BoyutPedia

İLKÖĞRETİM, 1924’te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu’yla mektep ve medrese ikiliğinin ortadan kaldırılıp tüm okulların Maarif Vekâleti’ne devredilmesinden sonra okuma-yazma ve sonraki öğrenime temel oluşturan genel bilgilerin öğretildiği öğrenim basamağı. Osmanlı Devleti’nde ilköğretimin kurumlaşması yolundaki ilk çabalar Fatih Sultan Mehmed dönemine dek uzanır. 17.yüzyılda sıbyan (çocuklar) okulları yaygınlaştı. 1824’te yayımlanan bir kararnameyle ilköğretim çağındaki erkek çocukların sıbyan okullarına verilmesi zorunlu kılındı. Ancak bu kararname uygulamada etkisiz kaldı. 1 Eylül 1869’da yayımlanan Maarif-i Umumiye Nizamnamesi’nde ilköğretim okulları iki dönemli kabul edildi. Sıbyan okulları birinci dönem kabul edilerek bu okullar, zorunlu eğitim kurumları ilan edildi. Zorunlu öğrenim çağı, kızlar için 6-10, erkekler için 7-11 yaş olarak saptandı. 1913’te kabul edilen Tedrisat-ı İptidaiye Kanun-ı Muvakkatı’yla sıbyan okulları ile rüştiyeler birleştirilerek altı yıllık ilkokullar kuruldu. Cumhuriyet döneminde 1924’te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu’yla mektep ve medrese ikiliği kaldırılarak tüm okullar Maarif Vekâleti’ne devredildi. Aynı yıl kabul edilen Anayasa’da da ilköğretimin herkes için zorunlu ve devlet okullarında parasız olduğu hükmü yer aldı. 1927’de öğrenim laikleştirildi. Bu dönemde kent ve kasaba ilkokullarında öğrenim süresi beş yıl, köy okullarında ise üç yıldı. 1939’da köy ilkokullarının süresi de beş yıla çıkarıldı. 1936’da başlayan İlköğretim Kampanyası’nda orduda çavuş ya da onbaşı olmuş okur-yazar köylüler altı aylık bir kurstan geçirilerek eğitmen olarak görevlendirildi. Eğitmenli okul uygulamasının başarılı olması üzerine 1937 ve 1939’da çıkartılan yasalarla köy eğitmeni yetiştirilmesi yaygınlaştırıldı. 1940’lı yılların başında savaş koşullarına karşın, büyük bir ilköğretim kampanyası başlatıldı. 1940’ta kurulan Köy Enstitüleriyle köye öğretmen ve eğitmen yetiştirilmesi büyük bir hız kazandı. 1942’de köy ilkokulları; eğitmenli köy ilkokulları, öğretmenli köy ilkokulları, öğretmenli ve eğitmenli köy ilkokulları, pansiyonlu ya da pansiyonsuz bölge köy okulları, akşam ilkokulları, köy ve bölge meslek kursları olmak üzere altı türe ayrıldı. 1948’de kent ve köy ilkokulları programlarının birleştirilmesi ve 1953’te Köy Enstitülerinin ilköğretmen okullarına dönüştürülmesiyle ilköğretim atılımı bir durgunluk dönemine girdi. 27 Mayıs 1960’tan sonra ilköğretim yeniden gündeme geldi. 1961’de 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Yasası kabul edildi. Hazırlanan yeni ilköğretim programı 1962’den itibaren 14 ilde denendi ve 1968-1969 öğretim yılında tüm ilkokullarda uygulanmaya başlandı. İlköğretimle ilgili önemli yasal gelişme 16 Haziran 1973’te yayımlanan 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’dur. Buna göre, temel eğitim 7-14 yaşlar arasındaki çocukların eğitimini kapsamaktaydı. Amacı, çocuğa iyi bir yurttaşlık eğitimi vermek, çocuğu yetenek ve eğilimlerine göre yetiştirerek hayata ve üst öğretime hazırlamaktı. Temel eğitim okulları birincisi beş, ikincisi üç yıllık iki aşamaya ayrılmaktaydı. Bu yasa gereklerini yerine getirmek için kimi ortaokullarla yatılı bölge ilkokullarının bir bölümü temel eğitim okullarına dönüştürüldü. Yeni kurulan ortaokulların bir bölümü de sekiz sınıflı temel eğitim okulları olarak örgütlendirildi. 1983-1984 öğretim yılında ilköğretime başlama yaşı 7’den 6’ya indirildi. 1961 tarihli ve 222 sayılı yasa, 1983 tarihli ve 2917 sayılı yasayla bazı değişikliklere uğratıldı. 18 Ağustos 1997’de ilköğretim sekiz yıla çıkarılarak zorunlu hâle getirildi.