|
NİJERYA, Batı Afrika’da devlet.
Güneyde Gine Körfezi, batıda Benin, kuzeyde Nijer, doğuda Kamerun ve
kuzeydoğuda da Çad ile sınırlanır. Ülkenin kuzey ve güneyi arasında fizikî ve
beşerî coğrafya bakımından büyük ayrılıklar vardır. Atlas Okyanusu kıyıları,
özellikle Nijer deltası bataklıktır ve “mongrov”la örtülüdür. Bu kıyı şeridinin
ardında yoğun ekvator ormanı başlar. Daha kuzeye doğru ormandan savanlara ve
Çad sınırı yakınında da bozkırlara geçilir. Fakat ülkenin en kurak yörelerinde
bile yıllık yağış tutarları 500 mm’nin altına inmez. Ülkenin ekonomi ve
kentleşme bakımından en ileri, en hayatî bölgesi güneydir. Buradaki başlıca
kentler şunlardır: Batı eyaleti: Abeokuta, Ede, İbadan, İfe, İleşa, İwo,
Ogbomoşo, Oşogbo ve Oyo; orta-batı eyaleti: Benin City; orta-doğu eyaleti: Aba,
Enugu, Onitşa; ırmaklar eyaleti: Port-Harcourt; güneydoğu eyaleti: Calabar. 19
eyalete bölünmüş olan Federal Nijerya Devleti’nin 6 eyaleti kuzeyde yer alır:
İlorin, Jos, Kaduna, Kano, Maiduguri, Sokoto. Nijerya, Afrika’nın zengin
ülkelerinden biridir. Ekonomi daha çok tarım, orman ve hayvan ürünlerine
dayanmakla beraber, başta petrol, doğal gaz olmak üzere çinko, kömür gibi
yeraltı kaynakları bakımından da zengindir. Başlıca ihraç malları şunlardır:
Kakao (dünyada ikinci), yerfıstığı (dünyada dördüncü), petrol, doğal gaz,
kauçuk ve değerli kereste, kalay. Halkının beslenmesinde en önemli ürünlerden
biri manyoktur. Avrupalıların gelmesinden önce bugünkü Nijerya birtakım yerli
krallıklar tarafından yönetiliyordu. Bunlar kuzeyde Bornu, Hausa, Sokoto;
güneyde Yoruba ve Benin krallıklarıydı. 1861’de Lagos’a yerleşen İngilizler,
“Royal Niger Company”nin girişimleriyle kıyı bölgelerine egemen oldular ve
1900’de de nüfuzlarını ülkenin kuzey kıyı bölgelerine kadar genişlettiler.
Böylece bütün Nijerya İngiltere himayesine girdi. Kuzey ve güney bölgeleri
1914’te birleştirildi. 1960’ta bağımsız bir devlet hâline gelen Nijerya,
1961’de, bir halk oylaması sonunda İngiltere Kamerunu’nun kuzey bölümünü
ülkesine kattı. 1963’te Birleşmiş Milletler’e üye oldu. 1967-1970 arasında
ülke, bir seri kanlı olaylara sahne oldu. Bunun başlıca nedeni, güneydoğuda
Biafra eyaletinin (75.000 km2) bağımsız olmak istemesiydi. Bu girişim sonuca ulaşamadı.
Başkanlık sistemiyle yönetilen Nijerya’da merkezî devletin 2 meclisli
parlamentosunun dışında, 19 eyaletin de kendi parlamentoları vardır. Nijerya’da
1979 anayasasıyla sivil yönetime dönüldü. 1983’te Tümgeneral Mohammed Buhari
öncülüğünde darbe yapıldı. 1985’te kansız bir askerî darbeyle General İbrahim
Babangida iktidarı ele geçirdi ve 1993’e kadar iktidarda kaldı. 1993’te yeni
bir anayasanın kabulünün ardından, 2003’te yapılan seçimlerle sivil yönetime
geçildi.
NİJERYA
Resmî adı : Nijerya
Federal Cumhuriyeti
Yüzölçümü : 923.768
km2
Nüfus : 130.236.000
(2005)
Başkent : Abuja
Resmî dil : İngilizce
Din : %
50 Müslüman, % 40 Hristiyan, % 10 yerli inançlara bağlı
Para birimi : Naira
(NGN)
|
|