|
NESİN, AZİZ, (1915 İstanbul - 1995
İzmir), yazar. Ortaöğrenimini Kuleli Askerî Lisesi’nde, yükseköğrenimini Harp
Okulu (1937) ve Fen Tatbikat Okulu’nda tamamladı (1939). İki yıl kadar Güzel
Sanatlar Akademisi’nde okudu. İlk ürünleri olan şiirlerini Vedia Nesin takma
adıyla Yedigün dergisinde yayımladı. Ordudan ayrılınca (1944) çeşitli
gazetelerde (Karagöz, Tan) çalıştı. Tan Olayları’ndan sonra Tan gazetesinin
kapanması üzerine bakkallık, muhasebecilik, fotoğrafçılık, kitapçılık yaptı.
Sabahattin Ali ile birlikte Markopaşa (sonra Malumpaşa, Merhumpaşa) mizah
dergisini çıkardı (1946). 1947’de bir yazısından ötürü hapis ve sürgün cezasına
çarptırıldı. 1950’den sonra Akbaba, Dolmuş, Yeni Gazete (1955), Akşam (1958),
Tanin (1960), Günaydın (1969) dergi ve gazetelerinde mizah öyküleri yayımladı,
fıkra yazarlığı yaptı. Düşün Yayınevi’ni kurdu (1956), Zübük adlı mizah
dergisini çıkardı (1962). “Yeniye ve gerçeğe yönelen bütün güçlü yazarların
duydukları, edebiyat dilinin bağlayıcı çürümüşlüğünü çok iyi anladığından, halk
dilinin zengin kaynaklarına yöneldi”. “Kolay yazması, çalışma gücünün
çağdaşlarından çok üstün oluşu, deha çizgisine varan mizah sezgisi, hayatın
işine yarayan malzemeyi fazla zorluk çekmeden seçip almasını sağlayan gözlem
alışkanlığı, derlediklerini kısa zamanda belli bir seviyeyi aşabilen eserler
hâline getirebilmesi, önünde geniş imkânlar açtı.” (Tahir Alangu). Toplumun
aksayan yönlerini, bireylerin tutarsız davranışlarını, yergiye elverişli
siyasal ve toplumsal olayları abartarak ve söz oyunlarıyla süsleyerek
karikatürize ettiği yerli tipleri alaya aldı. Yalın dili ve akıcı anlatımı,
okuyucuyu rahatlıkla sürükleyip götürdü. Pek çok yazınsal türde başarılı
eserler ortaya koydu. İtalya’da her yıl düzenlenen uluslararası mizah öyküleri
yarışmasında 1956, 1957 yıllarında Altın Palmiye, Bulgaristan’da Altın Kirpi
(1966), Moskova’da Krokodil (1969), Lotüs (1975, Asya-Afrika Yazarlar Birliği),
Bulgaristan Uluslararası Gülmece Kitapları Ödülü’nü (1977); “Yaşar Ne Yaşar Ne
Yaşamaz” romanı ile Madaralı Roman (1978) Ödülü’nü kazandı. Yapıtlarının çoğu
çeşitli basımlar yaptı, çeşitli dillere çevrilerek yayımlandı. 1972’de
Çatalca’da kimsesiz çocukları okutmayı amaç edinen Nesin Vakfı’nı oluşturdu.
Kitaplarının tüm gelirini bu vakfa bağışladı. 1979-1980 yılları arasında
Türkiye Yazarlar Sendikası başkanlığı yaptı. Başlıca yapıtları: Öykü kitapları:
“Geriye Kalan” (1948), “İt Kuyruğu, Yedek Parça, Fil Hamdi” (1955), “Damda Deli
Var” (1956), “Toros Canavarı, Deliler Boşandı, Mahallenin Kısmeti, Hangi Parti
Kazanacak” (1957), “Havadan Sudan, Bay Düdük, Nazik Alet” (1958), “Gıdı Gıdı,
Aferin, Kördüğüşü, Mahmut ile Nigâr” (1959), “Gözüne Gözlük, Ah Biz Eşekler”
(1960), “100 Liraya Bir Deli, Bir Koltuk Nasıl Devrilir” (1961), “Biz Adam
Olmayız” (1962), “Sosyalizm Geliyor Savulun, İhtilâli Nasıl Yaptık, Rıfat Bey
Neden Kaşınıyor, Yeşil Renkli Namus Gazı” (1965), “İnsanlar Uyanıyor” (1972),
“Büyük Grev” (1978). Romanları: “Kadın Olan Erkek” (1955), “Gol Kralı, Sait Hop
Sait” (1957), “Saçkıran” (1959), “Zübük” (1961), “Şimdiki Çocuklar Harika”
(1967), “Tatlı Betüş” (1974), “Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz” (1977), “Surname”
(1976), “Tek Yol” (1978). Oyunları: “Biraz Gelir misiniz” (1958), “Bir Şey Yap
Met” (1959), “Toros Canavarı” (1963), “Düdükçülerle Fırçacıların Savaşı”
(1968), “Karagöz Oyunları” (Milliyet gazetesi 6. Karacan Armağanı 1. Ödül,
1969), “Çiçu” (Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü, 1970), “Hadi Öldürsene Canikom”
(1970), “Tut Elimden Rovni” (1970), “Beş Kısa Oyun” (1979). Çeşitli Yapıtları:
“Bir Sürgünün Hatıraları” (anılar, 1957), “Memleketin Birinde” (masallar,
1958), “Hoptirinam” (masallar, 1960), “Böyle Gelmiş Böyle Gitmez” (1966),
“Poliste” (anılar, 1967), “Azizname” (taşlama, 1970), “Uyusana Tosunum” (çocuk
öyküleri, 1971), “Merhaba” (fıkralar, 1971), “Duyduk Duymadık Demeyin” (gezi
notları, 1976), “Dünya Kazan Ben Kepçe” (gezi notları, 1977), “Maçinli Kız İçin
Ev” (öykü, 1987), “Tek Yol” (roman, 1978) “70 Yaşım Merhaba” (öykü, 1984), “Nah
Kalkınırız” (öykü, 1988), “Bulgaristan’da Türkler Türkiye’de Kürtler” (fıkra,
1989).
|
|