BoyutPedia

MEŞE, iki çeneklilerin kayıngiller familyasından, çoğunluğu ağaç, kimileri de boylu çalı hâlindeki bitki cinsi (Quercus). Kimi türleri kışın yaprağını döker, kimi türleri de herdem yeşildir. Yaprak biçimleri ve büyüklükleri çok çeşitlidir. Çiçekleri bir cinsli, bir evciklidir. “Palamut” adını alan meyvesi, çoğunlukla bir, kimi türlerde iki yılda olgunlaşan, kuru kapalı meyvedir (nus) ve çiçek tablasından oluşmuş bir kadehle dip kısmından sarılmıştır. Odunu ağır, sert ve damarlı, kızıla çalan koyu sarı renktedir; yıl (yaş) halkaları çok belirgindir. Meşe bol ışıklı yerlerde ve derin topraklarda iyi gelişen, uzun ömürlü, değerli bir orman ağacıdır. 200’den fazla türü ve birçok alt türü vardır. Türkiye’de doğal olarak bulunan meşe türleri sayısıysa 20’dir. Bunlardan saplı meşe (Q. robur) ve sapsız meşe (Q. sessiliflora) çok büyük ve uzun ömürlü ağaçlardır. Yapraklarını dökerler. Saçlı meşe (Q. cerris) ilk ikisine göre daha kısa boyludur. Palamutlarının kadehlerinde saçı andıran uzun tüyler bulunduğundan bu adı almıştır. Mazı meşesi (Q. infectoria) ve tüylü meşe (Q. pubescens) ağaççık hâlindedirler. Mazı meşesinin yaprak ve sürgünlerinde, bir tür sineğin yumurta koymasıyla oluşan patolojik yumrulardan tanen elde edilir. Palamut meşesi (Q. aegylops) ve pırnal meşesi (Q. ilex) kışın yapraklarını dökmezler. Kermes meşesi (Q. coccifera) ise daha çok bir çalı görünümündedir. Yabancı türlerin başlıcaları arasında kabuğundan mantar elde edilen mantar meşesi (Q. suber), mantar hastalıklarına karşı diğer türlerden daha dayanıklı olan kırmızı Amerikan meşesi (Q. rubra) ve bataklık meşesi (Q. palustris) sayılabilir. Meşe odunu hem yakacak hem de ağaç işlerinde kullanıldığından çok değerlidir. Dal odunları ince olduğundan çoğunlukla yakacak olarak kullanılır. Gövdesinin kalın kısımlarından elde edilen odun ise kaplama, parke, mobilya, gemi, fıçı vb. yapımında kullanılır. Meyvelerinden hayvan yemi olarak yararlanılır. Kimi türleri park, bahçe gibi yerlerde süs ağacı olarak yetiştirilir.