BoyutPedia

KARİKATÜR, kişilerin ya da toplumsal ve siyasî olayların mizahî eleştirisini yapan, çizgiyle gerçekleşen, yazıyı ancak çizgiye destek olarak kullanan mizah sanatı. İlk kez Rönesans ile birlikte ortaya çıkmış ve basının gelişmesiyle yaygınlaşmıştır. Sözcük İtalyanca yüklemek, abartmak anlamlarına gelen “caricare” den türetilmiştir. Bugünkü anlamda olmasa da ilk karikatürler arasında Leonardo da Vinci’nin (15. yüzyıl) gülünçlü çizimleri, 16. yüzyılda Martin Luther’i savunanlar ve karşı çıkanlar tarafından çizilenler sayılabilir. 18. yüzyılın en ünlü iki karikatüristi, İtalyan Giovanni Tiepolo ve İngiliz William Hogarth’tır. 19. yüzyılda, John Leech, Sir John Tenniel ve George du Maurier imzalarının yer aldığı ünlü “Punch” mizah dergisi yayımlanmaya başladı. Aralarına George Cruikshank, Phil May ve George Belcher’i de katabileceğimiz İngiliz karikatüristler, abartmaya pek yer vermeyip karakter yaratma eğilimi gösterdiler. Benzeri eğilim Amerikan karikatüründe de görülür. Buna karşılık politik karikatürü ilk uygulayan ülkelerden Fransa’da güldürme eğilimi ağır basar. Dünya karikatürünün en önemli temsilcileri arasında Caracci, Callot, Daumier, Grandville, Rowlandson, Goya, Dore, Gavarni, W. Busch, H. Zille, G. Grosz, P. Flora, Gulbransson, Matejko, A. Weber, Low, A. Hirschfeld ve D. Levine gibi sanatçıları sayabiliriz. Türkiye’de karikatür “Diyojen” (1870) “Kalem” ve “Cem” (1910) “Akbaba” dergileriyle tanındı. Cemal Nadir, Nehar Tüblek, Semih Balcıoğlu, M. Uykusuz, Ali Ulvi, Turhan Selçuk, Oğuz Aral, Tan Oral ve Ferruh Doğan tanınmış karikatüristlerden birkaçıdır.