BoyutPedia

PARİS BARIŞ KONFERANSI, I.Dünya Savaşı sonuçlarının görüşülmesi amacıyla galip ve mağlûp devletlerin temsilcilerinin katılımıyla Paris’te gerçekleştirilen konferans. 18 Ocak 1919’da toplanan konferansa 27 ülkenin temsilcileri katıldı. İngiltere ve Fransa, ilk günden itibaren konferansı kendi istekleri doğrultusunda yönlendirmeye çalıştılar. ABD Başkanı Wilson, konferansa katılmakla beraber, İngiltere ve Fransa’nın istekleri doğrultusunda hareket etti. İngiltere ve Fransa; Yunanlıları, Arapları ve Ermenileri konferansa davet ederek, bu devletlerden Osmanlı toprakları üzerindeki haklarını savunmalarını istedi ve bunların konferansa sunduğu asılsız belgeleri gerçekmiş gibi kabul etti. Ayrıca, Osmanlı Devleti toprakları üzerinde kurulacak devletlerin, kendilerini yönetecek durumda olmadıklarını ileri sürerek, himaye altında yaşamaları gerektiğini belirtti. Konferansa katılan Yunanistan ise, Batı Anadolu ve Trakya’yı ele geçirerek Ege Denizi’nin tamamına sahip olmak ve büyük bir Yunan devleti kurmayı amaçladığından Yunan Başbakanı Venizelos, İzmir ve çevresi ile Trakya’nın Yunanistan’a verilmesini istedi. Savaşın devam ettiği yıllarda Batı Anadolu ve Akdeniz Bölgesi’nin İtalya’ya bırakılmasına önceleri karşı çıkmayan İngiltere, daha sonra çıkarlarına zarar verebileceğini düşünerek buna itiraz etti. Konferansta İngiltere Başbakanı Lloyd George, Yunanistan’ı Akdeniz’in büyük devleti olmaya aday göstererek, büyük bir Yunanistan’ın İngiltere için yararlı olacağını belirtti. İngiltere, Doğu Akdeniz’deki coğrafî konumu nedeniyle Yunanistan tarafından bölgedeki çıkarları korunacağından Batı Anadolu’nun Yunanistan’a verilmesi konusunda, Fransa’nın desteğini sağladı. İtalya, daha önce kendine bırakılan Batı Anadolu’nun, Yunanistan’a verilmesinden dolayı, İngiltere ve Fransa’ya duyduğu kızgınlıkla 23 Nisan 1919’da konferansı terk ettiyse de, 12 Mayıs 1919’da tekrar konferansa katıldı. Yunan Başbakanı Venizelos, konferansın bu havasından yararlanarak Türklerin, İzmir’de Rumları yok etmeye hazırlandıklarını, İtalya’nın da İzmir’e asker çıkarmak üzere olduğunu iddia etti. Venizelos’un bu iddiası üzerine İngiltere ve Fransa, Yunan ordusunun İzmir’i işgal etmesini kararlaştırdı. Bu karar, konferansa katılan ülkelerce de benimsenince, derhal uygulamaya geçildi. İzmir’in Yunanlılar tarafından işgali kararı; İtalya’nın, İngiltere ve Fransa ile arasının açılmasına neden oldu. Konferans sonunda Almanya ile Versay Antlaşması (28 Haziran 1919), Avusturya ile St.Germain Antlaşması (10 Eylül 1919), Bulgaristan ile Neuilly Antlaşması (27 Kasım 1919) imzalanarak bir anlamda, emperyalist devletlerin sömürge paylaşım kavgası olarak nitelendirilen I.Dünya Savaşı’nın ganimet paylaşımı sona ermiş oldu. Daha sonra 22 Nisan 1920’de Osmanlı Devleti konferansa çağrılıp eski Sadrazam Tevfik (Okday) Paşa başkanlığında Dahiliye Nâzırı Reşit Bey (Rey), Maarif Nazırı Fahrettin Bey (Rumbeyoğlu) ve Nafıa Nâzırı Dr.Cemil Paşa’dan (Topuzlu) oluşan Türk heyetine 10 Mayıs 1920’de Paris’te antlaşmanın önkoşulları bildirildi. Buna göre: Trakya ve Ege Bölgesi (Kırkağaç, Akhisar, İzmir, Ödemiş, Tire, Söke, Afyonkarahisar, Kütahya, Balıkesir) Yunanistan’a; Akdeniz Bölgesi, Antalya başta olmak üzere İtalya’ya; Kahramanmaraş’ı da içeren Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Fransa’ya bırakılacak ve Doğu Anadolu’da, sınırlarını, ABD Başkanı Wilson’un saptayacağı bir Ermeni devleti kurulacaktı. Ayrıca, İstanbul merkez olmak üzere İzmit, Bursa ve Çanakkale’yi de kapsayan Boğazlar bölgesinde Türkiye’nin de katılacağı bağımsız bir yönetim kurulacak ve kendine özgü bir bayrağı olacak; Osmanlı Devleti, silahlı kuvvetlerini sayıca azaltacak, yürürlükte olan kapitülasyonlardan, İtilâf Devletleri başta olmak üzere Yunanistan, Sırbistan, Romanya, Portekiz ve Ermenistan da yararlanacaktı. Bildirilen barış koşullarını çok ağır bulan ve bunların hafifletilmesini isteyen Türk heyeti, bu isteğinin kabul edilmemesi üzerine, koşulları reddederek İstanbul’a döndü (11 Temmuz 1920). Daha sonra aynı hükümleri içeren Sevr Antlaşması, Sadrazam Damat Ferit Paşa başkanlığında Hadi Paşa, Rıza Tevfik (Bölükbaşı) ve Reşit Halis Bey’den oluşan bir heyet tarafından imzalandı (10 Ağustos 1920). Padişah Vahdeddin’in bile onaylamadığı bu antlaşma, Mustafa Kemal ve arkadaşlarınca geçersiz sayıldı. Paris Barış Konferansı da, yetkilerini göreve yeni başlayan Milletler Cemiyeti’ne devrederek 24 Aralık 1920’de dağıldı.