|
ORMAN, çoğunluğu uzun boylu
ağaçlardan oluşan yoğun bir bitki örtüsüyle kaplı, içinde çeşitli büyüklükte
hayvanlar barındıran ve bütün canlıların birbirinden yararlanarak yaşadığı
geniş alan. Orman, yaygın kanının tersine, salt “ağaçlarla kaplı bir alan”değil,
bir ortak yaşama topluluğudur. Ağaçlar bu topluluğun yalnızca en göze batan
üyesidir. Dünyanın her tarafına yayılmış olan ormanlar yapı ve görünüm
bakımından büyük değişiklikler gösterirler. Aynı zamanda bu ormanlarda yaşayan
hayvanlar ve bitkiler de birbirinden çok farklı türlerdir. Yeryüzünde ormanlar
yalnızca çöl bölgelerinde, dağların en yüksek kısımlarında ve kutup
bölgelerinde bulunmaz. Bunun dışında her iklim kuşağının, her bölgenin kendine
özgü orman tipleri vardır. Ormanları yapraklılar ve iğne yapraklılar olarak
ayırabiliriz. Yapraklılar hem tropikal hem de ılıman bölgelerde bulunurlar.
Bunlardan tropikal ormanlar herdemyeşildir. Ilıman kuşağın yazları sıcak ve
kurak geçen bölgelerindeki ormanlar sert yapraklı ve herdemyeşil, nemli ve serin
kısımlarındakilerse kışın yaprağını döken türlerden oluşur. İğne yapraklı
ormanlar çoğunlukla ılıman kuşağın daha soğuk ve daha yüksek kısımlarında
bulunur. Kuzey ve güneyde, kutup bölgelerine en çok yaklaşan ormanlar
bunlardır. Bunun yanında daha kurak yerlerde de iğne yapraklı ormanlar
görülebilir (örneğin Akdeniz Bölgesi). Bugün yeryüzünde 3,8 milyar hektar alan
ormanla örtülüdür. Bunun 1,25 milyar hektarı iğneyapraklı, 2,55 milyar hektarı
yayvan yapraklı ormandır. Dünyanın ormanca en zengin bölgesi, toplam alanının
%47’si ormanla kaplı olan Güney Amerika’dır. Güney Amerika’yı %38’le Kuzey
Amerika ve %34’le Rusya izler. Türkiye ormanca pek zengin sayılmaz (20 milyon
hektar, %26). Var olan ormanlarının da büyük bir bölümü bozuktur. Bunun nedeni,
ikliminin orman yetişmesini sınırlayıcı özellikler taşıması yanında,
Türkiye’nin eski çağlardan beri yerleşim alanı olması ve geçmişten bugüne
ormanların sürekli yıkıma uğratılmasıdır. Türkiye’deki başlıca orman ağaçları
arasında yayvan yapraklılardan meşe, kayın, çınar, huş, kızılağaç, kestane,
gürgen, karaağaç, dişbudak; iğnelilerden çam, köknar, sedir, servi, ardıç
sayılabilir. Orman ekonomik açıdan da önemli bir varlıktır. Esas olarak
ağaçlardan elde edilen odun, hem önemli bir yakıt, hem de çok çeşitli alanlarda
kullanılan bir ham maddedir. Ayrıca ağaçlardan çeşitli yan ürünler de elde
edilir (reçine, tanen vb.). Dünya odun üretimi 2,5 milyar m3 kadardır. Bunun 1,3 milyar m3’ü yapacak, 1,2 milyar m3’ü yakacak olarak kullanılır. Bunun
yanında çeşitli orman bitkileri ve hayvanlarından türlü yollarla yararlanılır.
Türkiye’de yılda yaklaşık 6,5 milyon m3 kerestelik, 7,5 milyon m3 yakacak odun elde edilir.
Türkiye’nin önemli ikincil orman türleri arasında reçine, tanen, sığlayağı,
defne yaprağı, kestane, ıhlamur çiçeği vb. sayılabilir.
|
|