BoyutPedia

FIRTINA, çok şiddetli rüzgâr ve bunun deniz ya da çöllerde meydana getirdiği dalgalanma. Beaufort ölçeğine göre hızı 10’a (saniyede 25 metre, saatte 90 km) çıkan rüzgâr, fırtınadır. Oysa halk arasında hızı çok daha düşük olan şiddetli rüzgârlara da fırtına denmektedir. Denizciler saniyede 15 metre, saatte 55 km hızla esen rüzgâra fırtına derler. Okyanuslardaki fırtınalar, rüzgârın hızını kesecek engebeler olmadığından ve sıvı yüzeyde sürtünme çok az olduğundan daha şiddetlidir. Fırtına, şiddetine ya da tipine göre çeşitli adlar alır. Daha çok ekvatora yakın bölgelerde meydana gelen ve döne döne yer değiştiren fırtınalara “kasırga”; öbür fırtınalardan farklı olarak çok geniş alanları (binlerce kilometre kare) kaplayan, akış yönleri dünyanın dönüşünden etkilenerek sarmal olan fırtınalara “siklon”; bir noktadan hızla yukarı yükselen havanın oluşturduğu çok büyük emme gücüyle hızı saatte 480 km’yi bulan fırtınalara “hortum” denir. Atlas Okyanusu’nda meydana gelen siklon fırtınaları “kasırga”, Büyük Okyanus’takiler “tayfun” adını alırlar. Tropik denizlerde görülen bu fırtınalar zaman zaman kıyı bölgelerini de etkiler, buralarda çok büyük zararlara yol açarlar. Fırtınalar kimi zaman kurudur (kum ve toz fırtınaları) kimi zaman ise yağmur ve kar getirirler. Genel olarak, atmosferin iki ayrı bölgesi arasındaki basınç farklarından oluşan bu fırtınalardan başka, bir de “manyetik fırtına” vardır. Bu, bir hava hareketi olmayıp Güneş’teki patlamalar ya da lekelerden kaynaklanır. Belli bir bölgede mıknatıslı ibrelerin birdenbire düzensiz sallanmaya başlamasıyla kendini gösterir. Radyo yayınlarını da bozar.