BoyutPedia

MİLET, Aydın ilinde, Büyük Menderes deltasında İlk Çağ kenti. İlk Çağda kıyıda bir kentti; ancak Büyük Menderes’in taşıdığı birikintiler sonucu bugün kalıntıları deniz kıyısından 10 km kadar içerde kalmıştır. Buraya önce Karlar adıyla anılan bir yerli halkın, daha sonra Giritlilerin ve İyonların yerleştikleri sanılmaktadır. İyonlar, buraya MÖ 11. yüzyılda geldiler. Önce Milet’in güneybatısındaki Kalabaktepe’ye yerleştiler ve buradaki surları sağlamlaştırarak akropolise dönüştürdüler. Deniz ticaretini geliştirdiler; MÖ 680’den sonra, Lidya Devleti’nin iç ticarete engel olmasından dolayı Akdeniz, Marmara ve Karadeniz kıyılarında koloni ve pazar yeri kurdular. Diğer devletlerin ve sülalerin saldırılarına karşı uzun süre kendilerini koruyabildiler. MÖ 513’te Perslerin Boğazları ve Trakya’yı egemenlik sınırları içine alması sonucu, Milet’in ekonomik durumu bozuldu. Miletliler, Aristagoras (Milet tiranı, MÖ 6. yüzyıl sonu) önderliğinde Perslere karşı ayaklandı; ancak MÖ 494’te Lade Adası önünde yaptıkları deniz savaşını kaybettiler. Bunun üzerine Persler kenti baştan başa yakıp yöre halkını köle olarak Mezopotamya’ya sürdüler. Uzun süre Perslerin egemenliği altında kalan kent, İskender’in seferiyle MÖ 344’te yeniden inşa edildi. MÖ 133’te Roma egemenliğine girdi; MS 3. yüzyılda körfezin dolması sonucu önemini yitirdi. 13. yüzyılda Menteşoğulları ve 15. yüzyılda Osmanlı topraklarına katıldı. 17. yüzyılda tamamen harabe hâline geldi. Milet ile ilgili kazılar, 19. yüzyılda başladı ve günümüze kadar sürdü. Kentin başlıca kalıntıları, Surlar, Athena Tapınağı, Tiyatro, Hamam, Güney Agorası, Kuzey Agorası, Şehir Meclisi, Tören Caddesi ve Apollon Açıkhava Tapınağı’dır.