. Batı’da Avicenna diye anılır. Samanoğulları saray kâtiplerinden Abdullah bin Sina’nın oğludur. Babasından ve çağının ünlü bilginlerinden özel dersler aldı; bilim, felsefe, din konularında geniş araştırmalar yaptı. Tıp ve tabiiyat (biyoloji) bilimlerinde ileri gitti. Daha 17 yaşındayken Buhara prensini önemli bir hastalıktan kurtardı. Bundan sonra saraya alındı. Samanoğullarının düşmesi ve babasının ölümünden sonra Harizm, Horasan ve Cürcan’a gitti. Bütün Eski Anadolu ve Yunan filozoflarını inceledi. Farabi ve Ebu Bekir Razi’nin etkisinde kaldı. Aristoteles’e özel eğilimi vardı. Din ile felsefeyi birleştirmeye uğraşıyordu. Felsefesini yaratılış-ahret, peygamberlik, Tanrı bilgisi temelleri üzerine oturttu. Bu bakımdan tam bir Orta Çağ filozofudur. Dinsel konuları kavrayışı şeriatçı, doğa olaylarına bakışı tasavvufîdir. Tasavvufta yeni-Platoncu felsefe ile İslam felsefesini bağdaştırdı. Akıl konusunda Aristoteles’ten de, Farabi’den de ayrıldığı hâlde, gerek bu konuda gerek ruh ve bilgi konusunda, çağında, bilinenlerden öte bir şey getirmedi. Bütün bilgi sistemi içinde yer yer akılcılık, deneycilik, matematik eğilimleri gösterdi. Bu bakımdan Orta Çağ Avrupası’ndan ileri, Rönesans düzeyindedir. Ustası Farabi’nin etkisi ile musiki konuları üstünde de durdu. Hekimlik dalında, tarihinin seçkin adlarından biridir. İlk önemli yapıtı “Kitab-üş Şifa”dır (Şifa Kitabı). 5 ciltlik bir tıp ansiklopedisi olan “Al Kanun Fi’t Tıp” (Tıp Kanunu), doğuda ve batıda uzun yıllar hekimlik eğitiminde kullanılmıştır. Öbür yapıtları “Kitab-ün Necat” (Kurtuluş Kitabı) ile Farsça “Danişname”dir.