BoyutPedia

OSMANLI-RUS SAVAŞLARI, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında bir dizi savaş. Nüfuz alanını genişletme amacıyla girişilen ve genelde Rusya’nın lehine sonuçlanan savaşlardan ilki 1676-1681 arasında yapıldı. Daha sonra Osmanlı-Rus sınır bölgeleri yeni savaşlara sahne oldu (1687,1689, 1695, 1696). 1710’da başlayan savaşta Osmanlılar, Prut Çarpışması’nda (1711) zafer kazanmalarına karşın bunu anlaşma masasında iyi değerlendiremediler. Savaş ertesi yıl da sürdü ve I.Petro’nun diplomatik atakları sonucunda imzalanan Edirne Antlaşması’yla (1713) son buldu. 1737’de patlak veren savaş, Osmanlıların yenilgisiyle sonuçlanmasına karşın, Rusya’nın müttefiki Avusturya’nın çekilmesinden dolayı Rusya beklentilerinin çok gerisindeki Belgrad Antlaşması’nı imzaladı (1739). 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı Devleti’nin Karadeniz’de denetimi kaybetmesiyle sonuçlandı ve çarpışmalara Küçük Kaynarca Antlaşması’yla son verildi. Ancak bu savaşın olumsuz sonuçlarından biri, Rusya’nın Osmanlı içişlerine karışmaya başlaması oldu. 1787-1791 yılları Rusya ve Osmanlı Devleti arasında yeni çarpışmalara sahne oldu. Bu savaşın sona ermesinden yaklaşık 15 yıl sonra, 1806’da yeni çarpışmalar başladı ve 1812’ye kadar sürdü. Savaşın sonunda imzalanan Bükreş Antlaşması, Besarabya’nın Rusya tarafından ilhakını onaylıyordu. Genel olarak Balkanlar, Kırım ve Kafkaslar’da yapılan bu savaşlar, tam anlamıyla Osmanlı-Rus çatışmaları olarak yaşandı. Ancak 19. yüzyıldaki savaşlara Avrupa’nın çıkar çatışmaları da yansıdı ve zaman zaman Avrupa’nın büyük devletleri bu savaşlara müdahale etme gereği duydular. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu hem Kafkaslar’da hem de Balkanlar’da büyük toprak kayıplarına uğradı. Bu savaştan yaklaşık 25 yıl sonra, Kırım Savaşı patlak verdi ve savaşta bozguna uğrayan Osmanlı Devleti’nin yanında İngiltere ve Fransa da savaşa girdi. Savaşı sona erdiren Paris Konferansı sırasında bu kez İngiltere ve Fransa açık biçimde Osmanlı Devleti’nin içişlerine müdahale ettiler ve bunun sonunda Osmanlı Devleti Islahat Fermanı’nı yayımlayarak bazı reformlar yapma yoluna gitmek zorunda kaldı. Doksanüç Harbi olarak da bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Osmanlı Devleti Balkanlar’da ve Kafkaslar’da önemli ölçüde toprak yitirdi. Bu savaşın önemli sonuçlarından biri de her iki bölgeden yüzbinlerce insanın Anadolu’ya göç etmesi oldu.