BoyutPedia

ON DOKUZ MAYIS, Mustafa Kemal’in Samsun’a ayak bastığı, Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcı olarak kabul edilen tarih (19 Mayıs 1919). Mustafa Kemal’in Anadolu’ya geçmesinin en önemli nedeni, Osmanlı Devleti’nin I.Dünya Savaşı’ndaki yenilgisinden sonra imzaladığı Mondros Mütarekesi’nin dayattığı koşullardı. Bu dönemdeki siyasî ve askerî gelişmeleri yakından izleyen Mustafa Kemal, Anadolu’nun işgaline sessiz kalınmaması düşüncesinden hareketle, daha sonra Kurtuluş Savaşı’nın asıl kadrosunu oluşturacak subay arkadaşları Kâzım Karabekir, İsmet İnönü, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bey, Fethi Okyar ve Rauf Orbay’la yaptığı toplantılar sonucu, İstanbul’da kaldığı sürece hiçbir şey yapamayacağını anlayarak Anadolu’ya gitmenin yollarını aramaya başladı. Sonunda isteği oldu ve 30 Nisan 1919’da Dokuzuncu Ordu Müfettişliğine atanan Mustafa Kemal, böylece Trabzon, Erzurum, Sivas vilâyetleriyle Canik (Samsun ve yöresi) ve Erzincan sancaklarını kapsayan bir bölgenin en yüksek mülkî ve askerî amiri durumuna geldi. Samsun bölgesine gidecek olan Mustafa Kemal’in resmî görevi, bölgedeki Pontus Rumlarının eylemlerini bastırmak, Müslüman ve Rum köyleri arasındaki çatışmaları önlemekti. Daha o tarihte Anadolu’da Millî Mücadele’yi başlatmaya karar veren Mustafa Kemal, ülkenin kurtuluşunun ancak Anadolu’dan gerçekleşebileceğine inanmıştı. Padişah Vahdeddin’le görüştükten sonra 16 Mayıs 1919 akşamı “Bandırma” gemisiyle İstanbul’dan yola çıktıktan sonra 18 Mayıs’ta Sinop’a uğrayan Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919’da Samsun’da karaya çıktı. İlk iş olarak mülkî yöneticiler ve askerî erkânla bir değerlendirme toplantısı yaptı ve İstanbul’a durumu bildiren bir telgraf çekti. Bu arada İtilâf Devletleri, ateşkes hükümlerine uymaya gerek görmeksizin, uydurma nedenlerle yurdun her yanını işgal etmişti. İngiliz haber alma servisi görevlilerinin ve Pontus çetelerinin kentteki faaliyetleri nedeniyle Samsun’da uzun süre kalamayacağını ve çalışmalarını rahatça sürdüremeyeceğini anlayan Mustafa Kemal, İstanbul’a bir telgraf çekerek karargâhını Havza’ya taşıyacağını bildirdi. 28 Mayıs 1919’da Havza Genelgesi’ni yayımladı ve genelgenin ardından İtilâf Devletleri’nin baskısı üzerine İstanbul Hükûmeti tarafından İstanbul’a geri çağrıldıysa da bu çağrıya uymayıp oradan Amasya’ya geçti. Burada, tarihe Amasya Tamimi ya da Amasya Genelgesi olarak geçen genelgeyi yayımladı.