BoyutPedia

LÂMİ’Î ÇELEBİ, (asıl adı Mahmud’dur), (1472 Bursa - 1532 Bursa), dîvan şairi. Şiirlerinde Lâmiî mahlasını kullandığından bu adla tanınır. Çocukluk ve gençlik dönemi, Fatih Sultan Mehmed ve II. Bayezid dönemine rastlar. Babası, II. Bayezid’in hazine defterdarı Osman Çelebi; dedesi, süsleme sanatçısı Nakkaş Ali’dir. Yaşamının büyük bölümü Bursa’da geçen Lâmi’î Çelebi, önce Muradiye Medresesi’ne devam etti. Öğrenimini tamamladıktan sonra İstanbul’a gelerek, Nakşibendi Şeyhi Emîr Ahmed Buharî’nin yanında bilgisini ilerletti; Farsça ve Arapça öğrendi. Yavuz Sultan Selim’e sunduğu “Hüsn ü Dil” adlı yapıtından dolayı 35 akçe yevmiye bağlandı. Kendini tasavvufa ve yapıtlarına verdi. Şiir yönünden önemli bir şey getirememesine karşılık, İran şiiri, özellikle Molla Câmî’nin yapıtlarından yaptığı çevirilerden ötürü beğenildi; bu yüzden Câmî-i Rûm olarak tanındı. Ünlü mutasavvıfların yaşamöykülerini toplayan Nefahat-ül-Üns (Dostluk Nefesleri) adlı çevirisine Anadolu’da yaşayanları da ekleyerek, bu alandaki çalışmaların ilkini yaptı. Kendi yapıtlarından en ünlüsü, Kanunî Sultan Süleyman’ın Bursa gezisi dolayısıyla yazdığı Şehrengiz’dir. Ferhadnâme adlı yapıtı, Agâh Sırrı Levend tarafından yayımlanmıştır (1965). Ayrıca, bir de “Dîvân”ı vardır (1529). Çevirilerinin toplam sayısı 30’a yakındır. Çeşitli konuları içeren bu çevirilerde, konuya bağlı kalmayıp bazı ilaveler yapmaya çalıştı. Devrin ünlü düz yazı ustalarının başında gelir. Mensur eserleri yanı sıra manzum eserleri de vardır. Bu yüzden Lâmi’î Çelebi, edebiyatımızın en verimli şairlerinden biri olarak kabul edilebilir. Eserleri: Manzum : Absâl u Salâmân, Dîvân, Ferhadnâme, Heft-Peyker, Gûy u Çevgân, Şem u Pervâne, Şehrengiz-i Bursa, Tuhfei Lâmi’î, Vâmık u Azrâ (Gönül Ayan tarafından bir incelemeyle birlikte 1998’de Ankara’da yayımlanmıştır), Vîs u Râmîn. Diğerleri : Câbirnâme, Fetihnâme-i Kul’a-i Moton, Fezâ’ilu Şi’r u Şâ’irân, Firâknâme, Fütûhü’l-Mücâhidîn Li-Tervîhi Kulûbi’l-Müşâhidin, Gıdâ’ü’r-Rîh, Hayretnâme, Hırednâme, Hüsn ü Dil, Istılâhât-ı Süfiyye, İbretnumâ (İbretnâme), Letâyifnâme, Lugâti Fârisiyye, Maktel-i Hüseyin, Menkıbe-i Üveys-i Karanî, Meslekü’s-Sâlikin, Menâkıbı Cenâb- Âlî, Mesnevî, Mevlid, Miftâhü’n-Necât fî Havâssi’s-Suverî ve’l-Âyât, Mir’âtu’l-Esmâ Ve Câm-ı Cihânnümâ, Münâzara-i Bahâr ü Şitâ, Münşeât, Nefsü’l-Emr Risâlesi, Nisâbu’l-Belâğa, Risâle fî Şerh-i Kelimâti’ş-Şehâde, Risâle-i Fâl, Risâle-i Arûz, Risâle-i Usûl Mine’l-Fünûn, Risâle-i Tasavvuf, Resâ’il, Şerefü’l-İnsân, Şerh-i Dibâce-i Gülistân, Şevâhidü’n-Nübüvve Tercemesi, Kıssa-i Edhem ü Hümâ adlı eserleri dışında, kaynaklarda kayıtlı olan “Kıssa-i Evlâd-ı Câbir” (Cabirnâme), “Mevlid”, “Risâle-i Usûl Mine’l-Fünûn” ve “İbârât-ı Sefer-i Hac” adlı eserleri ele geçmemiştir.