BoyutPedia

KÂĞIT, selüloz liflerinin birleştirilip sıkıştırılmasıyla elde edilen ve çeşitli amaçlarla kullanılan ince yaprak. Kâğıt yapımında kullanılan selüloz, çeşitli bitkilerden (ağaç odunu, saz, bambu, şekerkamışı sapları vb.), bitki artıkları (saman, keten ve pamuk vb.) ya da paçavradan elde edilir. Paçavradan yapılan kâğıt; ayıklama, kıyma ve kimyasal yollarla yıkama aşamalarından geçirilerek elde edilen kâğıt hamurundan üretilir. Bitki ve bitki artıklarından kâğıt üretimi ise parçalama, liflere ayırma, çeşitli kimyasal arıtma ve ezme işlemlerinden geçirilerek elde edilen kâğıt hamurundan yapılır. Bugün her biri az çok farklı malzeme ve tekniklerle üretilen çok çeşitli kâğıt cinsleri vardır: Birinci, ikinci, üçüncü hamur baskı kâğıtları, sigara kâğıdı, karbon kâğıdı, kuşe kâğıt, karton, krome karton vb. Tarih boyunca insanların en önemli gereksinim maddelerinden biri olan kâğıt bulunmadan önce, insanlar yazı ve resimleri taş, kil tabletler, çeşitli madenler, kemik, tahta levhalar, bambu kabukları ve palmiye yaprakları gibi malzemeler üzerine yazarlardı. Kâğıttan önce, onun yerini tutan en önemli yazı malzemeleri, Nil Deltası’nda yetişen bir bitkiden yapılan “papirüs” ve deriden yapılan “parşömen”di. Kâğıdın ilk olarak, MÖ 2. yüzyılda Çin’de yapıldığı kabul edilir. Asya’dan Avrupa’ya geçişi 1000 yıl sürmüş, bilgilerin aktarılmasında ve saklanmasında getirdiği büyük kolaylıklarla, insanlığın en yararlı buluşlarından biri olmuştur. Doğu’da eskiden beri yapılan kâğıt, ilk olarak 1276’da İtalya’da kurulan bir kâğıt fabrikasıyla Batı’da üretilmeye başlandı ve bunu diğer Avrupa ülkeleri izledi. Türkiye’de ilk kâğıt fabrikası, 1746’da Yalova’da kuruldu. 1846’da İzmir’de kurulan kâğıt fabrikası, kapitülasyonlardan yararlanan Avrupalı kâğıtçıların dampingi yüzünden 6 ay sonra kapandı. 1887’de Beykoz’da kurulan Hamidiye Kâğıt Fabrikası, 1915’te silah yapmak gerekçesiyle Osmanlıların müttefikleri tarafından kapatıldı. Türkiye’de modern anlamda kâğıt sanayii, Atatürk döneminde İzmit’te kuruldu. Önceleri Sümerbank Kâğıt ve Karton Fabrikası adını alan tesis 1936’da üretime geçti. 1950’de genişletilen tesisin adı Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları (SEKA) olarak değiştirildi. Zamanla bu tesislere İzmit’te ve başka bölgelerde 8’i kamuya ve 30’u özel sektöre ait yeni fabrikalar eklendi. 2003’te özelleştirme kapsamına alındıktan sonra bazı birimleri özelleştirildi. Dünya kâğıt ve karton üretimi yılda yaklaşık 150 milyon tondur. Bunun üçte birini ABD, geri kalanı büyük kısmını da Kanada, Japonya ve Rusya üretir. Günümüzde dünyada çeşitli basılı yayınlarda tüketilen kâğıt miktarı, tüketen ülkelerin okur-yazarlık ve kültür düzeylerinin bir ölçütü olarak kabul edilir.