BoyutPedia

MEMELİLER, omurgalıların en gelişmiş hayvanları kapsayan beşinci sınıfı (Mammalia). Memelileri öbür hayvanlardan ayıran en önemli özellikleri, doğurarak üremeleri ve meme bezlerinin oluşudur. Doğurarak üreme yalnızca birkaç ilkel türde görülmez. Hepsi sıcak kanlıdır; vücut ısıları sabittir. Yürekleri dört gözlüdür. Bu nedenle temiz ve kirli kan vücutta ayrı ayrı dolaşır (çift dolaşım). Hepsi akciğerleriyle solunurlar. Vücutları kıllarla örtülüdür. Kıl, memelilere özgü bir oluşumdur. Soğuk yerlerde yaşayanlarda sık ve uzun; sıcak yerlerde yaşayanlarda kısa, suda yaşayanlarda ise daha kısadır. Kimi ilkel türlerde parmak, kuyruk vb. bölgelerde pullar da bulunur. Memelilerin bir başka özelliği de dış derilerindeki ter, yağ ve meme bezleridir. Ter ve yağ bezleri, karıncayiyen, köstebek, denizineği ve balina gibi kimi cinslerde yoktur. Meme bezleri ise bütün memelilerde bulunur. Memelilerde omur sayısı en az 26, en çok 80, çoğunlukla 35’tir. Beyinleri öbür omurgalılardan daha büyüktür. Beyni en gelişmiş memelilerse maymunlardır (Primatlar). Memelilerin beş bölümden oluşan iki çift üyeleri vardır (kollar ve bacaklar). Ayakları genellikle beş parmaklıdır. Kol ve bacaklar ödevlerine göre biçimlenmiş, kimilerininki de balık yüzgecine benzemiştir. Parmak uçları tırnaklıdır. Boynuzlar yalnızca geviş getirenlerde vardır. Ağızları alt çene yardımıyla açılıp kapanır. Dudak ve yanaklar öbür omurgalılarınkinden daha fazla gelişmiştir. Besinlerini iyice çiğnediklerinden tükürük bezleri çok büyümüştür. Suda yaşayan memelilerde ise bu bezler körelmiştir. Dişler çene kemiklerine bağlı olmayıp bu kemikler üzerindeki yuvalara gömülüdür. Hayatları boyunca iki kez diş çıkarırlar. Dişlerde görev farklılaşması vardır ve sayıları belirlidir. Gırtlak, memelilere özgü bir oluşumdur. Mideleri beslenmelerine göre farklı biçimdedir. İnce bağırsaklar çok uzun ve yüzeyleri çok geniştir. Göğüs ve karın boşlukları “diyafram” adı verilen bir kasla birbirinden ayrılır. Memeliler dünyanın her yerinde bulunur, suda ya da karada yaşarlar. Yaşama, beslenme biçimleri, hareketleri birbirinden çok farklıdır. Koşan, tırmanan, uçan, yüzen türleri, etçil ve otçul olanları vardır. Kimileri tek, kimileri sürüler hâlinde yaşar. Son sınıflandırmalara göre memeliler üç alt sınıfa ayrılmaktadır: Tek delikliler (Monotremata), yumurtlayarak üreyen en ilkel memelileri kapsar. Yalnızca keseliler (Marsupialia) takımını kapsayan (Metatheria) alt sınıfına giren hayvanların gelişmesi ise kısmen ana karnında kısmen de “marsupia” adı verilen keselerde olur. Öz memeliler (Eutheria) alt sınıfındaki hayvanlar ise doğurarak ürerler. Bu alt sınıfa “Plasentalılar” da denir.