|
NEW YORK, (New York City), New York
eyaletinin güneydoğusunda Hudson Irmağı’nın Atlas Okyanusu’na karıştığı yerde
kurulmuş olan, ABD’nin en büyük kenti. Nüfusu yaklaşık 8.085.742 (2003).
Nüfusun %16 kadarı zencidir ve New York, zencilerin dünyada en kalabalık olarak
bir arada yaşadıkları yerdir. Çevresindeki kentleşmiş diğer yerleşim
merkezleriyle birlikte nüfusu yaklaşık 11.000.000’dur. Kuzeyde Harlem Irmağı
ile Bronx’tan ayrılan Manhattan Adası’ndan, Long Adası’nda yer alan Queens ve
Brooklyn’den, Staten Adası’ndaki Richmond’dan oluşur. Fakat Mount Vernon,
Yonkers, New Rochelle ili kuzeye; Hudson’un sağ kolu kıyılarıyla batıya
yayılır. Bu yörelerde, yine her biri birer büyük kent olan birçok yerleşim yeri
bulunur (Jersey City, Bayonne, Newark, Elizabeth vb.). Ayrıca kent çevresinde
birçok küçük ada da vardır. Bunların en tanınmışları Ellis ve Liberty’dir. New
York, Rotterdam’dan sonra dünyanın ikinci, ABD’nin birinci etkin limanıdır.
Aynı zamanda batının en büyük malî ve ABD’nin en büyük ticarî merkezidir. Kent
ve çevresinde yer alan endüstriyel girişimlerin sayısı 35.000’i, çalıştırdığı
işçi sayısı 1.000.000’u bulur. Başlıca sanayiler; basın ve yayın, besin,
elektrik araçları, kimyasal maddeler, makine ve çok çeşitli dokumalardır. Büyük
kentin en önemli kesimleri Manhattan Adası’nın güneyinde yer alır. Burada
güneyden kuzeye, Battery Park, dünyanın en yüksek yapılarının sıralandığı Wall
Street (malî ve ticarî merkez), City Hall, Çin Mahallesi, kültür ve sanat semti
Greenwich Village, kentin fakir semti olan Bowwerie; 30. Cadde’den itibaren
başlıca bulvarlar boyunca Madison Square Garden, Empire State Building, St.
Patrick Katedrali, Rockefeller Center ve 59. Cadde’de başlayan Central Park ile
batısındaki Lincoln Centre yer alır. Kuzeyde 110. Cadde’de Columbia
Üniversitesi ve buradan başlayan Harlem zenci mahallesi bulunur. New York’ta
ABD’nin en zengin müzeleri bulunmaktadır. Metropolitan Museum of Art,
Guggenheim Müzesi ve Museum of Modern Art bunlardan bazılarıdır. Bunun dışında
geçen yüzyıllara ait çeşitli yapılar, opera ve konser salonları kentin öteki
kültür ve sanat yapıtlarıdır. Kent, demiryolları, metro ve otobüslerle yoğun
bir iç trafiğe sahiptir. Bu ulaştırma araçları Manhattan ile Queens ve Brooklyn
arasında birçok köprü ve tünelden yararlanır. İki önemli havalimanı La Guardia (Queens) ve John F. Kennedy İnternational Havaalanı da New York’ta bulunur. New
York’un bulunduğu körfez, ilk kez 1525’te Giovanni Verrazano ve 1609’da H.
Hudson tarafından keşfedilmiştir. 1614’te Hollandalılar Manhattan Adası’nın
güneyinde bir kale kurmuşlar ve 1625’te de burayı yeni Hollanda kolonisinin
merkezi hâline getirmişlerdir. Neue Amsterdam adını verdikleri bu yerleşme,
1664’te İngilizlerin eline geçmiş ve New York adını almıştır. Günümüzde, orta
sınıfın neredeyse tümden yok olduğu New York, tam bir çelişkiler kentidir. Kimi
yerlerde zenginlerle asgari geçim düzeyinde yaşayanlar birbirlerine birkaç
blokluk bir mesafede otururlar. New York, aşırı kalabalıklığı, uyuşturucu madde
kullanımının yaygınlığı, suç işleme oranının yüksekliği ve kentteki insanların
giderek artan güvensizliğiyle bir metropolün tüm özelliklerini sergiler.
|
|