BoyutPedia

ÖLÇÜ BİRİMLERİ, günlük yaşamda, ticaret ve sanayide ağırlık, uzunluk, alan ve hacim belirtmek amacıyla kullanılan birimler. İnsanlar tarihî gelişim içinde değişik büyüklükleri ifade etmek zorunluluğuyla karşılaştılar. Gerek çevrelerinde gerekse kendilerinde gözledikleri değişik boyutlar ve çokluklar onları uzunluk, ağırlık, alan, hacim ve sayı kavramlarına yöneltti. Bu süreç, avcılıktan tarım toplumuna geçişle birlikte hızlandı. Adım, karış ya da standart kaplar gibi sayısız yerel ölçüler kullanılmaya başlandı. Ticaretin gelişmesiyle yerel ölçüler daha geniş coğrafî alanlara yayıldı. Üretim geliştikçe ölçülerin standartlaşması zorunlu hâle geldi. Bilimin gelişmesi bu standartlaşmaya hız kazandırdı. Sonuçta metrik sistem uluslararası çapta yaygınlık ve kabul gördü. Ancak İngiltere ve ABD, 20. yüzyıl ortalarına dek İngiliz ölçü birimlerini (İmperial System) kullanmayı sürdürdüler. İngiltere’nin 1959’da metrik sistemi kabul etmesiyle ABD bu konuda yalnız kaldı ve ABD’de de birimler, artık bağımsız birer birim olarak değil de metrik sistemdeki eşdeğerleri cinsinden tanımlandı bk. C.G.S. BİRİM SİSTEMİ, METRİK SİSTEM, M.K.S. BİRİM SİSTEMİ, S.İ. BİRİM SİSTEMİ

İNGİLİZ VE AMERİKAN ÖLÇÜLERİNDEN BAŞLICALARI

UZUNLUK

Birimi                   Simgesi                  Eşdeğeri                Sİ birim sistemindeki karşılığı

Mil                       mi                           1760 yarda                                 1,609      km

Rod                      rd                           16,5 fit                                       5,029      m

Yarda                   yd                           3 fit                                            0,914      m

Fut                       ft veya¢                    12 inç                                       30,48        cm

İnç                       in. veya²                  1/12 fut                                      2,540      cm

ALAN                                                                                                

Akr                      a veya ac                 4840 yarda kare                     4046            m²

Mil kare                mi²                          640 akr                                       2,589      km²

Rod kare              rd²                          30,25 yarda kare                       25,29        m²

Yarda kare            yd²                          9 fit kare                                     0,836      m²

Fut kare               ft²                           144 inç kare                                0,092      m²

inç kare                in.²                          1/144 fut kare                             6,451      cm²

HACİM                                                                                              

Fut küp                 ft³                           1728 inç küp                               0,028      m³

İnç küp                 in.³                          1/1 728 fut küp                          16,38        cm³

Yarda küp             yd³                          27 yarda küp                               0,764      m³

AĞIRLIK

      Kütle sistemi

Short ton*                                          2000 pound                                 0,907      t

Long ton                                             2240 pound                                 1,016      t

Hundredeight        cwt                         112 pound                                 50,80        kg

Pound                  lb                            16 ons                                        0,453      kg

Ons                      oz                           16 dram                                    28,34        g

Dram                   dr                           27,34 grain                                 1,771      g

Grain                    gr                           1/27,34 dram                              0,0648    g

Kuyumculuk sistemi                                                                                           

Pound                  lb tr                        12 ons                                        0,373      kg

Ons                      oz tr                        20 pennyweight                         31,10        g

Pennyweight         dwt veya pwt           24 grain                                      1,555      g

Grain                    gr                           1/24 pennyweight                        0,0648    g

Eczacılık sistemi

Pound                  lb ap                       12 ons                                        0,373      kg

Ons                      oz ap                      8 dram                                     31,10        g

Dram                   dr ap                       3 scruple                                    3,888      g

Scruple                scr ap                     20 grain                                      1,296      g

Grain                    gr                           1/20 scruple                                0,0648    g

YOĞUNLUK

Sıvılar*

Varil petrol           bl                            42 galon                                  158,9         l

Galon                   gal                          4 quart                                       3,785      l

Quart                   qt                           2 pint                                         0,946      l

Pint                      pt                           4 gill                                           0,473      l

Gill                       gi                            4 sıvı ons                                    0,118      l

Sıvı ons                fl oz                        8 sıvı dram                                29,57        ml

Sıvı dram              fl dr                        60 minim                                    3,696      ml

Minim                   min                         1/60 sıvı dram                             0,061      ml

Katılar*

Bushel                  bu                           4 peck                                      35,23        l  

Peck                     pk                           8 quart                                       8,809      l

Quart                   gt                           2 pint                                         1,101      l

Pint                      pt                           1/2 quart                                    0,550      l

Sıvılar ve katılar **

Bushel                  bu                           4 peck                                      36,36        l

Peck                     pk                           2 galon                                       9,092      l

Galon                   gal                          4 quart                                       4,549      l

Quart                   gt                           2 pint                                         1,1365    l

Pint                      pt                           4 gill                                           0,568      l

Gill                       gi                            5 sıvı ons                                    0,142      l

Sıvı ons                fl oz                        8 sıvı dram                                28,41        ml

Sıvı dram              fl dr                        60 minim                                    3,551      ml

Minim                   min                         1/60 sıvı dram                             0,0591    ml

* Sadece ABD’de kullanılmaktadır. ** Sadece İngiltere’de kullanılmaktadır.

ABD ve İngiltere’de kullanılan ölçü birimlerinin, metrik sistemin uzantısı olan Sİ birim sistemindeki karşılıkları.