BoyutPedia

ÖNGÖREN, İBRAHİM TÂLİ, (1875 İstanbul - 2 Ocak 1952 İstanbul), 16 Mayıs 1919’da Atatürk’le birlikte İstanbul’dan Samsun’a giden heyet içinde yer alan askerî hekim, İkinci TBMM Diyarbakır milletvekili. Basra Valisi Yusuf Tâli Paşa’nın oğludur. 1893’te Askerî Tıbbiye’den tabip yüzbaşı olarak mezun oldu. 1898’de cerrahî ihtisasını tamamlayarak Haydarpaşa Askerî Hastanesi’nde operatör olarak göreve başladı. İki yıl Hudeyde’de (Arabistan) 40.Tümen Başhekimliği yaptı. Trablusgarp Savaşı’nda, binbaşı rütbesiyle Bingazi bölgesinde Kolordu Sıhhiye Reisi olarak görev yaptığı sırada Mustafa Kemal ile yakın dostluk kurdu. Balkan Savaşı’nda Samsun Redif Fırkası ile Çatalca Muharebesi’ne katıldı. I.Dünya Savaşı sırasında Harbiye Nezareti Sıhhiye Dairesi Reisliğine vekâlet ederken rütbesi albaylığa yükseltildi (1915). İkinci Ordu Sıhhiye Reisi, Yıldırım Orduları Grubu Sıhhiye Müfettişi olarak Mustafa Kemal Paşa’yla birlikte çalıştı. Dokuzuncu Ordu Sıhhiye Müfettişi göreviyle Mustafa Kemal Paşa ile birlikte Samsun’a çıktı (1919). Dokuzuncu Ordu Müfettişliğinin lağvedilmesi üzerine 15.Kolordu Başhekimliği’ni vekâleten yürüttü. 1920’de Ermenistan harekâtı sırasında Doğu Cephesi Sıhhiye Reisliği yaptı. Aynı yıl Sovyetler Birliği’ne gönderilen ilk resmî heyette danışmanlık yaptı. Heyetin Türkiye’ye dönmesinden sonra temsilci olarak Moskova’da kaldı. Bakû’de toplanan Doğu Halkları Kongresi’nde Türkiye’yi temsil etti. Ali Fuad Paşa’nın Moskova elçiliğine atanması üzerine Ankara’ya döndü (1921). Bir süre Millî Savunma Bakanlığı Sağlık Dairesi Başkanlığı yaptıktan sonra, Batum’a konsolos olarak atandı; 1923’e dek süren bu görevi sırasında Ermenistan ve Gürcistan’la imzalanan barış antlaşmalarını hazırlayan kurulda görev aldı. Daha sonra Hariciye Vekâleti siyasî danışmanlığına getirildi. 1924’te Varşova’ya elçi olarak atandı. 1926’da Diyarbakır milletvekili seçilerek TBMM’ye girdi. Doğu Anadolu’da kurulan Birinci Genel Müfettişlik Bölgesi’ne genel müfettiş olarak atanınca milletvekilliğinden istifa etti (1927). 1931’de İstanbul milletvekili seçildiyse de Trakya Genel Müfettişliği’ne atanınca bir kez daha milletvekilliğinden istifa etmek zorunda kaldı. Daha sonra Diyarbakır (1936-1946) ve Elâzığ (1946-1950) milletvekili olarak yeniden parlamentoya girdi. 1934’te kendisine Atatürk tarafından “Öngören” soyadı verildi.